Uwagi w sprawie zmian wielkości okręgów wyborczych w wyborach do rad gmin w latach 1990–2011

System wyborczy sensu stricto oraz struktura okręgów wyborczych stanowią jedne z najistotniejszych elementów wpływających na ostateczne wyniki przeprowadzonej elekcji. W zależności od przyjętych rozstrzygnięć, mogą one prowadzić do deformacji woli wyborców. Celem artykułu jest przedstawienie obrazu i dokonanie oceny regulacji odnoszących się do wielkości okręgów wyborczych w wyborach do rad gmin, obowiązujących na gruncie kolejnych ordynacji poprzedzających uchwalenie Kodeksu wyborczego, jak również propozycji ujęcia dyskutowanej problematyki zgłaszanych w toku prac legislacyjnych. Analiza przemian, jakie dokonywały się w zakresie struktury okręgów wyborczych w wyborach do rad gmin w latach 1990-2011 dowodzi prób wieloaspektowego ujęcia zagadnienia, motywowanego jednakże względami partykularnych interesów politycznych projektodawców, bez widocznych dążeń do stworzenia uniwersalnej koncepcji wyłaniania radnych w gminach. Niezależnie jednak od politycznej afiliacji wnoszonych projektów, dostrzegalna jest tendencja do zachowania jednolitości jednostki pomocniczej gminy jako okręgu wyborczego na terenach wiejskich.

The electoral system in the strict sense and the structure of electoral districts are among the most important elements influencing the final results of the election. Depending on the decisions adopted, they may lead to a deformation of the will of the voters. The aim of the article is to present a picture and assess the regulations relating to the size of electoral districts in elections to municipal councils, applicable under subsequent ordinances preceding the adoption of the Electoral Code, as well as proposals for addressing the discussed issues, submitted during the legislative work. The analysis of the changes that took place in the structure of electoral districts in elections to municipal councils in the years 1990-2011 proves attempts at a multi-aspect approach to the issue, motivated, however, by the particular political interests of the bill's authors, without any visible efforts to create a universal concept of electing councillors in municipalities. Regardless of the political affiliation of the submitted bills, however, there is a noticeable tendency to maintain the uniformity of the auxiliary unit of the municipality as an electoral district in rural areas.