Repozytorium UR

Praca zmianowa – czy to także jest skażenie światłem?

DSpace Repository

Show simple item record

dc.contributor.author Skwarło-Sońta, Krystyna
dc.date.accessioned 2018-02-13T10:04:33Z
dc.date.available 2018-02-13T10:04:33Z
dc.date.issued 2017
dc.identifier.citation Polish Journal for Sustainable Development T. 21, cz. 2 (2017), s. 117–124 pl_PL.UTF-8
dc.identifier.issn 2450-3746
dc.identifier.uri http://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/3311
dc.description.abstract Problem „skażenia światłem” (zanieczyszczenia świetlnego, ALAN) pojawił się jako konsekwencja wprowadzenia oświetlenia elektrycznego, modyfikującego wszystkie obszary życia. Tymczasem nasz organizm jest dostosowany do regularnie następujących po sobie okresów dnia i nocy, dzięki obecności endogennego mechanizmu tak porządkującego przebieg procesów życiowych, aby przypadały na optymalne pory doby. Jest nim molekularny zegar biologiczny, zlokalizowany w SCN czyli podwzgórzowych jądrach nadskrzyżowaniowych, synchronizowany z warunkami zewnętrznymi za pośrednictwem światła. Informacja świetlna, odbierana przez specjalne receptory siatkówkowe, jest kierowana via SCN do szyszynki, gdzie powstaje „hormon ciemności”, melatonina, która reguluje wiele procesów fizjologicznych, dopasowując ich przebieg do aktualnej sytuacji środowiskowej. Obecność ALAN, emitowanego przez wiele urządzeń elektronicznych lub podczas nocnej pracy zmianowej, zaburza rytm syntezy melatoniny a w konsekwencji funkcjonowanie zegara biologicznego i regulację wielu procesów fizjologicznych. Skutkuje to rozwojem chorób tzw. cywilizacyjnych, do których należą nowotwory, choroby metaboliczne, zaburzenia snu i depresja. pl_PL.UTF-8
dc.description.abstract Light pollution denotes an excessive presence of the artificial lighting, particularly at night (ALAN). Since the electricity introduction people started to be active all-round the 24-hs period. However, human physiology is adapted to the regular sequence day/night with the activity during the day and the nocturnal relax and sleep. Diurnal organization of the physiological processes is controlled and synchronized by the endogenous molecular mechanism known as a biological clock with a master structure located within the hypothalamic suprachiasmatic nuclei (SCN). Information about the external lighting conditions is relayed from the special retinal receptors via SCN to the pineal gland synthesizing melatonin, a hormone of darkness. ALAN from various sources, including night shift work and/or electronic devices, evokes misalignment of the endogenous clock and physiology desynchronization. These circumstances are resulting in several civilization-related illnesses, including some cancer types, depression, and metabolic and sleep disorders. pl_PL.UTF-8
dc.language.iso pol pl_PL.UTF-8
dc.publisher Uniwersytet Rzeszowski: Południowo-Wschodni Oddział Polskiego Towarzystwa Inżynierii Ekologicznej z siedzibą w Rzeszowie pl_PL.UTF-8
dc.publisher Polskie Towarzystwo Gleboznawcze Oddział w Rzeszowie pl_PL.UTF-8
dc.rights Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Międzynarodowe *
dc.rights.uri http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ *
dc.subject zanieczyszczenie świetlne pl_PL.UTF-8
dc.subject zegar biologiczny pl_PL.UTF-8
dc.subject rytm dobowy pl_PL.UTF-8
dc.subject szyszynka pl_PL.UTF-8
dc.subject melatonina pl_PL.UTF-8
dc.subject praca zmianowa pl_PL.UTF-8
dc.subject light pollution pl_PL.UTF-8
dc.subject diurnal rhythm pl_PL.UTF-8
dc.subject biological clock pl_PL.UTF-8
dc.subject pineal gland pl_PL.UTF-8
dc.subject melatonin pl_PL.UTF-8
dc.subject night shift work pl_PL.UTF-8
dc.title Praca zmianowa – czy to także jest skażenie światłem? pl_PL.UTF-8
dc.type article pl_PL.UTF-8
dc.identifier.doi 10.15584/pjsd.2017.21.2.13
dc.identifier.eissn 2451-2672


Files in this item

The following license files are associated with this item:

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record

Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Międzynarodowe Except where otherwise noted, this item's license is described as Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Międzynarodowe

Search DSpace


Browse

My Account

Statistics

Informacje