Obszary Polonistyki 9

Wykluczenie i dominacja to nie tylko kategorie kształtujące relacje społeczne i kulturowe, ale także coraz ważniejsze i często dyskutowane pojęcia dzisiejszej refleksji teoretycznej. O ich znaczeniu świadczy zarówno wzrost popularności narracji dotyczących nieobecności, wykluczenia i podporządkowania różnych grup społecznych, etnicznych, płciowych lub seksualnych (a także różnych dyskursów i obiegów kulturowych), jak również proces odtabuizacji tematów wykraczających poza rozmaite normy. Coraz większego znaczenia nabierają pytania o mechanizmy ekskluzji oraz jej kategorie, o procesy marginalizacji w różnych kontekstach kulturowych i społecznych, o pomijanie i wymazywanie osób postrzeganych jako „inne”, o rodzaje i wymiary dominacji oraz przemocy, a także o sposoby wyzwalania się spod ich wpływu w literaturze, kulturze i języku. Będą nas zatem interesowały rozmaite przejawy wykluczenia i stygmatyzacji, nierówności oraz przemilczeń. Przebywanie w przestrzeniach ekskluzji dehumanizuje, uprzedmiotawia, wyrzuca na margines kultury i społeczeństwa. Zjawiska te przekładają się na konstruowanie figury Innego/Obcego oraz rzeczywistości, w której żyjemy. Te rozważania stały się inspiracją dla jubileuszowej edycji konferencji „Obszary Polonistyki”, której pokłosiem jest niniejsza monografia. Część pierwsza obejmuje artykuły literaturoznawcze, natomiast część druga zawiera analizy lingwistyczne. Młodzi badacze i młode badaczki podjęli w nich zagadnienia dotyczące m.in. obrazów ekskluzji w Upiorze opery Gastona Lerouxa oraz w twórczości P.H. Lovecrafta; estetycznego i społecznego wymiaru ruin jako miejsc marginalizowanych w przestrzeni miejskiej we współczesnej polskiej literaturze weird fiction; wątków maladycznych w twórczości Barbary Klickiej i Olgi Hund; (re)definicji tożsamości w prozie W.G. Sebalda, Ishbel Szatrawskiej, Zbigniewa Rokity i Didiera Eribona; stereotypizacji osób starszych i starzenia się w przestrzeni językowej; medialnego wizerunku Kamali Harris; oznak podporządkowania i dominacji w sposobie realizacji miękkości sybilantów dziąsłowo-palatalnych przez młodych dorosłych oraz innowacyjnych zapisów inkluzywnych w poradnikach równościowych III RP. Różnorodność ujęć i bogactwo wątków ukazują nie tylko możliwe kierunki badawcze, lecz również sprawiają, że czytelnicy i czytelniczki znajdą tu interpretacje, które ich zaciekawią. Mamy nadzieję, że zawarte w tej monografii rozważania staną się inspiracją do dalszych analiz omawianych dyskursów.