Kompetencje lidera przyszłości w przedsiębiorstwach: między technologią, relacjami a odpowiedzialnością

Artykuł podejmuje problematykę kompetencji współczesnego lidera w warunkach przyspieszonej transformacji technologicznej, globalizacji oraz rosnącej złożoności otoczenia. Celem pracy jest identyfikacja i uporządkowanie hierarchii kluczowych kompetencji przywódczych, które wykraczają poza tradycyjne modele oparte na hierarchii i kontroli oraz ocena ich znaczenia z perspektywy praktyków zarządzania. W części empirycznej zrealizowano trzy pytania badawcze dotyczące: hierarchii pięciu bloków kompetencji, różnic w ich ocenie pomiędzy sektorami gospodarki oraz pomiędzy przedsiębiorstwami zróżnicowanymi pod względem wielkości. Część teoretyczna syntetyzuje ewolucję koncepcji przywództwa od ujęć cech i stylów, przez teorie sytuacyjne i relacyjne, po współczesne paradygmaty przywództwa transformacyjnego, autentycznego, służebnego i cyfrowego. Wskazano, że lider przyszłości funkcjonuje jako wizjoner, integrator, innowator i mentor, łącząc wymiar technologiczny, społeczny i etyczny. W części empirycznej zaprezentowano wyniki badania eksploracyjnego przeprowadzonego wśród 57 menedżerów średniego szczebla z czterech sektorów gospodarki, z użyciem kwestionariusza w pięciostopniowej skali Likerta. Pytania pogrupowano w pięć bloków: kompetencje cyfrowe i technologiczne, społeczne i emocjonalne, adaptacyjne, strategiczno-innowacyjne oraz etyczne i zrównoważonego rozwoju. Analiza średnich wskazała na najwyższą ocenę kompetencji adaptacyjnych oraz społeczno-emocjonalnych, co podkreśla wagę elastyczności, uczenia się przez całe życie, komunikacji i zaufania w turbulentnym otoczeniu. Jednocześnie istotnie wysokie oceny uzyskały kompetencje cyfrowe i strategiczno-innowacyjne zwłaszcza w sektorach technologicznych i w dużych organizacjach, gdzie rosną wymagania w zakresie analityki danych, AI i długofalowego planowania. Kompetencje etyczne i proekologiczne osiągnęły solidny, choć nieco niższy poziom, z tendencją wzrostu w sektorach regulowanych. Wnioski podkreślają konieczność rozwijania zintegrowanego profilu kompetencji liderów oraz inwestowania w adaptacyjność, inteligencję emocjonalną i biegłość cyfrową jako kompetencje krytyczne. Ograniczenia badania wskazują kierunki dalszych prac: replikacje na większych, losowych próbach, analizy porównawcze międzysektorowe i podłużne, a także modelowanie związków między blokami kompetencji a wynikami organizacyjnymi.

The article addresses the issue of contemporary leadership competencies in the context of accelerated technological transformation, globalization, and the increasing complexity of the environment. In the empirical part, three research questions are addressed, focusing on the hierarchy of the five competence blocks and on differences in their perceived importance between sectors and between enterprises of different sizes. The theoretical part synthesizes the evolution of leadership concepts, from trait and style approaches, through situational and relational theories, to contemporary paradigms of transformational, authentic, servant, and digital leadership. It highlights that the leader of the future functions as a visionary, integrator, innovator, and mentor, combining technological, social, and ethical dimensions. The empirical part presents the results of an exploratory study conducted among 57 middle managers from four sectors of the economy, using a questionnaire with a five-point Likert scale. The questions were grouped into five blocks: digital and technological competencies, social and emotional competencies, adaptive competencies, strategic and innovative competencies, and ethical and sustainable development competencies. The analysis of the averages indicated the highest ratings for adaptive and socio-emotional competencies, emphasizing the importance of flexibility, lifelong learning, communication, and trust in a turbulent environment. At the same time, digital and strategic-innovative competencies received significantly high ratings, particularly in technology-driven sectors and large organizations, where demands related to data analytics, AI, and long-term planning are growing. Ethical and pro-environmental competencies achieved a solid, though slightly lower, level, with an upward trend observed in regulated sectors. The conclusions emphasize the necessity of developing an integrated profile of leadership competencies and investing in adaptability, emotional intelligence, and digital fluency as critical competencies. The study’s limitations point to directions for further research: replications on larger, random samples, comparative inter-industry and longitudinal analyses, as well as modeling the relationships between competency blocks and organizational outcomes.