Proces upamiętniania ofiar II wojny światowej na terenach obecnych powiatów tomaszowskiego i zamojskiego

Abstract

Proces upamiętniania ofiar II wojny światowej na terenach obecnych powiatów tomaszowskiego i zamojskiego rozpoczął się od lata 1944. Należy jednak pokreślić, że od samego początku wojny, bardzo ważną rolę w dokumentowaniu losów poległych żołnierzy i zamordowanej ludności cywilnej, odegrał Polski Czerwony Krzyż. Na początku okresu powojennego bardzo dużą rolę w ustalaniu skali dokonanych zbrodni i zabezpieczaniu miejsc pochówków odegrały organy administracji samorządowej oraz Komisja Badania Zbrodni Niemieckich. Organizacjami, które aktywnie włączyły się od końca lat 40. w proces upamiętniania ofiar były również to: Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Związek Bojowników Walk o Wolność i Demokrację. Po okresie transformacji ustrojowej w 1989 r. wiele dotychczas przemilczanych lub zapomnianych wydarzeń zostało przywróconych pamięci społecznej. Szczególnie duże zasługi wniósł Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej oraz Polski Związek Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych. Podjęcie szeregu nowych inicjatyw nie wypełniło jednak przestrzeni publicznej koniecznymi upamiętnieniami. Pomniki lub inne formy memoratywne wciąż powstają by uczcić pamięć kolejnych jednostek lub grup, które pozbawiono życia w tragicznych okolicznościach w okresie II wojny światowej.The process of commemorating victims of the Second World War in the area of the present Tomaszów and Zamość poviats began in the summer of 1944. It should be emphasized, that from the very beginning of the war, very important role played in documenting the fate of the fallen soldiers and murdered civilians, the Polish Red Cross. At the beginning of the post-war period, the local government administration and the Commission for the Investigation of German Crimes played a very important role in determining the scale of the crimes committed and securing the burial places. Organizations that actively participated in the process of commemorating the victims from the end of the 1940s were: the Council for the Protection of Memory of Struggle and Martyrdom and the Union of Fighters for Freedom and Democracy. After the period of the political transformation in 1989, many previously concealed or forgotten events have been restored into the social memory. The World Union of Home Army Soldiers and the Polish Union of Former Political Prisoners of Hitler's Prisons and Concentration Camps made particularly great contributions. However, the number of new initiatives did not fill the public space with the necessary commemorations. Monuments or other forms are still being created to honor the memory of individuals or groups who lost their lives in tragic circumstances during World War II.