Lektura szkolna w dobie AI – możliwości i wyzwania w pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Abstract

Artykuł poświęcony jest możliwościom zastosowania narzędzi opartych na sztucznej inteligencji w dydaktyce języka polskiego, szczególnie w kontekście pracy z uczniami ze SPE. W dobie dynamicznego rozwoju technologii edukacyjnych oraz konieczności indywidualizacji nauczania AI staje się potencjalnie skutecznym narzędziem wspierającym zarówno nauczyciela, jak i ucznia w procesie nauczania i uczenia się. Autorka skupia się na praktycznych rozwiązaniach dotyczących pracy z lekturą szkolną w zróżnicowanej klasie, obejmującej uczniów m.in. z dysleksją, ADHD, spektrum autyzmu, niepełnosprawnością intelektualną. W centrum uwagi znajduje się podział metod pracy z AI w zależności od rodzaju zaburzeń rozwojowych. Dla każdej grupy SPE zaproponowano inne strategie, dostosowane do jej specyficznych potrzeb poznawczych i komunikacyjnych. Artykuł nie tylko prezentuje szanse płynące z wykorzystania AI, ale także przedstawia potencjalne zagrożenia. Zwrócono również uwagę na konieczność świadomego i etycznego podejścia do nowych technologii, które mogą pełnić funkcję wspierającą, ale nigdy nie powinny zastępować relacji pedagogicznej.

The article explores the potential applications of artificial intelligence (AI) tools in teaching Polish, with particular focus on working with students with special educational needs (SEN). In the context of rapidly developing educational technologies and the growing demand for individualized instruction, AI is presented as a potentially effective means of supporting both teachers and learners in the educational process. The author emphasizes practical strategies for engaging with required reading in diverse classrooms, including students with dyslexia, ADHD, autism spectrum disorder, and intellectual disabilities. Central attention is given to tailoring AI-supported methods to specific developmental profiles, with differentiated approaches proposed for each SEN group according to their cognitive and communicative needs. The article not only highlights the opportunities offered by AI but also critically examines potential risks. It stresses the necessity of a conscious and ethical use of new technologies, which may serve as valuable support but should never replace the pedagogical relationship.