Dydaktyka Polonistyczna nr 11(20)2025

URI dla tej Kolekcjihttps://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/12330

Przeglądaj

Aktualnie wyświetlane 1 - 20 z 25

The characters of parents facing war trauma according to E.M. Remarque
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Kondrak, Agnieszka
The aim of this article is to present the trauma of the First World War from the perspective of the main protagonist‘s parents. The impact of the First World War on social change is outlined and shown in the light of Erich Maria Remarque‘s The Road Back.
Sacrum w twórczości ks. Janusza Artura Ihnatowicza
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Popielarz-Zajdel, Ewelina Maria
W artykule poruszono kwestię występowania sacrum w twórczości ks. Janusza Artura Ihnatowicza. Autor to poeta wiary, ale także sakralnego doświadczenia. Jego wiersze przepełnione są skupieniem po tym, jak poeta odszedł od form złożonych i wystylizowanych. Kreuje świat pełen dobra, ale skazany na przemijanie. Chociaż czas w tej poezji ma szczególne miejsce, to jednak poza opisem przemijania spotykamy się z wiarą w sens ludzkiego życia oraz istnienia wedle Bożego planu – spełnionej ofiary Syna Bożego na krzyżu. Można tę twórczość poddawać kerygmatycznej interpretacji literatury, ponieważ dotyczy doświadczenia wiary chrześcijańskiej.
Ciało i rytuał słowa. Studium o poetyce gestu w kulturze staropolskiej
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Olszańska-Smolarek, Edyta
Artykuł podejmuje problematykę ciała i gestu jako istotnych elementów komunikacji obyczajowej w kulturze szlacheckiej dawnej Rzeczypospolitej. Gest ukazany zostaje jako zrytualizowany kod kulturowy, podporządkowany normom społecznym, religijnym i towarzyskim, a nie spontaniczny wyraz emocji. Rozważania koncentrują się przede wszystkim na XVI i XVII wieku, z uwzględnieniem wybranych przykładów XVIII-wiecznych będących świadectwem trwałości opisywanych praktyk. Podstawę analizy stanowią teksty źródłowe o charakterze pamiętnikarskim i opisowym, w szczególności Pamiętniki Jana Chryzostoma Paska, Opis obyczajów za panowania Augusta III Jędrzeja Kitowicza oraz relacje cudzoziemców. Ich interpretacja pozwala ukazać zależność między gestem a językiem, funkcjonowanie komunikacji niewerbalnej w kontekście hierarchii społecznej oraz wskazać dydaktyczny potencjał analizowanych tekstów w edukacji polonistycznej.
Kobieca samotność w Pestkach Anny Ciarkowskiej
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Szpytma, Karolina
Artykuł poświęcony jest analizie problemu samotności w powieści Pestki Anny Ciarkowskiej, ukazując doświadczenia kobiety, która zmaga się z wyobcowaniem wynikającym z niemożności i niechęci do realizowania się w tradycyjnych rolach społecznych przypisywanych kobietom. Fragmenty rozmów, stanowiące trzon narracji, zostały odczytane jako narzędzia kształtowania cech i postaw uznawanych przez otoczenie za pożądane. Szczególna uwaga skoncentrowana została na procesie rozpadu tożsamości bohaterki, będącym konsekwencją wieloletniego przedmiotowego traktowania ze strony matki i babki. Analizie poddano relacje rodzinne, koleżeńskie i romantyczne, które ujawniają różne mechanizmy wykluczenia i presji społecznej. Tekst ukazuje wielowymiarowość samotności: fizyczna może przynosić chwilową ulgę i przestrzeń do samookreślenia, ale samotność egzystencjalna, wynikająca z braku zrozumienia, prowadzi do depresji i poczucia bezsensu. Lektura Pestek wskazuje, że doświadczenie samotności kobiet kształtowane jest przez społeczne oczekiwania, stereotypy płciowe i presję pokoleniową, a jednocześnie pozostaje obszarem refleksji i samopoznania.
Między nieobecnością a niemocą. Michał Korybut Wiśniowiecki w Trylogii Henryka Sienkiewicza
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Lechowski, Piotr M.
Powszechnie zwykło się uważać, że niepomierny wkład zarówno w tworzenie się, jak i utrwalenie, a także upowszechnienie „czarnej legendy” Michała Korybuta Wiśniowieckiego miał Henryk Sienkiewicz, a konkretnie cykl jego trzech dzieł zwany Trylogią. W artykule poddano analizie wskazane pozycje pod kątem kreacji literackiej postaci syna Jaremy. Przeprowadzone obserwacje skłaniają do wniosku, że wyłaniający się z lektury obraz Michała akcentuje przede wszystkim swoisty tragizm sytuacji, w jakiej się on znalazł, oraz wynikłej z tego niemocy, kontrastującej jednocześnie z przeciwstawną wizją wojowniczego kniazia Jeremiego. Wywołuje to u czytelnika przede wszystkim uczucie litości, sama Trylogia mogła nie odgrywać zatem w aspekcie rozwoju stereotypowej opinii o królu-rodaku takiej roli, jaką zwykło się jej przypisywać. Tekst wskazuje też na obszary w badaniach historycznoliterackich, które wymagałyby rozwinięcia w pracach naukowych.
Ekogotyk Edgara Allana Poego w popkulturze XXI wieku: ekokrytyka i korpo-groza w Upadku domu Usherów (2023)
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Oramus, Berenika
Uważany współcześnie za kluczową postać amerykańskiej i światowej literatury, Edgar Allan Poe, za życia często postrzegany był jako autor kultury „niskiej”: sensacyjnych recenzji, literackich żartów, opowiadań drukowanych w popularnych gazetach. Dziś podobna stygmatyzacja zagraża już nie dziełom pisarza, a ich popkulturowym adaptacjom. Artykuł omawia Upadek domu Usherów (2023) w reżyserii Mike’a Flanagana, serialową produkcję Netflixa inspirowaną życiorysem i twórczością Poego, jako dzieło popkultury, które wchodzi w dialog z koncepcjami ekogotyku i korpo-grozy (ang. corporate horror). Literackie dzieła Poego poddawane są coraz to nowym akademickim analizom i czytane z perspektywy XXI wieku m.in. jako wczesny przejaw ekokrytycznej świadomości. Upadek domu Usherów posłuży za przykład tak uwspółcześnionej adaptacji tekstów Poego, który pokazuje, jak popkultura może przekształcać akademickie pojęcia i przybliżać dawne teksty dzisiejszym odbiorcom.
Psychologiczne i konfesyjne źródła żywotności piety w tradycji kultury. Studium antropologiczno-kulturoznawcze
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Strzelecki, Ryszard
Przedmiotem opracowania jest pieta obecna w świadomości społecznej oraz świadectwach kulturowych − tekstach i dziełach sztuki. Jej treścią jest postać Maryi trzymająca na kolanach martwe ciało Chrystusa. Pieta pozostaje trwale obecna w tradycji kultury. Celem artykułu jest wskazanie źródeł tej żywotności. Źródła żywotności ujawniają zarówno badania dotyczące duchowości człowieka (nawiązujące do personalizmu i teologii), jak i refleksja psychologiczna (psychologia głębi). Źródła duchowe inspirują tematykę piety w wyniku dążności intelektualno-wierzeniowej (afirmacja realności opartych na wierze), drugie – usytuowane w ludzkiej psyche – obejmują nieświadome czynniki „modelowania” intencjonalnie ukształtowanych treści. Czynnikami tymi są archetypy Wielkiej Kobiecości i Wielkiej Matki w różnym stopniu oddziałujące na przeżycia inspirowane ideą piety. Źródłom psychologicznym poświęcona jest pierwsza część artykuły. W części drugiej omawiane są różne konfesyjne uwarunkowania przeżywania Maryi będącej w sytuacji piety. Warunkiem żywotności piety w kulturze jest nieodłącznie związane z nią przeżywanie (osobiste duchowe zaangażowanie w sytuację uosobionej w piecie Matki). O jego intensywności i jakości decyduje treść przeżyć. Treści mogą być „naocznie” dane, ale mogą pochodzić też z wielorakiej wiedzy o Maryi (historycznej, teologicznej, mistycznej). Istotne dla piety przeżywanie maryjnych treści bywa utrudniane: bądź nie mogą być należycie rozpoznane i przeżywane, bądź (głównie w sztuce) mogą to przeżywanie utrudniać. W związku z tym rysują się cztery typy zależności między treściami zawartymi w piecie a siłą i jakością jej przeżywania. Te zależności cechuje relacja zgodności, czyli homogeniczna, bądź niezgodności i nieadekwatności – relacja heterogeniczna. Sprawy te zostały omówione kolejno w części drugiej. Przeanalizowano również ścisłą odpowiedniość między stanem Maryi uwidocznionej w piecie a przeżywaniem tego stanu przez zewnętrzny podmiot (część 2.1. − relacja homogeniczna), w dwóch następnych odniesienie przeżywania do teologicznej wiedzy o Maryi (część 2.2. – relacja homogeniczna, część 2.3. − relacja heterogeniczna) i w części 2.4. do świadectw mistycznych – relacja homogeniczna. Trwałość piety w kulturze zapewniają te warianty, które cechują się relacją homogeniczną. Jednym słowem, zarówno w przedstawieniu, tworzeniu i kontemplacji piety musi dominować to zasadnicze przeżycie wywoływane wczuciem się w postać Matki pochylonej nad martwym Synem. Jeśli to przeżywanie schodzi na plan dalszy (na przykład w pietach niosących treści teologiczne albo w nieomawianych tu pietach sakralnych), zanika także uniwersalność zapewniająca ponadczasowy charakter piety. Zazwyczaj żywotność piety upatruje się w jej silnych walorach afektywnych, gdy wyrażone w piecie doświadczenie Matki góruje nad innymi uczuciami, jest nieporównywalne, niemożliwe do rozumowego przezwyciężenia. Jednak przeżycia tego dostatecznie nie tłumaczy kategoria uczuć. Przeżycie matki nad umarłym dzieckiem obejmuje inne atrybuty osoby ludzkiej – wolę, rozumienie, świadomość (i samoświadomość) kresu i nieodwracalności, czyli to, co zostało w opracowaniu określone mianem sytuacji granicznej dotyczącej całej egzystencji ludzkiej. Polega ona na konfrontacji ze śmiercią najbliższej osoby, czyli trwałą „utratą części siebie”. W perspektywie konfesyjnej pieta zyskuje wartość ponadczasową jako wyraz najcenniejszej dla człowieka prawdy o Bogu, gdyż w obrazie Matki bolejącej nad śmiercią Syna przejawia się macierzyńskie cierpienie Boga. Ta chrześcijańska wykładnia piety jest jeszcze jednym dowodem na jej przynależność do kulturowych i antropologicznych uniwersaliów. Niewątpliwie istotnym czynnikiem wzmacniającym ciągłe powracanie w kulturze do przeżywania piety są organizujące życie psychiczne archetypy, szczególnie pozytywne aspekty Wielkiej Matki, które w wymiarze psychicznym wzmacniają fundamentalne akty osobowe. Wspomnieć trzeba też o atrakcyjności piety dla twórców współczesnych. Zerwanie z tradycyjnym przesłaniem i polaryzacja ideowa pozbawia pietę jej antropologicznej głębi, tego, co decydowało o jej miejscu w kulturze.
Bible Study Strategies in the Humanities Curriculum
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Trzaskowski, Zbigniew
The humanities education programme encompasses the examination of biblical material as a repository of topoi, symbols, literary genres, and universal metaphors. An essential place on the humanities reading list is occupied by in-depth reflection on the Bible’s multicultural and timeless influence on literature and art, and by the exploration of its ethical and moral values. The present article sets forth a series of practical methodologies for the interpretation of biblical books, with a view to developing interpretative, historical-axiological, and critical skills.
Wiedza psychologiczna i pedagogiczna na temat ucznia zdolnego w kontekście pracy nauczyciela polonisty
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Gryboś, Monika
Rozważania przedstawione w artykule są próbą wieloaspektowego spojrzenia na zagadnienie zdolności i pojęcie ,,uczeń zdolny”. Uwzględniają zarówno naukowe ustalenia z zakresu psychologii i pedagogiki, jak i ujęcie antropocentryczne, dydaktyczne, zgodnie z którym ucznia (zdolnego) i jego działania traktuje się podmiotowo. Celem artykułu jest przybliżenie wiedzy z zakresu nauk społecznych użytecznej w pracy nauczyciela polonisty na każdym etapie kształcenia.
Poloniści w obliczu nauczania języka polskiego jako obcego
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Salawa-Szokało, Zuzanna
Tekst porusza problem nauczania języka polskiego jako obcego w kontekście fali migracji z Ukrainy po wybuchu wojny. Uczniów, którzy dołączyli do polskich szkół, objęto dodatkowymi lekcjami języka, jednak wielu z nich nie korzysta. Przyczynami mogą być braki kadrowe, finansowe lub niska motywacja uczniów. Nauczanie języka pokrewnego, jakim dla Ukraińców jest polski, niesie zarówno ułatwienia (interkomprehensja), jak i trudności (interferencja językowa). Badania pokazują, że większość nauczycieli nie była odpowiednio przygotowana do nauczania cudzoziemców, choć wielu z nich ukończyło dodatkowe kursy. Największe trudności sprawiają uczniom wymowa, interferencja oraz problemy z gramatyką. Wielu nauczycieli skarży się na brak wsparcia ze strony szkół, a połowa uważa liczbę dodatkowych godzin języka za niewystarczającą. Badani zgodnie twierdzą, że zajęcia z języka polskiego jako obcego powinni prowadzić specjaliści – glottodydaktycy. Tekst podkreśla konieczność systemowych rozwiązań i lepszego przygotowania szkół na edukację włączającą.
Działania mediacyjne w środowisku edukacyjnym – ujęcie glottodydaktyczne
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Jasińska, Agnieszka
Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie roli działań mediacyjnych w edukacji szkolnej w ujęciu glottodydaktycznym. W dokumentach europejskich czynności mediacyjne zajmują szczególne miejsce. W obecnej rzeczywistości edukacyjnej, w której polska szkoła staje się wielokulturowa, są one nieodzowne. Autorka prezentuje typy działań mediacyjnych (mediacja tekstowa, pojęciowa i komunikacyjna) oraz mediatorów, którymi są nie tylko uczniowie cudzoziemscy, ale też nauczyciele i uczniowie polscy.
Elementy metody harcerskiej i doświadczenie harcerskie jako wsparcie nauczycieli języka polskiego w szkole podstawowej
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Rokosz, Gabriela
Niniejszy artykuł przedstawia potencjał edukacyjny metody harcerskiej oraz wybranych form i technik stosowanych w środowisku harcerskim. Punktem wyjścia jest analiza dialogu między potrzebami współczesnych placówek oświatowych a rozwiązaniami, jakie może zaoferować harcerstwo. Zagadnienie to ukazano na podstawie dwóch propozycji metodycznych: „ręki metody” stworzonej przez Jana Rossmana oraz cech „metody harcerskiej” opracowanych przez Ewę Grodecką. Skupiono się na możliwościach zastosowania ich komponentów w czasie planowania i prowadzenia lekcji języka polskiego w szkole podstawowej. Ważnym elementem artykułu jest również synteza wyników badania empirycznego przeprowadzonego wśród nauczycieli tego przedmiotu, które dowodzi, że doświadczenie zdobyte w harcerstwie sprzyja bardziej efektywnemu wykonywaniu obowiązków zawodowych. Uzupełnieniem pracy są propozycje wykorzystania harcerskich form i technik w roli metod aktywizujących, starannie dostosowanych do współczesnych potrzeb edukacyjnych.
Gra komputerowa Wiedźmin 3 Dziki Gon jako narzędzie motywowania młodzieży do poznawania polskiej literatury i kultury
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Bolka, Dawid
Współcześni uczniowie coraz częściej napotykają trudności w odbiorze klasycznych lektur. Archaiczny język oraz odmienne realia kulturowe dawnych epok stanowią dla nich istotną barierę interpretacyjną. Dodatkowo presja egzaminacyjna sprawia, że czytanie bywa postrzegane przede wszystkim jako narzucony im obowiązek i nic poza tym. Tempo życia oraz przyzwyczajenie do skrótowych form komunikacji osłabiają zdolność koncentracji młodych odbiorców. System edukacji nierzadko nie zapewnia wystarczającej przestrzeni na pogłębione obcowanie z literaturą. W konsekwencji wielu uczniów zastępuje pełne dzieła ich streszczeniami. Jedną z możliwych strategii motywowania młodzieży jest włączenie do edukacji popularnych tekstów kultury, takich jak gry komputerowe. Nauczyciele powinni uwzględniać zainteresowania uczniów i dobierać materiały, które mogą stać się dla nich atrakcyjnym punktem odniesienia. Szczególnie przydatna w tym kontekście okazuje się gra Wiedźmin 3: Dziki Gon, inspirowana twórczością Andrzeja Sapkowskiego oraz polską kulturą. Zawarte w niej liczne nawiązania do tradycji literackiej i mitologii słowiańskiej mogą ułatwić uczniom zrozumienie dawnych obyczajów. Przykładami takich odwołań są m.in.: motywy rytuału oraz magii, archetypy szlachcica, rycerza i kochanka czy parodie postaci znanych z literatury. Proponowane zajęcia dydaktyczne mogą polegać na porównaniu obrzędów z Dziadów Mickiewicza z ich interpretacją w grze oraz dyskusji o funkcji adaptacji. Takie działania pozwalają skutecznie łączyć klasyczne dziedzictwo literackie z nowoczesnymi formami kultury, wzmacniając zaangażowanie i kompetencje interpretacyjne uczniów.
Rozrywki umysłowe w edukacji polonistycznej. Prolegomena
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Dolecka, Agnieszka
Rozrywki umysłowe towarzyszą ludzkości od zarania dziejów, stanowią fundamentalny zbiór intelektualnych impulsów w procesie uczenia się. Artykuł zawiera – na podstawie reprezentatywnych przykładów – analizę korzyści edukacyjnych i kognitywnych płynących z rozwiązywania zagadek (rozwój słownictwa, kreatywności, zdolności kojarzenia; wzmocnienie spostrzegawczości, pamięci, myślenia dedukcyjnego). Na kanwie rozważań o inteligencji emocjonalnej, myśleniu lateralnym i hipotetyczno-dedukcyjnym, kompetencjach metodologicznych przedstawiono pozytywne oddziaływanie rozrywek umysłowych w dydaktyce polonistycznej.
Muzyka filmowa i jej zastosowanie na lekcjach języka polskiego w szkole podstawowej
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Niwa, Kinga Urszula
Celem artykułu jest wykazanie, że muzyka filmowa znajduje zastosowanie w edukacji polonistycznej w ramach kształcenia literacko-kulturowego. Pierwsza część została poświęcona wybranym aspektom historycznym tego gatunku oraz funkcjom, jakie pełni on w dziele audiowizualnym. Druga jest analizą ścieżek dźwiękowych wybranych adaptacji lektur w szkole podstawowej stworzonych przez polskich kompozytorów: Wojciecha Kilara, Zbigniewa Preisnera i Krzesimira Dębskiego. Trzecia część ukazuje obecność muzyki filmowej na zajęciach języka polskiego w szkole podstawowej i przedstawia pomysły na jej wykorzystanie.
Dźwięki, które dotykają ciszy. Poezja i muzyka jako forma terapii na lekcjach języka polskiego w szkole ponadpodstawowej
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Kipa, Jakub
Artykuł podejmuje problematykę arteterapii oraz jej zastosowania w nauczaniu języka polskiego w szkole ponadpodstawowej. Punktem wyjścia pozostaje wyjaśnienie pojęcia arteterapii i omówienie jej podstawowych założeń, a następnie pokazanie możliwości wykorzystania muzykoterapii w pracy z uczniami – zarówno z grupy ogólnej, jak i ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Szczególna uwaga została poświęcona uczniom w spektrum autyzmu, u których muzyka – dzięki rytmowi, powtarzalności i ładunkowi emocjonalnemu – może pełnić funkcję porządkującą, wyciszającą oraz otwierającą na odbiór poezji i komunikację. Część analityczno-interpretacyjna przedstawia implikacje metodyczne pracy z tekstem poetyckim wspomaganej muzyką. Stepy akermańskie Adama Mickiewicza zestawione zostały z utworem Spiegel im Spiegel Arvo Pärta jako propozycja budowania nastroju kontemplacji i wyciszenia. Drugi przykład dotyczy Fortepianu Szopena Cypriana Kamila Norwida w powiązaniu z Sonatą b-moll op. 35 Fryderyka Chopina – jako propozycji wspierającej pogłębioną interpretację, przeżycia estetyczne oraz emocjonalny odbiór tekstów kultury, a także wprowadzenie w kontekst historycznokulturowy. W artykule podkreślono skuteczność integracji kształcenia polonistycznego i ideę korespondencji sztuk oraz zaakcentowano znaczenie arteterapii w pracy z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych, zwłaszcza w odbiorze poezji.
Multisensoryczne metody pracy z tekstem literackim na lekcjach języka polskiego w klasach 4–8 jako wsparcie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Socha, Kamila
Artykuł pokazuje, jak proste, wielozmysłowe działania potrafią zmienić zwykłą lekcję polskiego w doświadczenie, w którym każdy uczeń ma szansę brać aktywny udział. Punktem wyjścia jest codzienność nauczycieli: w jednej klasie siedzą obok siebie dzieci o bardzo różnym tempie i stylach uczenia się, w tym uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Artykuł uwydatnia różne sposoby pracy: mapy dotykowe świata przedstawionego, mikroinscenizacje, teatr cieni, lapbooki, „dyktando biegane”, „klockową” ortografię i ścieżki decyzyjne. Oparciem teoretycznym są neurodydaktyka, podwójne kodowanie (Paivio) i zasady uczenia multimedialnego (Mayer): słowo, obraz, ruch i emocje pracują razem. Poruszam temat higieny bodźców: nie chodzi o fajerwerki co pięć minut, tylko o mądrą dawkę aktywności i spokojne tempo. Efekt w klasie jest odczuwalny: mniej zniechęcenia, więcej zrozumienia, poczucie sprawstwa i realna inkluzja bez etykietowania. To lekcja, na której tekst się „przeżywa”, a nie tylko „zalicza”.
Partnerstwo nauczyciela współorganizującego proces kształcenia z nauczycielami przedmiotu
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Antoniak, Mariusz
Niniejszy artykuł obejmuje analizę znaczenia współpracy między nauczycielem współorganizującym proces kształcenia a nauczycielami przedmiotowymi w kontekście edukacji inkluzyjnej, będącej odpowiedzią na rosnące potrzeby uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych (SPE). Opierając się na teoretycznych podstawach, jak teoria strefy najbliższego rozwoju Vygotsky’ego (1978) oraz modele współnauczania Friend i Cook (1995), podkreślono, że kooperacja pedagogiczna jest kluczowa dla zapewnienia efektywnego nauczania i holistycznego rozwoju uczniów. Omówiono praktyczne formy współpracy, wspólne prowadzenie lekcji czy dostosowywanie metod nauczania, które umożliwiają lepsze wsparcie uczniów z SPE i zwiększają zaangażowanie całej klasy. Analiza barier w postaci braku czasu, różnic w podejściach pedagogicznych czy ograniczeń systemowych wskazuje na potrzebę stosowania takich strategii, jak regularne planowanie lekcji, szkolenia zawodowe i wsparcie instytucjonalne. Artykuł ilustruje te zagadnienia hipotetycznymi przykładami z polskiego kontekstu edukacyjnego, pokazując, jak współpraca może poprawić jakość nauczania i budować inkluzyjne środowisko szkolne. Wnioski akcentują konieczność dalszych badań nad efektywnością współpracy w polskim systemie oświaty oraz wdrażania systemowych rozwiązań, finansowanie szkoleń i zasobów dydaktycznych. Celem artykułu jest inspiracja nauczycieli, decydentów i badaczy do promowania kultury współpracy, która wspiera równość szans w edukacji.
O współpracy nauczyciela polonisty z nauczycielem wspomagającym w klasach 4–8 szkoły podstawowej
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Stelmach, Joanna
Aby edukacja uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w ogólnodostępnej szkole podstawowej przynosiła jak najlepsze efekty, konieczna jest dobra współpraca pomiędzy nauczycielem przedmiotu a nauczycielem współorganizującym zajęcia. Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań zebranych w formie ankiet przeprowadzonych oddzielnie wśród nauczycieli języka polskiego oraz nauczycieli wspomagających. Zaprezentowano także wnioski na temat pozytywnego wpływu działań podjętych przez każdą ze stron dla dobra uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Lektura szkolna w dobie AI – możliwości i wyzwania w pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Rachwalska, Anna
Artykuł poświęcony jest możliwościom zastosowania narzędzi opartych na sztucznej inteligencji w dydaktyce języka polskiego, szczególnie w kontekście pracy z uczniami ze SPE. W dobie dynamicznego rozwoju technologii edukacyjnych oraz konieczności indywidualizacji nauczania AI staje się potencjalnie skutecznym narzędziem wspierającym zarówno nauczyciela, jak i ucznia w procesie nauczania i uczenia się. Autorka skupia się na praktycznych rozwiązaniach dotyczących pracy z lekturą szkolną w zróżnicowanej klasie, obejmującej uczniów m.in. z dysleksją, ADHD, spektrum autyzmu, niepełnosprawnością intelektualną. W centrum uwagi znajduje się podział metod pracy z AI w zależności od rodzaju zaburzeń rozwojowych. Dla każdej grupy SPE zaproponowano inne strategie, dostosowane do jej specyficznych potrzeb poznawczych i komunikacyjnych. Artykuł nie tylko prezentuje szanse płynące z wykorzystania AI, ale także przedstawia potencjalne zagrożenia. Zwrócono również uwagę na konieczność świadomego i etycznego podejścia do nowych technologii, które mogą pełnić funkcję wspierającą, ale nigdy nie powinny zastępować relacji pedagogicznej.

Przeglądaj

Ostatnio nadesłane materiały