Nowa rzeczywistość we współczesnych przezwiskach ludowych (na przykładzie nieoficjalnych antroponimów mieszkańców gminy Babice w powiecie chrzanowskim)

Abstract

Artykuł stawia sobie za cel wskazanie, w jaki sposób (i które) współczesne zjawiska kulturowe znajdują odzwierciedlenie w najnowszej warstwie przezwisk ludowych. Materiał językowy opracowania stanowi zbiór około tysiąca antroponimów zebranych w latach 2004–2010 oraz 2017–2024 na terenie wiejskiej gminy Babice w powiecie chrzanowskim. Porównanie materiału badawczego zebranego w dwóch okresach ukazuje nowe tendencje w kreacji onomastycznej nawiązujące do szeroko pojmowanej sfery nowoczesności. Do najnowszych zjawisk kulturowych należą zmiany w sferze wyglądu zewnętrznego, wynikające z korzystania mieszkanek wsi z zabiegów medycyny estetycznej. Zaburzający harmonię ludzkiego ciała wygląd w mniejszym stopniu jest jednak wartościowany w aspekcie estetycznym niż społecznym. Obserwacji społecznej i w konsekwencji wartościowaniu podlega także nowoczesny styl życia, który jest sprzeczny z wewnętrzną organizacją życia na wsi i jako taki nie mieści się w mentalności najstarszych mieszkańców wsi.

The author of the article aims to show how (and which) contemporary cultural phenomena are reflected in the newest layer of folk nicknames. The linguistic material of the study is a collection of about a thousand anthroponyms gathered in the years 2004-2010 and 2017-2024 in the rural commune of Babice in the Chrzanów district. A comparison of the research material collected in the two periods reveals new trends in onomastic creation referring to the broadly understood sphere of modernity. The latest cultural phenomena include changes in appearance resulting from the use of aesthetic medicine treatments by rural women. However, the appearance that disturbs the harmony of the human body is valued less in aesthetic than in social terms. Modern lifestyle, which is contrary to the internal organisation of rural life and, as such, does not fit into the mentality of the oldest rural residents, is also subject to social observation and, consequently, evaluation.