Biegły w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Najwyższą Izbę Kontroli

Przyznane Najwyższej Izbie Kontroli kompetencje, nakierowane na badanie prawidłowości wydatkowania „grosza publicznego” oraz ocenę funkcjonowania państwa i realizacji zadań publicznych, powodują konieczność prowadzenia specjalistycznych badań w każdym obszarze aktywności Państwa. Tak szeroki zakres przedmiotowy kontroli niejednokrotnie wymaga posiłkowania się specjalistyczną wiedzą przy jego ocenie. W sytuacji, gdy kontrolerzy nie posiadają kompetencji do zbadania określonych zagadnień, istnieje możliwość powierzenia tych badań powołanemu w tym celu biegłemu, którego opinia będzie stanowić dowód w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Izbę. Zarówno sposób jego powoływania, jak i przyznane przez ustawodawcę kompetencje i obowiązki nie są w pełni analogiczne do rozwiązań przewidzianych w postępowaniu sądowym. W niniejszym artykule dokonano analizy instytucji biegłego w postępowaniu kontrolnym NIK, ze szczególnym uwzględnieniem zasad jego powoływania, ograniczeń podmiotowych i przedmiotowych oraz cech odróżniających go od powoływanego w toku kontroli specjalisty. Odniesiono się do zagadnień budzących wątpliwości również wśród praktyków takich jak możliwość powołania na biegłego instytutu naukowego lub zapewnienia ochrony prawnoautorskiej wydanej opinii. Przedmiot artykułu przesądził o wyborze metody badawczej i układzie opracowania. Podstawową zastosowaną metodą badawczą jest metoda formalno-dogmatyczna związana z analizą przepisów ustawy o NIK.

The competencies granted to the Supreme Audit Office (Najwyższa Izba Kontroli, NIK), aimed at examining the legality and efficiency of public spending as well as assessing the functioning of the state and the implementation of public tasks, necessitate specialized investigations in every area of state activity. The broad scope of audits often requires the support of expert knowledge in evaluating specific issues. When auditors lack the necessary expertise to examine certain matters, it is possible to delegate these assessments to a specially appointed expert, whose opinion serves as evidence in the audit proceedings conducted by NIK. However, both the appointment procedure and the competencies and duties assigned by the legislature to such experts are not fully analogous to those established in judicial proceedings. This article analyzes the institution of the expert in NIK audit proceedings, with particular emphasis on the principles of appointment, subject-matter and personal limitations, as well as distinguishing features compared to specialists engaged during an audit. The subject matter of the article has determined the choice of research method and the structure of the study. The primary research method applied is the formal-dogmatic method, focusing on an analysis of the provisions of the NIK Act.