Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego

Witamy w Repozytorium UR - cyfrowym archiwum rejestrującym dorobek naukowy i dydaktyczny środowiska akademickiego UR.

W repozytorium przechowywane są oraz udostępniane różnego rodzaju materiały naukowe i dydaktyczne (artykuły, monografie, czasopisma, materiały konferencyjne, raporty, rozprawy doktorskie). Dostęp do wszystkich materiałów zgromadzonych w repozytorium jest otwarty, a archiwizowanie publikacji odbywa się samodzielnie przez pracowników i doktorantów Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Jeśli jesteś pracownikiem i chcesz dodać własne publikacje możesz od razu się zalogować wykorzystując swoje dane logowania z innych systemów uczelnianych (Wirtualna Uczelnia, EOD). Spowoduje to automatyczne utworzenie konta w Repozytorium, po czym postępuj zgodnie z instrukcją. Będąc doktorantem UR najpierw ZAREJESTRUJ się w serwisie. Jeżeli zamierzasz jedynie przeglądać materiały skorzystaj z wyszukiwarki lub indeksu u góry strony, albo przejrzyj zbiory wyszczególnione poniżej.

Zbiory w Repozytorium UR

Wybierz Zbiór, aby przeglądać jego Kolekcje.

Aktualnie wyświetlane 1 - 7 z 7

Ostatnio nadesłane materiały

Wybrane psychospołeczne aspekty funkcjonowania osób objętych programem Kompleksowe Leczenie Ran Przewlekłych
(Uniwersytet Rzeszowski, 2026-03-11) Szymańska, Paulina
Wstęp: Leczenie ran trudno gojących się i przewlekłych jest procesem, który ze względu na wydłużony czas powinien odbywać się w środowisku domowym, pod nadzorem specjalistów. Programy „Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna (AOS) i Kompleksowe Leczenie Ran Przewlekłych (KLRP) w 2019 roku zostały wydzielone w ramach Ambulatoryjnej Opieki Pielęgniarskiej (AOP). Stanowią one ważny filar w leczeniu ran przewlekłych w środowisku domowym. Cel: Celem pracy była ocena wybranych zmiennych (stan odżywienia, stopień samoopieki, jakość życia, dolegliwości związane z raną) warunkujących funkcjonowanie społeczne osób z przewlekłymi uszkodzeniami skóry w obrębie kończyn dolnych z powodu chorób naczyń zakwalifikowanych do KLRP-1. Materiał i metody: Do badań kwalifikowano pacjentów z raną przewlekłą o etiologii naczyniowej w obrębie kończyn dolnych spełniających kryteria włączenia do badania (deklaracja zgody, uszkodzenie skóry wg NPIAP min. 2°, WIfI 1 i pow. etiologia naczyniowa, czas wystąpienia rany min. 6 tyg., ale nie dłużej niż 36 miesięcy). Grupę zasadniczą stanowiły osoby zakwalifikowane do programu KLRP -1 w wieku od 39 do 94 lat. Rozkład płci był zróżnicowany 41,3% (n=31) kobiet i 58,7% (n=44) mężczyzn. Najliczniejszą grupę stanowiły osoby w przedziale 70-79 lat (32,0%) oraz 60-69 (26,7%) i 80-94 lat (26,7%). Najmniej liczną grupę odnotowano w przedziale 50-59 lat, stanowiącą 6,7%. Średnia wieku badanych (mediana; 72) wynosiła 71,56 lata, średnie odchylenie 12,10. W projektowaniu badania oparto się na metodzie szacowania i obserwacji. Dokonano przeglądu piśmiennictwa dotyczącego uszkodzeń skóry w przebiegu wybranych chorób naczyń. Przygotowano protokół naukowo badawczy składający się z dwóch części A i B. W części A zawarto dane socjodemograficzne (wiek, płeć, miejsce zamieszkania, status socjalny) oraz podstawowe dane kliniczne dotyczące rany: rodzaj, obszar, lokalizacja, głębokość uszkodzenia (oceniane w skalach NPIAP, RYB, WIfI), wysięk, przyjmowane leki przeciwbólowe, wyniki badań biochemicznych, poziom samoopieki (Barthel), stan odżywienia (oceniany w NRI). W części B zawarto: kwestionariusz wywiadu dotyczący kwalifikacji podjęcia leczenia w KLRP-1, narzędzia (WHOQoL-Bref, Wound-QoL-17, MPQ). Protokół użyto dwukrotnie, na pierwszej wizycie oraz po upływie 4 tygodni w grupie badanej (n=75). Druga ocena została przeprowadzona ponownie w odstępie czasu nie krótszym niż 4 tygodnie w części B zmodyfikowano kwestionariusz wywiadu dotyczący oceny KLRP-1. Grupę kontrolną stanowiły osoby, z ranami przewlekłymi związanymi z angiopatią, które nie zostały zakwalifikowane do programu (n=75). Na przeprowadzenie badań uzyskano zgodę dyrektora placówki medycznej (załącznik 3) oraz pozytywną opinię Komisji Bioetycznej przy Uniwersytecie Rzeszowskim (opinia nr 2023/03/0017). Ponadto w całym badaniu przestrzegano wytycznych Deklaracji Helsińskiej. Analizę statystyczną wykonano w programie IBM SPSS Statistics v. 21. W celu oceny zmiennych wykorzystano statystyki opisowe, histogramy, wykresy skrzynkowe i rozrzutu oraz testy normalności rozkładów Kołmogorowa-Smirnowa. Wyniki: Większość osób przed przystąpieniem do KLRP-1 leczyła się u lekarza specjalisty 56,0% (n=42) oraz lekarza rodzinnego 42,7% (n=32). Samodzielnie leczyło się 9,3% (n=7) osób. Korzystanie z opieki pielęgniarskiej zadeklarowało łącznie 12,0% osób z czego 6,7% (n=5) u pielęgniarki specjalizującej się w leczeniu ran, a pielęgniarki środowiskowe prowadziły 5,3% (n=4) pacjentów. Czynności związane z samodzielnym zaopatrzeniem rany przed przystąpieniem do KLRP potrafiło wykonać 32,0% (n=24) respondentów. Badani, którzy nie mieli możliwości samodzielnie zaopatrzyć rany stanowili większość, stanowiąc 61,3% (n=46). Ocenę biochemiczną wykonywano podczas pierwszej wizyty kwalifikacyjnej. W badanej próbie średnia parametrów biochemicznych wynosiła NRI 143,56±16,89, stężenie albuminy 41,39±4,86, poziom hemoglobiny (HGB) 13,0±1,72, leukocytów (WBC) 8,4±2,95 oraz CRP czyli białka ostrej fazy 21,57±37,84, nie odnotowano niedożywienia w ocenie na skali NRI (>100). W grupie badanej owrzodzenia żylne dotyczyły 37,2% (n=28), owrzodzenia mieszane 30,7% (n=23) natomiast w przebiegu cukrzycy 29,3% (n=22). Rany o etiologii tętniczej wystąpiły u 2,7% (n=2) badanych. W grupie kontrolnej dominowały owrzodzenia żylne 37,2% (n=28), oraz owrzodzenia w przebiegu cukrzycy 29,3% (n=22). Owrzodzenia mieszane wystąpiły u 26,7% (n=20), a rany o etiologii tętniczej u 6,7% (n=5). Przed przystąpieniem do KLPR dolegliwości bólowe nie były leczone (bądź chory nie doświadczał bólu) przez 44,0% (n=33) pacjentów. Słabe opioidy przyjmowało14,7% (n=11), koanalgetyki były stosowane u 2,7% (n=2) w badaniu 0, a przyjmowanie silnych opioidów potwierdzono u 1,3% (n=1) osób. Po 4 tygodniach w badaniu 1; 48,0% (n=36) badanych nie przyjmowało leków przeciwbólowych. 17,3% (n=13) otrzymywało słabe opioidy natomiast 10,7% (n=8) koanalgetyki. Silnych opioidów nie stosowano u żadnej z osób. Przed przystąpieniem do programu w badaniu 0 ran 3° wg NPIAP (uszkodzenie skóry pełnej grubości) zostało zakwalifikowanych 74,7% (n=56), natomiast 4° (utrata pełnej grubości skóry i tkanki podskórnej z odsłonięciem tkanek takich jak kości, mięśnie) 14,7% (n=11). 2° (niepełne uszkodzenie skóry) oceniono u 9,3% (n=7) badanych. 1,3% (n=1) nie została zakwalifikowana do żadnego stopnia uszkodzenia. Odnotowano poprawę jakości życia na skali Wound QoL17 i WHOQoL Bref w 4 tygodniowej obserwacji (p<0.05). Po 4 tygodniach w badaniu 1; 60,0% (n=45) ran oceniono jako 2° wg NPIAP, a 3° u 25,3% (n=19). 4° wg NPIAP dotyczył 8,0% (n=6) a I (nieblednące zaczerwienienie) 5,3% (n=4) ran. Wnioski: Uczestnictwo w KPLR przyspiesza proces gojenia rany poprawiając tym samym jakość życia badanych. Zmienne takie jak: wiek, płeć, stan cywilny, miejsce zamieszkanie nie mają wpływu na ogólną i specyficzną ocenę jakości życia z badanych osób z raną przewlekłą. Stan odżywienia w badanej grupie nie determinuje jakości życia. Osoby prezentujące wyższy poziom samoopieki prezentują wysokie wartości subiektywnej jakości życia w obszarze fizycznym. Badani z cukrzycową chorobą stóp prezentują niższą jakość życia w porównaniu do grupy z owrzodzeniami o etiologii żylnej. Poziom zadowolenia mierzony za pomocą Wound-QoL-17 jest wyższy w grupie badanej niż kontrolnej w przypadku wszystkich wymiarów skali. W przypadku skali WHOQoL istotnie wyższy poziom zadowolenia w grupie badawczej niż kontrolnej odnotowano w przypadku skali ogólnego zadowolenia i skali obejmującej dziedzinę środowiska.
Działalność Polonii w Austrii na przełomie XX i XXI wieku. T. 3
(Biblioteka Austriacka w Rzeszowie, 2026) Cwanek-Florek, Ewa
Układ stomatognatyczny i napięcie wybranych mięśni żwaczowych i grzbietu, a postawa ciała i stabilność posturalna u saksofonistów
(Uniwersytet Rzeszowski, 2026-03-06) Smoląg, Danuta
Wstęp: Zawodowi muzycy często zgłaszają problemy dotyczące układu mięśniowo szkieletowego wynikające z gry na instrumencie już na wczesnym etapie szkolenia zawodowego. Fizyczne i psychiczne wymagania związane z grą na instrumencie muzycznym na profesjonalnym poziomie wiążą się z dużymi wyzwaniami dla układu mięśniowo-szkieletowego. Złożone i często powtarzalne zadania podczas ćwiczeń i występów muzycznych mogą zwiększać ryzyko przeciążeń, urazów i związanych z tym problemów zdrowotnych. Cel pracy: Ocena związków wybranych składowych i funkcji układu stomatognatycznego, a także napięcia określonych mięśni żwaczowych i grzbietu, z cechami postawy ciała i wskaźnikami stabilności posturalnej u saksofonistów, na tle mężczyzn niepodejmujących zawodowo lub hobbystycznie gry na instrumentach dętych. Materiał i metody: Badaniami objęto 60 mężczyzn w wieku 20-30 lat, w tym 30 studentów klasy saksofonu losowo wybranych Akademii Muzycznych w Polsce (grupa badana, średnia wieku =25,27±2,88 lat) i 30 losowo wybranych studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (grupa kontrolna, średnia wieku =24,10±2,50). Średnia stażu gry na saksofonie w przypadku mężczyzn z grupy badanej wyniosła 12,57±2,06 roku. Przeprowadzono badania układu stomatognatycznego (ocena bolesności stawów skroniowo żuchwowych, parafunkcji, trzasków, mobilności kłykci, toru żuchwy podczas ruchu opuszczania, nagryzu, odwodzenia, przesunięcia bocznego (shiftu) w prawo i lewo, kompresji biernej więzadeł i torebki stawu skroniowo-żuchwowego, trakcji i translacji, wykonano palpację torebki stawowej stawu skroniowo-żuchwowego, mięśni żwaczowych, szyi, podpotylicznych i grzbietu, badanie okluzji, prawidłowości zgryzu według klasyfikacji Angle'a, bruksizmu). U mężczyzn z grupy badanej wykonano badanie napięcia wybranych mięśni żwaczowych i grzbietu w spoczynku oraz podczas aktywności obciążających układ stomatognatyczny przy użyciu elektromiografu Noraxon Ultium EMG. Przeprowadzono badanie postawy ciała przy użyciu urządzenia DIERS formetric III 4d, a także badanie stabilności posturalnej przy użyciu platformy dynamograficznej Zebris FDM-S. Do analizy statystycznej wykorzystano testy: t-Studenta dla zmiennych niezależnych U-Manna Whitney’a, chi-kwadrat Pearsona (χ2 ), analizę wariancji powtarzanych pomiarów dla rang Friedmana, czyli ANOVA Friedmana, z testem post-hoc Dunna, korelację liniową Pearsona, lub korelację rang Spearmana. x x 165 Wyniki: Przynależność do grupy badanej determinowała częstość występowania bolesności stawów skroniowo-żuchwowych (p=0,001), parafukcji (p=0,014), trzasków w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych (p=0,020), ból w trakcie testu trakcji i translacji (p=0,035), ból w trakcie palpacji torebki stawowej (p=0,009), ból w trakcie palpacji mięśni (p=0,004), objawy bruksizmu (p=0,005). U mężczyzn z grupy badanej częściej stwierdzono klasę II b i III, a w grupie kontrolnej: I lub II a (p=0,002). U mężczyzn z grupy badanej stwierdzono niższe wartości kąta kifozy ICT-ITL max (p<0,001) i częstsze występowanie zmniejszenia kifozy piersiowej (p=0,049). Wnioski: Gra na saksofonie jest czynnikiem predysponującym do wystąpienia nieprawidłowości w obrębie układu stomatognatycznego, takich jak bolesność stawów skroniowo-żuchwowych, parafunkcje, trzaski w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych, ból w trakcie testu trakcji i translacji palpacji torebki stawowej i mięśni, a także objawy bruksizmu. Mężczyźni grający na saksofonie cechują się mniejszym nachyleniem kifozy piersiowej i częstszym występowaniem zmniejszonej kifozy piersiowej, niż niepodejmujący gry na instrumentach dętych. Mężczyzn, u których występowały trzaski w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych cechują wyższe wartości, a posiadających objawy bruksizmu - niższe wartości kąta kifozy piersiowej. Nie istnieją mechanizmy przyczynowo-skutkowe niędzy miarami nagryzu, protruzji, odwodzenia i przesunięcia bocznego żuchwy (shiftu) w prawo i lewo, wartościami maksymalnej amplitudy skurczów mięśni żwacza i części zstępującej mięśnia czworobocznego ze wskaźnikami stabilności.
Blood-based epigenetic biomarkers in rheumatoid arthritis: current knowledge and future perspectives
(Frontiers in Immunology Autoimmune and Autoinflammatory Disorders : Autoimmune Disorders, 2026-02-20) Mołoń, Agnieszka; Kubis, Hubert; Żurawska, Joanna; Cieśla, Marek
Rheumatoid arthritis (RA) is a chronic systemic autoimmune disease that leads to progressive joint destruction, extra-articular manifestations, disability, and increased mortality. Early detection, particularly in seronegative patients, remains challenging because current diagnostic criteria based on joint involvement, serology, and acute-phase reactants may fail to identify disease at its earliest stages. Epigenetic mechanisms, including DNA and RNA methylation, histone modifications, and non-coding RNAs (ncRNAs), provide a dynamic interface between genetic predisposition and environmental triggers in RA pathogenesis. Peripheral blood (plasma, serum, and cellular fractions) is an accessible, minimally invasive source for monitoring systemic molecular alterations over time. To capture the latest evidence, we performed a structured literature search using curated keywords covering RA, epigenetic mechanisms, DNA and RNA methylation, m6A, histone modifications, miRNAs, lncRNAs, circRNAs, and blood-based fractions (peripheral blood mononuclear cells (PBMCs), plasma, serum, whole blood). Emerging data indicate that blood-based epigenetic signatures not only reflect disease activity but also hold promise as prognostic biomarkers, predictors of treatment response, and tools for personalized therapeutic strategies. In this review, we synthesize current knowledge on blood-based epigenetic alterations in RA, focusing on DNA methylation, histone modifications, and multiple classes of ncRNAs, including less widely studied species such as piRNAs, snoRNAs, Y-RNAs, snRNAs, and tRNA-derived fragments, with an emphasis on studies published between 2020 and 2025. We highlight the translational potential of multilayered epigenetic signatures as innovative diagnostic and prognostic tools that could advance early detection and guide precision-medicine approaches in RA.
V Jubileuszowa Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Edukacja wobec wyzwań i zadań współczesności i przyszłości. Współpraca ponad granicami – edukacja mostem do globalnych rozwiązań”
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Długosz, Agnieszka