Utopia o dobrym życiu. Analiza zmian w sytuacji społecznej migrantów zarobkowych z Polski do Niemiec i do Belgii

Abstract

Rozprawa doktorska pt.“Utopia o dobryzm życiu. Analiza zmian w sytuacji społecznej migrantöw zarobkowych z Polski do Niemiec in do Belgiii“. podejmuje problematykę współczesnych migracji zarobkowych w kontekście integracji europejskiej. Celem pracy jest analiza przemian w sytuacji społecznej polskich migrantów oraz ich rodzin, ze szczególnym uwzględnieniem psychospołecznych skutków transnarodowej mobilności. Badania koncentrują się na doświadczeniach mężczyzn zatrudnionych w sektorze budowlanym, analizując napięcie między racjonalnością ekonomiczną migracji a kosztami emocjonalnymi i relacyjnymi wynikającymi z długotrwałej separacji rodzinnej. W centrum refleksji znajduje się zjawisko „ojcostwa na odległość” oraz przemiany wzorów relacji partnerskich, w których rośnie znaczenie jakości życia rodzinnego i emocjonalnego dobrostanu. Teoretyczne podstawy rozprawy osadzono w tradycji polskiej socjologii humanistycznej, odwołującej się do dorobku Floriana Znanieckiego , a także do prakseologicznej socjologii wiedzy. Migracja interpretowana jest nie tylko jako proces ekonomiczny, lecz jako zjawisko głęboko zakorzenione w strukturach sensu i biograficznych doświadczeniach jednostek. Badania empiryczne, przeprowadzone w latach 2017–2018 w Niemczech i Belgii, oparte zostały na metodzie dokumentarnej Karla Mannheima i Ralfa Bohnsacka, umożliwiającej rekonstrukcję ukrytych struktur znaczeń organizujących praktyki społeczne migrantów. Wyniki wskazują na ambiwalentny charakter migracji zarobkowej: umożliwia ona poprawę sytuacji materialnej, ale równocześnie osłabia więzi rodzinne i wpływa na redefinicję ról ojcowskich oraz partnerskich. Dysertacja wnosi wkład do socjologii migracji poprzez analizę mikro- i makrospołecznych konsekwencji mobilności transnarodowej oraz interpretację znaczeń, jakie migranci przypisują doświadczeniu pracy, rodziny i tożsamości w warunkach ponowoczesnej Europy.

Abstract of the doctoral dissertation (in English) This doctoral dissertation, “A Utopia of the Good Life: An Analysis of Changes in the Social Situation of Labour Migrants from Poland to Germany and Belgium,” examines contemporary labour migration within the context of European integration. It analyses transformations in the social situation of Polish migrants and their families, with a particular focus on the psychosocial consequences of transnational mobility. The study centres on men employed in the construction sector, exploring the tension between the economic rationality of migration and the emotional and relational costs associated with prolonged family separation. Special attention is given to the phenomenon of “long-distance fatherhood” and evolving partnership patterns, highlighting the growing importance of family life quality and emotional well-being. The theoretical framework draws on Polish humanistic sociology, particularly the work of Florian Znaniecki, and the praxeological sociology of knowledge. Migration is conceptualised as a meaning-embedded, biographically grounded process rather than solely an economic phenomenon. Empirical research conducted in Germany and Belgium (2017–2018) employs the documentary method of Karl Mannheim and Ralf Bohnsack to reconstruct latent structures of meaning shaping migrants’ practices. The findings reveal the ambivalent character of labour migration: while improving material conditions, it simultaneously weakens family ties and redefines paternal and partner roles. The dissertation contributes to migration studies by linking micro- and macro-level consequences of transnational mobility with migrants’ subjective interpretations of work, family, and identity in late modern Europe.