Pyły zawieszone i ich oddziaływanie na organizmy

Abstract

Zanieczyszczenie powietrza stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia publicznego oraz równowagi ekosystemów, a jednym z jego najważniejszych składników są pyły zawieszone (PM10, PM2,5 i PM1). Celem pracy jest przegląd aktualnych danych literaturowych dotyczących źródeł, charakterystyki oraz wpływu pyłów zawieszonych na organizm człowieka i środowisko, a także omówienie obowiązujących regulacji prawnych w zakresie jakości powietrza. Analiza badań wykazała, że ekspozycja na PM wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Pyły zawieszone przyczyniają się również do degradacji gleb, obniżenia produktywności roślin, utraty bioróżnorodności oraz niszczenia infrastruktury. Wnioski wskazują, że skuteczna redukcja negatywnych skutków zanieczyszczeń powietrza wymaga konsekwentnego wdrażania bardziej restrykcyjnych norm jakości powietrza, zgodnych z wytycznymi WHO, oraz realizacji strategii zrównoważonego rozwoju, w tym założeń polityki „zero pollution” do 2050 roku.

Air pollution poses a significant threat to public health and ecosystem stability, with particulate matter (PM10, PM2,5, and PM1) being among its most critical components. The aim of this study is to review current literature data on the sources, characteristics, and impacts of particulate matter on the human body and the environment, as well as to discuss existing regulatory frameworks related to air quality. Analysis of the available studies indicates that exposure to particulate matter is associated with an increased risk of respiratory and cardiovascular diseases. Particulate matter also contributes to soil degradation, reduced plant productivity, biodiversity loss, and damage to infrastructure. The conclusions indicate that effective mitigation of the adverse effects of air pollution requires the consistent implementation of more stringent air quality standards in line with World Health Organization guidelines, as well as the adoption of sustainable development strategies, including the “zero pollution” policy objectives by 2050.