Prawnokarne aspekty sztucznej inteligencji

Abstract

Celem opracowania jest wskazanie problemów wynikających z szybkiego rozwoju technologicznego w zakresie systemów sztucznej inteligencji (dalej AI), który nie jest dostatecznie powiązany z tempem powstawania adekwatnych regulacji prawnokarnych. Rozważania zawarte w pracy mają na celu ukazanie zagadnień związanych, przede wszystkim, z odpowiedzialnością karną za czyny popełniane z użyciem systemów AI na podstawie wybranych obszarów życia społecznego i gospodarczego z uwzględnieniem stopnia autonomiczności ich działania. Podstawę do przygotowania opracowania stanowiła głownie metoda dogmatyczno-prawna, która pozwoliła na interpretację obowiązujących regulacji prawnych, zaś z uwagi na konieczność porównania regulacji unijnych z regulacjami polskimi, w opracowaniu zastosowano także metodę prawno-porównawczą. Opracowanie zostało oparte również o metodę historyczno-prawną, celem wyjaśnienia i udowodnienia starożytnych źródeł pochodzenia AI oraz jej stopniową ewolucję. Wynikiem przeprowadzonych rozważań jest wskazanie w ramach wniosków de lege lata, że w obecnym stanie prawnym choć czyny popełnione z użyciem systemów AI mogą podlegać penalizacji na gruncie analizowanych polskich przepisów, to jednak ochrona ta jest fragmentaryczna i niewystarczająca. W związku z tym, w pracy opowiedziano się za ostrożnym, ale zdecydowanym kierunkiem zmian legislacyjnych, zmierzających do uelastycznienia ram prawa karnego w zakresie odpowiedzialności za zdarzenia generowane przez AI. Propozycje de lege ferenda przedstawione w pracy zmierzają do zapewnienia większej spójności systemowej i skuteczności ochrony praw jednostki, przy jednoczesnym zachowaniu podstawowych zasad prawa karnego.

The aim of this study is to identify problems resulting from the rapid technological development of artificial intelligence systems (hereinafter AI), which is not sufficiently linked to the pace of development of adequate criminal law regulations. The discussion contained in this work aims to present issues related, primarily, to criminal liability for acts committed using AI systems, based on selected areas of social and economic life, taking into account the degree of autonomy of their operation. The study was primarily based on a dogmatic-legal approach, which allowed for the interpretation of applicable legal regulations. Due to the need to compare EU regulations with Polish regulations, the study also employed a comparative-legal approach. The study also relies on a historical-legal approach to explain and prove the ancient origins of artificial intelligence and its gradual evolution. The de lege lata conclusions of the analysis indicate that, under the current legal framework, although acts committed using AI may be subject to criminalization under the analyzed Polish provisions, this protection is insufficient. Therefore, this paper advocates for a cautious but decisive legislative approach aimed at making the criminal law framework more flexible regarding liability for events generated by AI. The de lege ferenda proposals presented in this paper aim to ensure greater systemic coherence and effective protection of individual rights, while maintaining the fundamental principles of criminal law.