„Od kuchcika do hrabiego”: pamflet na Badenich z 1895 r. i spór o pochodzenie rodziny

Abstract

W 1895 r. ukazał się pamflet wymierzony w Kazimierza Badeniego i jego rodzinę. Tekst sugerował plebejskie korzenie Badenich i wzbudził dyskusję na temat ich pochodzenia, które nie było jednoznacznie ustalone. Oficjalna wersja historii rodziny opierała się na legendzie skonstruowanej w XVIII w., na podstawie której rodzina uzasadniała swoje pretensje do szlachectwa, a zwarte w niej włoskie korzenie Badenich były stałym elementem opisów genealogicznych w literaturze XIX w. Wykorzystał je również anonimowy autor pamfletu, stwarzając postać kuchcika Giuseppego Badeniego, który miał uosabiać w utworze Stanisława Badeniego, pracownika Gabinetu Stanisława Augusta. Pamflecista wykorzystał nie do końca jasną historię rodziny, deformując jej obraz. Posłużył się plotkami o kucharskiej metryce Badenich, które mogły powstać jeszcze w XVIII w., a co w 1895 r. miał przypomnieć Adam Stanisław Sapieha.

In 1895, a pamphlet was published against Casimir Badeni and his family. The text suggested the Badenis’ plebeian origins, arousing discussion about their ancestry, which was not clearly established. The official version of the family’s descendance was founded on a legend from the 18 th century, based on which the family justified their claims to nobility and the Italian roots, which appeared in 19 th -century genealogical accounts. The pamphlet’s anonymous author created the figure of Giuseppe Badeni, a kitchen boy, to caricature Stanisław Badeni, an employee of Stanisław II August’s Cabinet. The pamphleteer distorted the family’s history using circulating rumors, some dating back to the 18 th century, which Adam Stanisław Sapieha recalled in 1895.