Monografie (NS) / Monographs (SS)

URI dla tej Kolekcjihttp://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/94

Przeglądaj

Aktualnie wyświetlane 1 - 20 z 78

Model dziennika regionalnego w Polsce stan w lutym 2023 roku
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2026) Furman, Wojciech; Kuca, Paweł; Olechowska, Paulina
Obszar badawczy monografii obejmuje konstrukcję i analizę modelu współczesnego polskiego dziennika regionalnego. Analizą objęto 22 dzienniki regionalne wydawane w Polsce w lutym 2023 r. Konstrukcja modelu została oparta na kwestiach własności dzienników, wielkości ich sprzedaży i czytelnictwa oraz na zawartości publikacji w zakresie siedmiu problemów badawczych. Są to: zakres terytorialny tekstów, tematyka publikacji, stosowane gatunki dziennikarskie, podejmowane interwencje, udzielane porady, działania marketingowe oraz stronniczość polityczna. Badania zostały przeprowadzone z wykorzystaniem analizy zawartości prasy. Analiza dotyczy także typowej struktury dziennika regionalnego oraz materiałów wspólnych dla tych dzienników, których wydawcą była Polska Press Grupa.
Obserwatorium Dostępności Usług Publicznych. Zapewnienie dostępności osobom z różnymi potrzebami w polskich gminach z perspektywy władz samorządowych i mieszkańców
(Wydawnictwo Adam Marszałek, 2025) Piróg, Krzysztof; Kotarski, Hubert
Monografia "Obserwatorium Dostępności Usług Publicznych. Zapewnienie dostępności osobom z różnymi potrzebami w polskich gminach z perspektywy władz samorządowych i mieszkańców" analizuje, w jakim stopniu polskie gminy zapewniają dostępność usług publicznych osobom z różnymi potrzebami. Publikacja koncentruje się na perspektywie władz samorządowych oraz mieszkańców, pokazując dostępność jako element jakości życia, równości obywatelskiej i rozwoju instytucjonalnego gmin. Głównym celem badania było zdiagnozowanie uwarunkowań, barier, doświadczeń, dobrych praktyk, potrzeb i wyzwań związanych z dostępnością usług publicznych w polskich gminach . Autorzy wykorzystali triangulację metod: badania ankietowe wśród 751 urzędów gmin, badania mieszkańców 35 gmin, wywiady pogłębione, zwiady badawcze oraz badania typu UX. Wyniki wskazują, że poziom rozwoju instytucjonalnego gmin w zakresie dostępności jest zróżnicowany. Najniższy poziom odnotowano w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich, a najwyższy w gminach miejskich oraz miastach na prawach powiatu. Różnice szczególnie widoczne są w obszarze zarządzania dostępnością, procedur, szkoleń kadry, koordynacji działań i prowadzenia analiz . Autorzy podkreślają, że dostępność usług publicznych nie powinna być traktowana jako dodatek, lecz jako standard cywilizacyjny i realizacja zasady równości obywateli.
Działalność dydaktyczna i wychowawczo-opiekuńcza szkół podstawowych w Tarnowie i w powiecie tarnowskim w latach 1945–1975. Studium z problematyki szkolnictwa podstawowego w Polsce Ludowej
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025) Juśko, Paweł
Niniejsza praca podejmuje problematykę badawczą związaną z działalnością dydaktyczno-wychowawczą szkół podstawowych w Polsce w latach 1945–1975. Pod względem terytorialnym przedmiot badań został zawężony do obszaru miasta Tarnowa i powiatu tarnowskiego. Natomiast uzasadnieniem przyjętej w badaniach chronologii są ramy czasowe, w których istniał powiat tarnowski jako jednostka podziału administracyjnego w Polsce Ludowej. Głównym celem pracy jest analiza procesu nauczania i wychowania realizowanego przez szkoły podstawowe miasta Tarnowa i powiatu tarnowskiego w latach 1945–1975. Rozprawa koncentruje się na rekonstrukcji i charakterystyce najważniejszych czynników i warunków pracy dydaktyczno-wychowawczej szkół, uwzględniając specyfikę „okresu peerelowskiego”, jak również dokonując ich kontekstaulizacji w odniesieniu do tendencji i zjawisk zachodzących w omawianym okresie w oświacie podstawowej Polski Ludowej. Poszczególne zagadnienia składające się na treść kolejnych rozdziałów opisano ukazując perspektywę ich ewolucji, na tle zasadniczych przeobrażeń wynikających z ówczesnej polityki oświatowej państwa polskiego. Są to następujące zagadnienia: ogólna organizacja i rozwój szkolnictwa podstawowego w Tarnowie i powiecie tarnowskim; praca dydaktyczna szkół; działalność wychowawczo-opiekuńcza szkół; miejsko-powiatowy nadzór pedagogiczny nad działalnością dydaktyczno-wychowawczą szkół i nauczycieli; zaangażowanie szkół w wydarzenia i akcje polityczne, a także w przemiany społeczno-ustrojowe w kontekście oddziaływań wychowawczych; praca bibliotek szkolnych i rozwój czytelnictwa szkolnego. Opracowanie jest monografią historyczno-pedagogiczną. Posłużono się w nim przede wszystkim metodami przyjętymi w naukach historycznych. Jest też pierwszym monograficznym ujęciem tak sformułowanego problemu badawczego. Podstawową bazę źródłową stanowiły materiały archiwalne pochodzące z archiwów państwowych, kościelnych i szkolnych. Zasadnicza jej cześć uzyskana została w wyniku kwerendy w oddziale tarnowskim Archiwum Narodowego w Krakowie. Ponadto wykorzystane zostały archiwalia z: Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie, Archiwum Kuratorium Oświaty w Krakowie, Archiwum Diecezjalnego w Tarnowie, Archiwum Związku Nauczycielstwa Polskiego Oddział w Tarnowie, Archiwum Domu Tarnowskiego Sióstr Urszulanek, a także archiwów wybranych szkół podstawowych z terenu Tarnowa i powiatu tarnowskiego. Oprócz tego do przeprowadzenia badań wykorzystano materiały o charakterze normatywnym oraz statystycznym, jak również prasę ogólnopolską i lokalną, a także periodyki wydawane przez Ministerstwo Oświaty. Do zbudowania właściwej narracji użyto także bogatej literatury przedmiotu. Rozwój szkolnictwa podstawowego w okresie Polski Ludowej był w całości podporząd-kowany celom politycznym wyznaczanym mu przez partię komunistyczną. Szkoła podstawowa jako instytucja wychowująca miała przygotowywać młode pokolenie do uczestnictwa w budowie ustroju socjalistycznego, a także kształtować w nim silny emocjonalny stosunek do klasy robotniczej i władzy ludowej. Aby sprostać realizacji tego zadania polska przedwojenna szkoła powszechna musiała przejść fundamentalną przebudowę systemową i programową w oparciu o wzory oraz praktykę oświatową i pedagogiczną zaczerpniętą ze Związku Radzieckiego. Przebudowa ta była zależna od wielu elementów składowych, jak również wymagała działań dłu-gofalowych, tym bardziej że oczekiwania i postulaty nomenklatury partyjnej zostały szybko skonfrontowane z realiami wyniszczonego wojną i zdegradowanego cywilizacyjnie kraju. Z biegiem lat szkoła podstawowa stała się jednak częścią składową systemu quasi-totalitarnego państwa, w którym rządzący wyznaczali jednolite reguły obejmujące wszystkie dziedziny funkcjonowania społeczeństwa i dążyli do zaprogramowania całokształtu życia ludzi według określonego jednego scenariusza. Stąd omawiane w pracy trzy dekady działalności szkolnictwa podstawowego – od 1945 do 1975 roku – były okresem intensywnych i burzliwych przemian, bezpośrednio i intensywnie oddziałujących na pracę dydaktyczno-wychowawczą szkół i nauczycieli. Analizując działalność dydaktyczną i wychowawczą szkół podstawowych Tarnowa i powiatu tarnowskiego w latach 1945–1975 należy stwierdzić, iż wpisywała się ona w powyższy model oraz podlegała zjawiskom i procesom zachodzącym w państwie i społeczeństwie. W ostatecznej konkluzji należy stwierdzić, że dorobek szkolnictwa podstawowego Tarnowa i powiatu tarnowskiego w zakresie sprecyzowanego w tytule przedmiotu badań był znaczący, choć obciąża go silnie balast ideologiczny wynikający z faktu, iż całokształt zadań szkół związanych z nauczaniem i wychowaniem był wówczas podporządkowany polityce oświatowej państwa rządzonego przez partę komunistyczną.
POWER dla rozwoju. Wpływ unijnego programu na kapitał ludzki i społeczny rzeszowskich studentów
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025) Bździuch, Sławomir
Kapitał ludzki oraz kapitał społeczny należą do grupy zagadnień, które są przedmiotem zainteresowania wielu badaczy. Na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat powszechne stało się podkreślanie znaczenia tych niematerialnych form kapitału, szczególnie w kontekście rozwoju społecznego i gospodarczeg. Najbardziej jest to widoczne w obszarze nauk społecznych, gdzie wymienione w pierwszym zdaniu pojęcia, jak również związane z nimi problemy badawcze już na dobre zadomowiły się w ramach dyskursu naukowego. Dla autora niniejszej publikacji problematyka kapitału ludzkiego i kapitału społecznego także stanowi ciekawy przedmiot rozważań. Źródło tego zainteresowania w tym wypadku jest związane w głównej mierze z doświadczeniami oraz spostrzeżeniami wynikającymi z wykonywanej pracy zawodowej; autor niniejszej książki w latach 2016–2023 zajmował się realizacją projektów współfinansowanych z Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (POWER) w Uniwersytecie Rzeszowskim. Dodatkowo celowość podjęcia wskazanej tematyki wiąże się z tym, że dotychczas nie prowadzono analiz odnoszących się do rozwoju wśród studentów jednocześnie obydwu niematerialnych form kapitału. W szczególności w polskiej literaturze socjologicznej brakuje opracowań, których przedmiotem jest znaczenie przedsięwzięć finansowanych z PO WER dla kształtowania się kapitału ludzkiego i społecznego. Niniejsza publikacja stanowi próbę uzupełnienia stanu wiedzy w przedstawionym wyżej zakresie. Równie ważnym czynnikiem doboru tematyki badawczej było to, iż jawi się ona jako doniosła społecznie. Wagę omawianych form kapitału niejednokrotnie podkreśla się w pracach związanych z tak istotnymi zagadnieniami, jak: społeczeństwo obywatelskie, zasoby ludzkie czy rozwój gospodarczy. Wskazane powyżej obszary badawcze, w szczególności problematyka rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, pozostają w centrum zainteresowań naukowych autora niniejszego opracowania.
Miejskie obszary funkcjonalne w województwie podkarpackim – stan obecny i perspektywy rozwoju
(Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego, 2025) Piróg, Krzysztof; Kotarski, Hubert
Głównym celem ekspertyzy pn. „Miejskie Obszary Funkcjonalne w województwie podkarpackim – stan obecny i perspektywy rozwoju” było zweryfikowanie aktualności zdelimitowanych obszarów funkcjonalnych ośrodka wojewódzkiego i ośrodków subregionalnych, a także wyznaczonych biegunów wzrostu w kontekście zmian w sytuacji społeczno-gospodarczej województwa podkarpackiego i uwarunkowań zewnętrznych oraz aktualizacji dotychczasowego dokumentu strategicznego dla województwa podkarpackiego. Dla osiągnięcia tego celu zastosowano szereg metod badawczych oraz analitycznych zarówno ilościowych, jak i jakościowych.
Dobre praktyki w zakresie wzmacniania zaangażowania interesariuszy regionalnych systemów innowacji
(Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego, 2023) Wojnicka-Szycz, Elżbieta; Piróg, Krzysztof; Sycz, Piotr; Mularz, Krystian
Monografia „Dobre praktyki w zakresie wzmacniania interesariuszy regionalnych systemów innowacji” posiada nie tylko wartość praktyczną, ale także poznawczą, spełniając standardy stawiane rozprawom naukowym. Opracowanie to poszerza wiedzę naukową poprzez zastosowanie paradygmatu post-materialistycznego do badań mechanizmów zaangażowania interesariuszy w ramach regionalnych systemów innowacji. Silną stroną opracowania świadczącą o jego wysokiej wartości naukowej jest także szeroki przegląd literatury poświęconej regionalnym systemom innowacji w Polsce oraz w wybranych krajach europejskich. Solidna podbudowa teoretyczna została uzupełniona o badania empiryczne z zastosowaniem różnych, wzajemnie uzupełniających się metod badawczych, takich jak: analiza desk research, studia przypadku, wywiady pogłębione, badania ankietowe oraz panel ekspertów. Uzyskane wyniki i sformułowane wnioski mogą służyć jako materiał dla decydentów, badaczy i praktyków zajmujących się rozwojem regionalnym, innowacyjnością czy partycypacją społeczną. Publikacja cechuje się wysokim poziomem merytorycznym oraz istotnym znaczeniem poznawczym i praktycznym.
Społeczeństwo obywatelskie i kapitał społeczny w województwie podkarpackim – kierunki zmian
(Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego, 2024) Piróg, Krzysztof; Kotarski, Hubert; Błachut, Barbara; Mularz, Krystian
Monografia stanowi istotny wkład w rozwój badań nad kapitałem społecznym i społeczeństwem obywatelskim w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem województwa podkarpackiego. Jej wartość naukowa wynika z kompleksowego charakteru analiz, szerokiego zastosowania triangulacji metod badawczych (badania ilościowe i jakościowe, analizy statystyczne, desk research, studia przypadków, warsztaty heurystyczne, wywiady IDI/TDI, FGI, panel ekspertów) oraz umiejętnego łączenia perspektywy lokalnej z kontekstem krajowym i europejskim. Publikacja pozwala uchwycić zarówno uwarunkowania demograficzne i społeczne, jak i mechanizmy wzmacniania lub osłabiania kapitału społecznego. Autorzy podejmują ważne problemy, m.in. zjawisko „brudnego” kapitału społecznego, wyzwania dla polityki migracyjnej regionu czy rolę zaufania społecznego i partycypacji obywatelskiej. Książka ma walor aplikacyjny – wskazuje dobre praktyki (np. budżety obywatelskie, debaty oksfordzkie, federacje NGO) oraz konkretne rekomendacje dla samorządów, organizacji pozarządowych i instytucji publicznych. Jej wyniki mogą służyć jako materiał dla decydentów, badaczy i praktyków zajmujących się rozwojem regionalnym, polityką społeczną i wzmacnianiem społeczeństwa obywatelskiego. Publikacja cechuje się wysokim poziomem merytorycznym, rzetelną metodologią oraz istotnym znaczeniem poznawczym i praktycznym, co w pełni uzasadnia jej wysoką ocenę w ramach eksperckiej ewaluacji monografii naukowych.
Kapitał zagraniczny na rynku prasy regionalnej w Polsce w latach 1990–2021 (próba bilansu)
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025) Kuca, Paweł; Olechowska, Paulina
Publikacja zawiera zbiór tekstów dotyczących różnych aspektów funkcjonowania inwestorów zagranicznych na rynku codziennej prasy regionalnej w Polsce po roku 1989. To całościowe i najbardziej aktualne podsumowanie obecności inwestorów zagranicznych w prasie regionalnej, od ich pojawienia się w Polsce w latach 90. XX w. do przeprowadzenia repolonizacji prasy regionalnej 30 lat później. W poszczególnych rozdziałach przedstawiono aktywność inwestorów zagranicznych na rynku prasy regionalnej w Polsce, ich działalność na rynku prasy lokalnej i bezpłatnej, inwestycje w obszarze mediów internetowych, projekty dotyczące rynku reklamowego. Analizie poddano także pozycję rynkową dzienników, które były wydawane przez inwestorów zagranicznych, a także kwestię repolonizację prasy regionalnej.
Finanse przedsiębiorstw i analiza finansowa
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2024) Lichota, Wojciech
W niniejszej monografii Finanse przedsiębiorstwa i analiza finansowa poruszono tematykę finansów, zarządzania finansami, predykcji upadłości przedsiębiorstw, kalkulacji kosztów, controllingu oraz wpływu czynników zewnętrznych, takich jak COVID-19 na sytuację finansową przedsiębiorstw. Monografia składa się z trzynastu rozdziałów napisanych przez autorów reprezentujących różne ośrodki akademickie. Należy również podkreślić duży wkład studentów z Uniwersytetu Rzeszowskiego, którzy samodzielnie lub pod opieką naukową przygotowali artykuły. Dziękuję wszystkim autorom za dostarczone teksty oraz patronom Pierwszej Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Finanse i Innowacyjny Rozwój Regionów” zorganizowanej w czerwcu 2022 r., na której większość z opublikowanych prac została zaprezentowana i szeroko dyskutowana. Serdecznie dziękuję Panu prof. dr. hab. Jerzemu Kitowskiemu, kierownikowi Katedry Finansów i Rachunkowości Uniwersytetu Rzeszowskiego, który przewodniczył Radzie Programowej ww. konferencji. Mam nadzieję, że w związku z dużym przekrojem artykułów monografia zainteresuje liczne grono osób nie tylko ze świata nauki, lecz również praktyków z zakresu finansów, a także studentów, którzy będą mogli poszerzyć swoją wiedzę i wykorzystać zawarte informacje podczas pisania prac dyplomowych. Ponadto publikacja monografii wyłącznie w wersji on-line pozwoli każdemu odbiorcy na szybki dostęp do jej treści.
Obserwatorium miasta : poradnik współzarządzania miastem
(Wydawnictwo Adam Marszałek, 2024) Grabowska, Sabina; Grabowski, Radosław; Piróg, Krzysztof; Kotarski, Hubert; Bzdziuch, Sławomir
Obserwatorium miast Polski Wschodniej : jakość życia w Białej Podlaskiej, Białymstoku, Krośnie, Lublinie, Rzeszowie i Suwałkach z perspektywy mieszkańców i użytkowników
(Wydawnictwo Adam Marszałek, 2024) Grabowska, Sabina; Grabowski, Radosław; Kotarski, Hubert; Piróg, Krzysztof
Podstawy ustroju Rzeczypospolitej Polskiej dla obywateli
(Wydawnictwo Adam Marszałek, 2024) Grabowski, Radosław
Troska co wojna w Ukrainie nam zrobiła? Autoetnograficzne opowieści studentów i nauczycieli akademickich
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2023) Cywiński, Aleksander; Lib, Waldemar; Marek, Lidia; Perzycka-Borowska, Elżbieta
W zbiorowej monografii „Troska. Co wojna w Ukrainie nam zrobiła? Autoetnograficzne opowieści studentów i nauczycieli akademickich” poddano analizie istotne i aktualne kwestie związane z wojną w Ukrainie, korzystając z perspektywy osobistych narracji i refleksji członków społeczności akademickiej. Przyjmując metodologię autoetnografii, autorzy zagłębiają się w indywidualne i zbiorowe doświadczenia, odsłaniając wewnętrzne przemiany, emocje i spostrzeżenia wynikające z bezpośredniego lub pośredniego zetknięcia z wojną. Monografia stanowi platformę do dialogu międzypokoleniowego, uwzględniając różnorodność perspektyw oraz wspólne dążenie do zrozumienia, jak konflikt zmienia nasze postrzeganie świata, wartości i nas samych. Osiągając ponad historyczne i kulturowe ramy, dzieło ukazuje wojnę jako moment krytyczny, który wymusza na nas konfrontację z pytaniami o moralność, ludzką krzywdę i znaczenie empatii. Refleksje zawarte w książce wychodzą poza akademickie mury, zwracając uwagę na uniwersalność doświadczenia wojennego i jego wpływ na ludzką psychikę oraz społeczeństwo. Próby znalezienia odpowiedzi na pytanie „Co wojna w Ukrainie nam zrobiła?” przeplatają się z rozważaniami na temat roli edukacji, kultury i sztuki w budowaniu odporności na destrukcyjne narracje i fake newsy, a także w promowaniu krytycznego myślenia i empatii. Książka jest wyrazem troski o przyszłość, w której kluczową rolę odgrywa świadomość historyczna i etyczna. Poprzez osobiste i zbiorowe opowieści, autorzy dążą do kształtowania postaw otwartych na dialog, zrozumienie i współczucie, co staje się fundamentem dla konstruktywnego podejścia do przeciwdziałania konfliktom i budowania pokoju. Dzieło ma ambicję przyczynienia się do społecznej zmiany, zachęcając do aktywnego uczestnictwa w kreowaniu lepszego świata, wolnego od przemocy i nienawiści.
Komunikowanie polityczne w teorii i praktyce
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2023) Kuca, Paweł; Furman, Wojciech
Podręcznik zawiera zbiór tekstów poświęconych różnym aspektom komunikowania politycznego. Są to zarówno analizy dotyczące podstaw i teorii komunikowania politycznego, różnych obszarów, które mają wpływ na efektywność tego procesu, ale także praktyczne przykłady komuikowania politycznego, realizowane na poziomie międzynarodowym, krajowym i lokalnym.
Galicyjska szkoła ludowa i szkoła powszechna II Rzeczypospolitej – polskie dziedzictwo edukacyjne i kulturowe
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2023) Pelczar, Roman; Juśko, Edmund; Ryś, Jan; Niedojadło, Andrzej; Sommer, Hubert; Juśko, Paweł
Informacja o projekcie Projekt „Tradycja szkolnictwa elementarnego autonomicznej Galicji i II Rzeczypospolitej jako element dziedzictwa narodowego” został zrealizowany w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa”. Jego zasadniczym celem było uaktualnienie i pogłębienie badań naukowych nad polskim dziedzictwem edukacyjnym, będącym ważnym elementem polskiego dziedzictwa kulturowego, a następnie ich upowszechnienie. Jako polskie dziedzictwo edukacyjne uznane zostało polskie szkolnictwo elementarne (w okresie autonomii w Galicji) oraz szkolnictwo powszechne II Rzeczypospolitej w aspekcie oddziaływań wychowawczych na młodzież i społeczeństwo, mające na celu budowanie tożsamości narodowej i kształtowanie postaw patriotycznych, obywatelskich i propaństwowych. Elementem naukowym projektu są dwie monografie pedagogiczno-historyczne wydane nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Rzeszowskiego – pierwsza zatytułowana „Wychowanie narodowe i patriotyczne w polskich szkołach ludowych w Galicji w latach 1772–1918” (autorzy: Roman Pelczar i Jan Ryś); zaś druga – „Wartości patriotyczne i narodowe w procesie dydaktyczno-wychowawczym w szkołach powszechnych II Rzeczypospolitej” (autorzy: Edmund Juśko i Andrzej Niedojadło). Z kolei komponent popularyzatorski tworzą: wystawa historyczna „Galicyjska szkoła ludowa i szkoła powszechna II Rzeczypospolitej – polskie dziedzictwo edukacyjne i kulturowe” oraz związane z nią wydawnictwo albumowe o tym samym tytule. Ponadto zrealizowany został cykl podcastów z udziałem ekspertów, poświęconych szczegółowym aspektom problematyki będącej przedmiotem projektu. Podcasty są dostępne na platformach podcastowych. Projekt powstał w gronie historyków oświaty i wychowania związanych z Instytutem Pedagogiki Uniwersytetu Rzeszowskiego przy współpracy naukowców z innych krajowych uczelni. Jego problematyka wiąże się z profilem naukowym Zakładu Historii Myśli Pedagogicznej, znajdującego się w strukturze wspomnianego instytutu, a także zainteresowaniami badawczymi i dorobkiem autorów projektu. Impresja historyczna Niniejsza publikacja nie ma charakteru monograficznego i nie jest pełnym wykładem na temat funkcjonowania polskiego szkolnictwa elementarnego w okresie autonomii galicyjskiej oraz II Rzeczypospolitej. Zawiera ona syntetyczne omówienie wybranych zagadnień z tej problematyki wpisujących się w zasadniczy cel omówionego wcześniej projektu, który ukierunkowywał jego przedmiot zainteresowań na „aspekt oddziaływań wychowawczych na młodzież i społeczeństwo, mających na celu budowanie tożsamości narodowej i kształtowanie postaw patriotycznych, obywatelskich i propaństwowych”. Wybrane i zaprezentowane w postaci tekstu oraz autorskiego wyboru materiału ilustracyjnego poszczególne tematy mają układ problemowy. Przedstawione zagadnienia i zjawiska są zawężone do obszaru zaboru austro-węgierskiego, tj. Galicji w okresie autonomicznym, a także lat istnienia niepodległej II Rzeczypospolitej. W związku z tym świadomie pominięty został kontekst pozostałych zaborów. Prezentowane wydawnictwo ma zatem formułę swoistej impresji historycznej. Jego zadaniem jest między innymi upowszechnić wiedzę uzyskaną w ramach komponentu badawczego realizowanego w Instytucie Pedagogiki UR projektu, ale również skłonić wszystkie osoby, które zechcą sięgnąć i zapoznać się z zawartym w nim przekazem słownym i wizualnym, do refleksji na temat tego wyjątkowego polskiego dziedzictwa oświatowego i kulturowego, jakie pozostawiła nam Polakom galicyjska szkoła ludowa i szkoła powszechna II RP.
Wybrane zagadnienia handlu ludźmi i zagrożonymi gatunkami roślin i zwierząt
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2023) Stępień-Załucka, Beata; Uliasz, Joanna
Handel ludźmi oraz zagrożonymi gatunkami roślin i zwierząt to zjawisko znane od zarania dziejów. Wydawać by się mogło, że należy już wyłącznie do zamierzchłej przeszłości. Nic bardziej mylnego. Ta niechlubna karta historii ma swoją współczesną smutną kontynuację. Według dostępnych statystyk handel ludźmi stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń XXI wieku. Pod względem wielkości dochodów ten nielegalny biznes zajmuje trzecie miejsce zaraz po handlu bronią i narkotykami, generując zysk w wysokości 32 mld dolarów rocznie. Zdecydowana większość osób, które padają ofiarą wspomnianego procederu, jest zmuszana do prostytucji bądź pracy przymusowej. W ciągu ostatniej dekady zmieniło się tylko jedno – statystyka ta niestety nieubłaganie wzrosła. W dużej mierze zjawiska, o których mowa w książce, są wynikiem dynamiki stosunków społecznych, globalizacji i możliwości właściwie nieskrępowanego przemieszczania się, co sprawia, że w dzisiejszym świecie migracja zarobkowa jest zjawiskiem powszechnym i jako taka niejednokrotnie kończy się handlem ludźmi i pracą niewolniczą. Inną kwestią, o której nie można zapominać, jest fakt, że w niektórych rejonach świata, w tym Ameryce Południowej, w Afryce czy Azji, zjawisko handlu ludźmi jest społecznie akceptowane i wręcz naturalne. Świat przestępczy, upatrując w handlu ludźmi źródła potężnych zysków, działa niezwykle prężnie i niestety skutecznie. W procederze handlu ludźmi biorą udział doskonale zorganizowane i wyspecjalizowane grupy przestępcze, których obszar aktywności obejmuje kilkadziesiąt krajów. To niewątpliwe wpływa na skalę zjawiska. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku handlu zagrożonymi gatunkami. Swoista moda na hodowlę egzotycznych roślin czy zwierząt, organizowanie polowań na rzadkie zwierzęta dla zdobycia trofeów czy w celu produkcji medykamentów z nich sprawia, że liczba przestępstw w tym obszarze wzrasta, co powoduje, że wiele gatunków roślin i zwierząt jest zagrożonych wyginięciem lub ginie. Te złożone, niezwykle ważne, ale i dynamicznie zmieniające się zjawiska dały impuls do rozważań prowadzonych na kartach niniejszej książki. Problem handlu ludźmi i zagrożonymi gatunkami roślin i zwierząt ujęty został w szerokiej, różnorodnej perspektywie zaprezentowanej przez autorów opracowania, co stanowi o wartości lektury.
Wychowanie narodowe i patriotyczne w polskich szkołach ludowych w Galicji w latach 1772–1918
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2023) Pelczar, Roman; Ryś, Jan
W pracy podjęto próbę ukazania kwestii wychowania narodowego i patriotycznego w polskich szkołach ludowych w okresie galicyjskim. Rozważaniami objęto całe szkolnictwo ludowe: państwowe, wyznaniowe i samorządowe funkcjonujące od 1772 do 1918 r. Zaprezentowano je w aspekcie oddziaływań edukacyjno-wychowawczych w duchu narodowo-patriotycznym, na tle przełomowych wydarzeń społecznych, politycznych i oświatowych, w tym zmagań o zachowanie tożsamości narodowej Polaków w obliczu działań germanizacyjnych austriackiego zaborcy. Całość publikacji składa się z siedmiu rozdziałów. Koncepcje wychowania narodowego i patriotycznego zrodzone w czasach galicyjskich zajmują ważne miejsce w dziejach polskiej myśli pedagogicznej. Dlatego w pierwszym rozdziale monografii dokonano m.in. analizy teoretycznych poglądów dydaktyczno-wychowawczych, sformułowanych przez polskich pedagogów, uczonych i polityków żyjących w omawianych czasach. W drugim ukazano organizację szkolnictwa ludowego w Galicji w latach 1772-1918 z podziałem na dwa okresy: 1772-1869 i 1869-1918. Rozdział trzeci analizuje rolę przedmiotów szkolnych w procesie wychowania narodowego i patriotycznego. Ukazano w nim programy nauczania obowiązujące w szkołach ludowych, nauczanie języka niemieckiego i jego wpływ na postawy młodzieży polskiej oraz rolę języka polskiego w procesie kształcenia i stosowane w nim polskie podręczniki. Podkreślono także znaczenie pozostałych przedmiotów oddziałujących na wychowanie narodowe i patriotyczne, takich jak: historia, śpiew, geografia, przyroda, gimnastyka i religia. W czwartym ukazano rolę nauczyciela w procesie wychowania narodowo-patriotycznego uczniów. Zawarto w nim uwarunkowania prawno-organizacyjne zawodu nauczycielskiego oraz zaprezentowano postawy etyczno-moralne i polityczno-społeczne nauczycieli. W rozdziale piątym scharakteryzowano patriotyczne znaczenie uroczystości szkolnych, najpierw przez pryzmat prawodawstwa oświatowego, a następnie dokonano charakterystyki różnych rodzajów tych uroczystości. Omówiono także obchody rocznic narodowych i obchody ku czci wybitnych Polaków. Z kolei w rozdziale szóstym omówiono znaczenie literatury polskiej i bibliotek szkolnych gromadzących książki w języku polskim oraz autorstwa wybitnych polskich pisarzy. Rozdział siódmy traktuje o jeszcze innych formy oddziaływań patriotycznych, a mianowicie o wycieczkach szkolnych, organizacjach uczniowskich (skauting i harcerstwo), teatrze uczniowskim i o zaangażowaniu młodzieży szkolnej w działania patriotyczne w trakcie I wojny światowej. Publikacja zawiera również wstęp, zakończenie, bibliografię oraz indeks nazwisk oraz miejscowości. Podstawowym materiałem źródłowym, który został wykorzystany w opracowaniu są kroniki szkolne zgromadzone w archiwach państwowych i szkolnych. Ponadto sięgnięto po dokumenty drukowane i literaturę pamiętnikarską. W kontekście literatury przedmiotu niniejsza praca stanowi kontynuację i istotne poszerzenie części aspektów problematyki wychowawczej galicyjskiego szkolnictwa ludowego.
Wartości patriotyczne i narodowe w procesie dydaktyczno-wychowawczym w szkołach powszechnych II Rzeczypospolitej
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2023) Juśko, Edmund; Niedojadło, Andrzej
Tematyka publikacji dotyczy problemu wartości patriotycznych i narodowych w procesie dydaktyczno-wychowawczym realizowanym w szkołach powszechnych Drugiej Rzeczypospolitej. Związana jest z kształtowaniem się i funkcjonowaniem polskiego szkolnictwa stopnia najniższego oraz ideowymi aspektami funkcjonującego w tym okresie wychowania narodowego, a następnie państwowego. Te modele wychowawcze mimo pewnej zmienności w zakresie zalecanej hierarchii wartości, zarówno w nauczaniu jak i wychowaniu, odcisnęły wyraźne, korzystne piętno na postawach patriotycznych i utrwalaniu świadomości oraz tożsamości narodowej polskiej młodzieży okresu międzywojennego. Całość publikacji składa się z siedmiu rozdziałów. W rozdziale pierwszym omówiony został problem kształtowania się i organizacji szkolnictwa powszechnego w Polsce latach 1918-1939. W drugim ukazano idee i złożenia procesu wychowawczego. Rozdział trzeci przedstawia wzorce wychowawcze, ze szczególnym uwzględnieniem legendy Józefa Piłsudskiego. W czwartym rozdziale dokonano charakterystyki wartości patriotycznych i narodowych, a także ich praktykowana w formie uroczystości o charakterze państwowym, szkolnym i religijnym, związanych z rocznicami wydarzeń historycznych i współczesnych. W rozdziale piątym scharakteryzowano patriotyczne znaczenie pamięci o powstaniach narodowych w pracy wychowawczej szkół, zaś w szóstym – omówiono ten pierwiastek w pracy organizacji szkolnych i społecznych. Rozdział siódmy traktuje o wartościach i patriotycznych i narodowych w szkolnym procesie dydaktycznym. Publikacja zwiera również wstęp, zakończenie, bibliografię, indeks nazw osobowych oraz indeks nazw miejscowych i geograficznych. Podstawowym materiałem źródłowym, który został wykorzystany w opracowaniu są kroniki szkolne, księgi protokołów z posiedzeń rad pedagogicznych, programy nauczania, inne pojedyncze dokumenty i publikacje majce charakter źródłowy. Przy opracowaniu przedstawionej problematyki wykorzystane zostały materiały źródłowe zarówno rękopiśmienne, jak i drukowane zgromadzone w archiwach państwowych i szkolnych. W kontekście literatury przedmiotu niniejsza praca stanowi kontynuację i istotne poszerzenie części aspektów problematyki wychowawczej szkolnictwa powszechnego z okresu Drugiej Rzeczypospolitej.
Centra usług społecznych – nowy model instytucji polityki społecznej
(Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Lublinie, 2023) Szluz, Beata; Ostasz, Anna; Szafran, Katarzyna
Nowa jakość polityki społecznej w Polsce przejawia się we wprowadzonej w życie w dniu 1 stycznia 2020 r. – będącej prezydencką inicjatywą ustawodawczą – ustawie o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (CUS). Wejście w życie przepisów ustawy – której koncepcja została przygotowana przez Narodową Radę Rozwoju w ramach sekcji Polityka społeczna, rodzina – zainicjowało „kroczącą zmianę systemową”. Centra zapewniają bowiem mieszkańcom dostęp do kompleksowych usług w nowoczesny sposób, jako „instytucja jednego okienka”, a także upowszechniają społeczne formy wsparcia usługowego realizowane na zasadzie: wolontariatu, samopomocy czy pomocy sąsiedzkiej. CUS są tworzone przez samorządy lokalne w odpowiedzi na potrzeby mieszkańców, są to zatem oddolne inicjatywy. Stanowią wyrażenie myśli, że w ramach lokalnych polityk społecznych warto i należy przekraczać granice resortowe i tworzyć zintegrowane lokalne systemy usługowe. Są podmiotami koordynującymi lokalne systemy usług społecznych. Ich celem jest integrowanie i koordynowanie usług wykonywanych przez różnych lokalnych usługodawców, którzy z centrum współpracują. Celem niniejszej publikacji – przygotowanej w projekcie „Liderzy kooperacji” realizowanym w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój, finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 2014–2020 – jest zobrazowanie CUS jako nowego modelu instytucji polityki społecznej. W opracowaniu ukazano korzyści wynikające z utworzenia centrum usług społecznych z perspektywy Kancelarii Prezydenta RP, przedstawicieli samorządu terytorialnego, a także mieszkańców. Podjęto zagadnienie implementacji rozwiązań „kroczącej zmiany systemowej”, prezentując kolejno: plan wdrażania modelu usług społecznych, proces tworzenia centrum – aspekty formalne i organizacyjne, diagnozę potrzeb i potencjału społeczności lokalnej, a także program i kontraktację usług społecznych oraz finansowanie CUS. Istotne okazało się również ukazanie dobrych praktyk, wybranych z wielu realizowanych w Polsce, które wyraźnie wskazują rezultaty wprowadzanej nowej jakości polityki społecznej.
Integracja sztuk. Liryka w edukacji dziecka
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2021-12) Ungeheuer-Gołąb, Alicja
Praca prezentuje poszukiwania badawcze i doświadczenia pedagogiczne i literaturoznawcze w kontaktach z dzieckiem, nad zagadnieniami integracji sztuk w obszarze literatury dziecięcej, w tym liryki. Zawarte tu przemyślenia są wynikiem studiów teoretycznych oraz praktycznych zajęć z dziećmi. Autorka wychodzi z założenia, że poezja liryczna wymaga specjalnej wrażliwości na słowo i innego podejścia metodycznego niż tradycyjny tekst dydaktyczny, a jej recepcja uwrażliwia i czyni odbiorcę bardziej empatycznym. Odbiór poezji lirycznej wpisuje się więc w edukację humanistyczną, która respektuje wartości wychowania przez sztukę. W tym nurcie przedstawiono w monografii, poza treściami teoretycznymi, propozycje autorskich warsztatów literackich osadzonych w perspektywie integracji literatury, plastyki, muzyki. Książka zawiera ponadto wyniki badań jakościowych dotyczących „ważnych tematów” podejmowanych przez badane dzieci.

Przeglądaj

Ostatnio nadesłane materiały