Fumigacja gazowym ozonem roślin jagody kamczackiej oraz haskapu japońskiego jako alternatywna metoda ochrony roślin przed chorobami grzybowymi oraz poprawy jakości owoców i wydłużenia czasu ich przechowywania

Celem rozprawy była ocena skuteczności fumigacji gazowym ozonem jako alternatywnej metody ochrony roślin przed chorobami grzybowymi u wybranych odmian jagody kamczackiej i haskapu japońskiego w latach 2021–2024. Badano wpływ ozonu na fizjologię roślin, jakość i trwałość owoców oraz możliwości mikrorozmnażania haskapu. Ozonowanie w większości nie wpływało istotnie na parametry fizjologiczne roślin, a przy testowanych dawkach nie wykazywało efektu fitotoksycznego. Najlepszą kondycję roślin uzyskano przy stężeniu 5 ppm przez 1–3 minuty. Ozonem może poprawiać wartość biologiczną owoców – zwiększała zawartość związków fenolowych (o ok. 11,5%) oraz potencjał antyoksydacyjny. Najkorzystniejsze efekty uzyskano przy dawce 5 ppm3 minuty. Ozonowanie wpływało także na właściwości mechaniczne owoców, zwiększając ich odporność na uszkodzenia i poprawiając trwałość przechowalniczą. Najlepsze rezultaty uzyskano również przy dawce 5 ppm przez 3 minuty. Wykorzystanie modeli uczenia maszynowego umożliwiło skuteczniejsze przewidywanie odporności owoców. Dodatkowo wykazano możliwość mikrorozmnażania haskapu japońskiego. Najlepsze efekty uzyskano przy zastosowaniu BA (1 mg·dm⁻³) oraz niskiej temperatury w aklimatyzacji, szczególnie dla klonu ‘139-24’. Wyniki wskazują, że odpowiednio dobrane dawki ozonu mogą skutecznie wspierać ochronę roślin, poprawę jakości owoców i ich trwałości.

The aim of this dissertation was to evaluate the effectiveness of ozone gas fumigation as an alternative method of plant protection against fungal diseases in selected varieties of haskap and Japanese haskap between 2021 and 2024. The effect of ozone on plant physiology, fruit quality and shelf life, and the micropropagation potential of haskap were studied. Ozonation did not significantly affect plant physiological parameters for most plants and did not exhibit phytotoxic effects at the tested doses. The best plant health was achieved at a concentration of 5 ppm for 1–3 minutes. Ozone can improve the biological value of fruit – it increased the content of phenolic compounds (by approximately 11.5%) and antioxidant potential. The most beneficial effects were achieved at a dose of 5 ppm for 3 minutes. Ozonation also affected the mechanical properties of fruit, increasing their resistance to damage and improving storage stability. The best results were also obtained at a dose of 5 ppm for 3 minutes. The use of machine learning models enabled more effective prediction of fruit resistance. Additionally, the possibility of micropropagation of Japanese haskap was demonstrated. The best results were achieved using BA (1 mg·dm⁻³) and low acclimation temperatures, particularly for the '139-24' clone. The results indicate that appropriately selected ozone doses can effectively support plant protection, improving fruit quality and shelf life.