Odpowiedzialność rodzinna jako metoda śledcza funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego na przykładzie sprawy Łukasza Cieplińskiego. Próba rekonstrukcji i klasyfikacji zagadnienia

Abstract

Na przykładzie historii Jadwigi Cieplińskiej, siostry legendarnego komendanta Inspektoratu AK Rzeszów, a później prezesa ostatniego autentycznego IV Zarządu Głównego WiN Łukasza Cieplińskiego, przedstawiono jedną z metod śledczych, jaką posługiwali się funkcjonariusze działającego w latach 1945‒1954 Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w trakcie przesłuchań członków konspiracji niepodległościowej. Zastosowanie odpowiedzialności rodzinnej, chociaż sprzeczne z obowiązującym prawem, często okazywało się skutecznym sposobem uzyskania zeznań dekonspirujących członków podziemia. Niezłomni w walce o niepodległość byli gotowi na tortury fizyczne, a nawet na śmierć, ale nie byli w stanie znieść cierpień najbliższych członków rodziny. Za cenę ich wolności żołnierze AK i działacze WiN byli skłonni wyjawić najbardziej strzeżone tajemnice swoich organizacji, a nawet wydać swoich współpracowników. W artykule wskazano przykłady takich szantaży, które dotknęły Łukasza Cieplińskiego, Ludwika Marszałka, Zbigniewa Bernatowicza, Adama Lazarowicza, Józefa Frankiewicza czy nawet słynnego w sensie negatywnym agenta bezpieki Stefana Sieńki i ich bliskich (małżonków, dzieci i rodzeństwa). Jedną z zakładniczek bezpieki była Jadwiga Cieplińska (1903‒1983), która tylko z tego powodu, że pomagała bratu w prowadzeniu sklepu w Zabrzu, została skazana przez WSR w Warszawie na dwa lata więzienia i karę tę w całości odbyła.

The story of Jadwiga Cieplińska, the sister of the legendary commander of the Home Army (AK) Rzeszów Inspectorate, and later president of the last authentic IV Main Board of the "Freedom and Independence" Association (WiN), Major Łukasz Ciepliński, is an example of one of the investigative methods used by officers of the Ministry of Public Security (MBP) operating in the years 1945‒1954 during interrogations of members of the independence conspiracy. The use of family responsibility as an investigative method, although contrary to the applicable law, often proved to be an effective way of obtaining statements exposing and incriminating fellow conspirators. Unwavering in the fight for independence, they were ready to undergo physical torture and even death, but they were unable to bear the suffering of their closest family members. At the price of their freedom, the Home Army soldiers and the WiN activists were willing to reveal the most guarded secrets of their organizations and even betray their collaborators. The article provides examples of such blackmail, which concerned Łukasz Ciepliński, Ludwik Marszałek, Zbigniew Bernatowicz, Adam Lazarowicz, Józef Frankiewicz, and even the famous communist secret service provocateur Stefan Sieńko and their loved ones (spouses, children, and siblings). One of the hostages of the communist secret service was Jadwiga Cieplińska (1903‒1983), who was sentenced by the Military District Court in Warsaw to 2 years in prison for the sole reason of helping her brother Łukasz, who run a shop in Zabrze, and she served the entire sentence.