Substancje bioaktywne mleka

Abstract

Mleko jest źródłem licznych substancji bioaktywnych o udokumentowanym wpływie fizjologicznym. Do najważniejszych należą peptydy, oligosacharydy, długołańcuchowe kwasy tłuszczowe, immunoglobuliny, laktoferyna, czynniki wzrostu i hormony. Wykazują one działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne, immunomodulujące, przeciwdrobnoustrojowe oraz wspierają rozwój układów pokarmowego, nerwowego i odpornościowego. Część z nich reguluje metabolizm lipidów, wpływa na biodostępność składników mineralnych oraz chroni przed stresem oksydacyjnym i infekcjami. Obecność tych składników może nadawać mleku cechy żywności o potencjale funkcjonalnym wspierającej utrzymanie równowagi fizjologicznej organizmu i mogącej odgrywać ważną rolę w profilaktyce niektórych chorób cywilizacyjnych, takich jak otyłość, insulinooporność czy zaburzenia mikrobioty jelitowej. Aktywność biologiczna tych związków zależy od wielu czynników, w tym składu mleka, sposobu jego przetworzenia i indywidualnych cech fizjologicznych organizmu konsumenta.

Milk serves as a rich source of bioactive components whose physiological effects have been extensively documented. The principal bioactive constituents include peptides, oligosaccharides, long-chain fatty acids, immunoglobulins, lactoferrin, various growth factors, and hormones. These compounds demonstrate anti-inflammatory, antioxidant, immunomodulatory, and antimicrobial activities, and contribute to the maturation and optimal function of the gastrointestinal tract, the nervous system, and the immune system. Some of these bioactives also play key roles in regulating lipid metabolism, enhancing mineral bioavailability, and conferring protection against oxidative stress and microbial infection. Collectively, these properties render milk a functional food capable of supporting physiological homeostasis and mitigating the risk of lifestyle-related disorders – such as obesity, insulin resistance, and gut microbiota dysbiosis. The biological activity of milk’s bioactive constituents is modulated by several factors, including the milk’s compositional profile, processing techniques, and the physiological and nutritional status of the recipient.