Polityka i Społeczeństwo nr 2(23)/2025

URI dla tej Kolekcjihttps://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/12110

Przeglądaj

Aktualnie wyświetlane 1 - 18 z 18

Retoryka negatywna podczas polskiej kampanii parlamentarnej w 2023 roku w serwisie Instagram
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Wełna, Żaneta
Celem artykułu jest scharakteryzowanie retoryki negatywnej głównych ugrupowań, biorących udział w wyborach parlamentarnych w 2023 roku, na przykładzie ich aktywności w serwisie Instagram. Na podstawie analizy zawartości postów, opublikowanych na tym portalu w trakcie dwóch ostatnich tygodni kampanii wyborczej, określono kluczowych adresatów i wiodącą tematykę materiałów o wydźwięku negatywnym w odniesieniu do poszczególnych partii. Zaprezentowane wnioski wskazują, że retoryka negatywna w badanym kontekście miała charakter rywalizacji na linii rząd – opozycja ze znacznym udziałem mechanizmu personalizacji ataków pod adresem najbardziej rozpoznawalnych polityków oraz strategii framingu.
National Police of Ukraine and The Polish Police - challenges during the war - selected problems
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Waksmundzka-Szarek, Małgorzata
This author outlines the main challenges faced by the National Police of Ukraine (NPU), operating under extremely difficult wartime conditions. She also discusses the NPU’s role in sustaining Ukrainian statehood and the activities of the Polish Police in response to the evolving external environment, as well as the support provided to the NPU to enhance its competencies and capabilities. The challenges, which by law concern mainly security and public order, are gradually taking on an international dimension, regardless of the ongoing armed conflict. In the contemporary context, there is an urgent need for sharing experience and data, as well as for intensified joint operational and investigative activities, particularly in combating organized crime and terrorist threats. This article is based on an analysis of selected literature, including online resources, such as accounts and interviews, and employs the methods of deduction, induction and synthesis.
Likwidacja i późniejsza reaktywacje administracji samorządowej w Polsce powojennej w świetle unormowań konstytucyjnych i ustawowych
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Suchodolski, Bartłomiej
Przedmiotem opracowania jest analiza problematyki likwidacji oraz późniejszego przywrócenia administracji samorządowej w Polsce po II Wojnie Światowej. Po zakończeniu II wojny światowej władze komunistyczne dążyły bowiem do centralizacji władzy i w związku z tym do marginalizacji czy nawet likwidacji władz samorządowych. Po zmianach ustrojowych w 1989 r. samorząd został natomiast reaktywowany i jego znaczenie zaczęło systematycznie rosnąć. Artykuł oparty jest na analizie ustaw konstytucyjnych z 1947, 1952, 1992 i 1997 roku oraz innych wybranych ustaw.
Wybory do Kongresu USA w 2022 roku w okresie wstrząsów politycznych – analiza polskiej prasy codziennej
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Słania, Anna
Celem artykułu jest rekonstrukcja sposobu relacjonowania wyborów połówkowych do Kongresu USA w 2022 roku przez trzy najpopularniejsze polskie dzienniki. Zwyczajowo zagraniczne wybory o nie-prezydenckim charakterze cieszą się incydentalnym zainteresowaniem mediów głównego nurtu. W przypadku wyborów do Kongresu USA, które odbyły się 8 listopada 2022 roku w USA, polskie media przekonywały o ich wysokiej stawce. Jako cel uzupełniający wyznaczono scharakteryzowanie specyfiki wyborów połówkowych do Kongresu, jednocześnie ukazując ich miejsce i znaczenie w amerykańskiej kulturze wyborczej w obecnych uwarunkowaniach polityczno-społecznych. Badanie objęło 83 artykuły z okresu szczytowej kampanii oraz głosowania i oparte zostało na analizie zawartości. Zidentyfikowano, że polskie media przywiązywały szczególną wagę do tematów takich jak przyszłość demokracji, inflacja, prawo do aborcji oraz wojna w Ukrainie. Wyborom przypisywano wysoką stawkę ze względu na zagrożenie dla systemu demokratycznego i polityki międzynarodowej. Wskazana agenda tematyczna jawi się jako zbieżna z priorytetami polskiej polityki wewnętrznej i zagranicznej, co dowodzi wykorzystania mechanizmów domestykacji. Dużą uwagę skupiono także na Joe Bidena i Donalda Trumpa, co sugeruje traktowanie tych wyborów jako prognostyku przed wyborami prezydenckimi w 2024 roku oraz wpisuje się w tradycyjne mechanizmy relacjonowania w ramie dualistycznej rywalizacji politycznej, pomimo parlamentarnego charakteru wyborów.
Constructing the neighbor: Ukraine’s location in Belarusian Internal Relations scholarship
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Sidarchuk, Artsiom; Savinok, Viktor; Zapotichnyy, Bohdan
This article examines how Belarusian International Relations (IR) scholarship portrays Ukraine. Drawing on constructivist and sociological approaches, it argues that local academic discourse can shed light on the interplay between domestic political constraints, regional allegiances, and knowledge production. The analysis focuses on three peer-reviewed IR journals, examining articles that refer or are primarily devoted to Ukraine. While Ukraine ranks second to Russia in terms of general mentions, sustained scholarly engagement remains limited. Belarusian scholars tend to avoid sensitive topics such as the annexation of Crimea and the armed conflict in Donbas, often employing neutral language that neither criticizes Russia nor explicitly supports its position. Reference analysis reveals a strong reliance on Russian sources, though this does not necessarily reflect a pro-Russian narrative. Taken together, these patterns demonstrate how a state’s political environment shapes the scope and tone of scholarly engagement with regional developments.
Relacje rówieśnicze wśród osób w wieku późnej dorosłości. Doświadczenia uczestników zajęć w klubach seniora działających na obszarze metropolitalnym Gdańsk-Gdynia-Sopot
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Richert-Kaźmierska, Anita
W artykule dokonano oceny roli relacji rówieśniczych pomiędzy osobami w wieku późnej dorosłości, w tym w kontekście zaspokajania podstawowych potrzeb seniorów. W badaniu użyto standaryzowanego kwestionariusza ankiety obejmującego 25 pytań głównych oraz 11 pytań uzupełniających. Uczestnikami badania było 88 seniorów uczęszczających do klubów seniora działających na terenie Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot. Uczestnicy badania wyrazili jednoznaczne przekonanie o istotnej roli relacji rówieśniczych jako dostarczających im m.in. wsparcia społecznego.
Dezinformacja w polskim prawie karnym – aspekty wybrane
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Radoniewicz, Filip
Niniejszy artykuł stanowi próbę analizy polskich przepisów prawa karnego pod kątem wykorzystania ich do walki z dezinformacją. Punktem wyjścia dla podjętych rozważań był oczywiście Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r., a konkretnie jego przepis art. 132 kryminalizujący tzw. „dezinformację wywiadowczą”, będącą bardzo małym wycinkiem stanów faktycznych, które obecnie określane są jako dezinformacja. Następnie omówione zostały kolejne przepisy kodeksu karnego kryminalizujące zachowania, polegające na wprowadzeniu przez sprawcę w błąd podmiotu trzeciego (podmiotów trzecich) celem osiągnięcia określonego celu (np. zniesławienie czy wywołanie fałszywego alarmu). Ostatni fragment artykułu poświęcono przestępstwu negatywizmu, określonemu w ustawie o Instytucie Pamięci Narodowej (ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Prezentacja przepisów prowadzi do wniosku, że konieczna jest regulacja kwestii dezinformacji, w szczególności, że istniejące przepisy kryminalizują jedynie drobną część zachowań stanowiących dezinformację.
Zagrożenia dla bezpieczeństwa społecznego wynikające z gig economy
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Pytel, Edyta
W artykule podjęto próbę rozpoznania i systematyzacji zagrożeń dla bezpieczeństwa społecznego, wynikających ze zjawiska gig economy. Realizując cel badawczy skoncentrowano się na trzech aspektach bezpieczeństwa społecznego: socjalnym, rozwojowym i wspólnotowym, zgodnie z koncepcją trójpodziału bezpieczeństwa społecznego zaproponowaną przez M. Leszczyńskiego. Zastosowano teoretyczne podejście badawcze, wykorzystując ogólnologiczne metody badań i analizę źródeł. Stwierdzono, iż zagrożenia można sklasyfikować w trzech głównych obszarach: zagrożenia egzystencji, zagrożenia rozwojowe i zagrożenia wspólnotowe oraz, że zagrożenia te są powiązane w złożonej sieci relacji przyczynowo-skutkowych, w której dane zagrożenie może generować lub nasilać inne, prowadząc do powstania spirali negatywnych następstw. Tekst stanowi potencjalną bazę dla badań empirycznych bądź praktycznego wykorzystania.
W poszukiwaniu metody badań nad zjawiskiem uchodźstwa z Ukrainy do Polski po 2022 roku. Perspektywa migration studies
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Pleskot, Patryk
Artykuł proponuje skrótowy przegląd wybranych teorii i pomysłów metodologicznych z zakresu migration studies pod kątem ich ewentualnej przydatności do analizowania zjawiska napływu uchodźców z Ukrainy do Polski, wywołanego agresją rosyjską w lutym 2022 r. Autor zastanawia się, które z tradycyjnych i nowszych koncepcji badań nad migracjami mogą być użytecznym punktem odniesienia albo chociaż inspiracją do analizy doświadczeń uchodźców z Ukrainy. Proponuje zarazem podejście „ekumeniczne”, uwzględniające różne poziomy analityczne i możliwie wielostronne aspekty doświadczenia uchodźczego.
Dezinformacja w mediach społecznościowych - przykłady i formy przeciwdziałania
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Ostrowska, Martyna
Dezinformacja w mediach społecznościowych stanowi jedno z kluczowych wyzwań współczesnego świata. W dobie powszechnego dostępu do internetu fałszywe informacje mogą rozprzestrzeniać się w błyskawicznym tempie docierając do milionów użytkowników i kształtując ich postrzeganie rzeczywistości. Bez wątpienia skuteczna walka z dezinformacją wymaga współpracy instytucji państwowych, firm technologicznych i użytkowników mediów społecznościowych. Kluczową rolę odgrywają regulacje prawne oraz edukacja medialna społeczeństwa. Równie istotne jest promowanie narzędzi do weryfikacji informacji oraz zwiększanie świadomości użytkowników mediów społecznościowych na temat technik manipulacji i mechanizmów jej szerzenia. Celem artykułu jest ukazanie definicji, przykładów oraz sposobów walki z dezinformacją w mediach społecznościowych. Wykorzystano metodę analizy piśmiennictwa obejmującą przegląd dostępnych źródeł naukowych oraz przykładów z platform społecznościowych.
Percepcja zjawiska aktywnego zabójcy w Polsce
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Muszyński, Damian
W niniejszym artykule autor udzielił odpowiedzi na dwa pytania badawcze: Jak definiowane jest zjawisko aktywnego zabójcy w polskim prawie karnym oraz dokumentach regulujących przygotowanie i działanie polskiej Policji? W jakim stopniu zjawisko aktywnego zabójcy stanowi rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego w Polsce? W związku z powyższym sformułowano dwie hipotezy badawcze, które – w świetle przeprowadzonych analiz i zaprezentowanych wyników badań – zostały potwierdzone: na terenie Polski dochodzi do ataków realizowanych w mechanizmie aktywnego zabójcy, które stanowią realne zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego; w polskim prawie karnym oraz w dokumentach regulujących działania Policji brak jest jednolitej i spójnej definicji zjawiska aktywnego zabójcy, co utrudnia jego jednoznaczną klasyfikację oraz skuteczne przeciwdziałanie. W pierwszej części artykułu przedstawiono aspekt definicyjny analizowanego zjawiska, natomiast w dalszej części dokonano analizy przestępstw popełnionych na terytorium Polski z wykorzystaniem mechanizmu działania aktywnego zabójcy. Uzupełnienie stanowią wyniki badań własnych autora przeprowadzonych w latach 2019–2023 w ramach postępowania doktorskiego.
Niezaangażowany obserwator? Słowacja wobec Inicjatywy Trójmorza (2015-2024)
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Lewkowicz, Łukasz
Inicjatywa Trójmorza (Three Seas Initiative, 3SI) to stosunkowo nowy format współpracy regionalnej w Europie Środkowej skoncentrowany na współpracy ekonomicznej. Od początku w jego skład wchodzi Słowacja, która zalicza się jednak do grupy najmniej zaangażowanych we współpracę trójmorską państw uczestniczących. Jest to uwarunkowane wieloma czynnikami międzynarodowymi i wewnątrzkrajowymi. Bratysława przede wszystkim nie widzi w 3SI żadnej wartości dodanej i stawia w swoim rozwoju regionalnym przede wszystkim na fundusze UE. Format jest także postrzegany jako wymierzony w jedność UE i przeciwwagę dla dominacji Niemiec. Szansę na zmianę stanowiska władz słowackich stanowi nowa administracja amerykańska Donalda Trumpa i jej podejście do 3SI. Podobnie nową politykę wobec formatu może prowadzić obecny prezydent Słowacji Peter Pellegrini. W artykule przedstawione zostały uwarunkowania funkcjonowania Słowacji w 3SI w latach 2015-2024, podmioty państwowe i eksperckie zajmujące się współpracą trójmorską, dyskurs publiczny o 3SI i najważniejsze projekty z udziałem strony słowackiej. Podjęta została również próba odpowiedzi na pytanie o przyczyny dystansowania się Słowacji od tego formatu współpracy regionalnej i możliwości przełamania tej niechęci.
Przywództwo w budowaniu rezyliencji miejskiej: od wymiaru rozproszonego do indywidualnego
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Laska, Artur
Współczesne, wielowymiarowe kryzysy uwydatniają potrzebę identyfikacji kluczowych czynników wpływających na rezyliencję miejską. Jednym z nich, rzadziej analizowanym, jest przywództwo, które dla organizacji politycznej stanowi element konstytutywny. Celem artykułu jest wypełnienie luki teoretycznej poprzez analizę pojęcia rezyliencji miejskiej, jej ewolucji oraz głównych wymiarów, a także wskazanie, jak specyfika współczesnych wyzwań redefiniuje modele i praktykę przywództwa. W oparciu o teorię złożoności, funkcjonalno-systemową teorię miasta oraz analizę literatury, autor dowodzi, że przywództwo jako czynnik rezyliencji wymaga nowego, szerszego ujęcia, obejmującego zarówno procesualne, jak i rozproszone zasoby, a także specyficzne kompetencje liderów miejskich. Artykuł stanowi podstawę do dalszych badań empirycznych i formułuje wstępne rekomendacje dla polityki miejskiej ukierunkowanej na budowanie rezyliencji.
Rosyjskie antypolskie narracje dezinformacyjne w roku 2024 w świetle zasobów bazy EUvsDisinfo
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Kowalska-Chrzanowska, Małgorzata
Od czasu aneksji Krymu rozprzestrzenianie się prokremlowskich treści dezinformacyjnych w Europie nasila się i stanowi formę regularnie prowadzonej wojny informacyjnej. Jej celem jest manipulowanie opinią publiczną, a poprzez to osiąganie militarnych lub/i politycznych celów. Niniejszy artykuł prezentuje wyniki analizy treści 164 publikacji dezinformacyjnych dotyczących Polski, zarejestrowanych w 2024 r. w bazie artykułów i materiałów medialnych EUvsDisinfo. Autorka, korzystając z analizy zawartości wyłania dominujące narracje i źródła ich pochodzenia. Przeprowadzone badania dowodzą istnienia 57 stron internetowych, będących źródłem rosyjskiej dezinformacji. Wskazują, że w 2024 r. do najczęstszych antypolskich narracji należały: zaangażowanie RP w wojnę na Ukrainie m.in. z powodu roszczeń wobec jej zachodnich terenów, dążenie przez Polskę do wojny nuklearnej, rusofobia polskich elit politycznych i polskiego społeczeństwa, wykorzystywanie przez Polskę kryzysu migracyjnego do destabilizacji sytuacji na Białorusi, prowadzenie polskiej polityki pod dyktando krajów anglosaskich, zwłaszcza Stanów Zjednoczonych. Przekazy te generowane były przez prokremlowskie media i rosyjskich propagandzistów. Najczęściej przybierały postać komentarzy do aktualnych wydarzeń, skoncentrowanych na tematyce militarnej, bezpieczeństwa narodowego i geopolityki.
Opór i kolaboracja w wojnie rosyjsko-ukraińskiej (na przykładzie obwodu charkowskiego w 2022 roku)
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Kharuk, Andrij; Kharuk, Daryna
Przedstawiony artykuł ma na celu ukazanie specyfiki rosyjskiej okupacji niektórych rejonów obwodu charkiwskiego w 2022 roku (od momentu rosyjskiej inwazji, która rozpoczęła się 24 lutego, do wyzwolenia tych terenów we wrześniu 2022 roku). Poprzez analizę publikacji w środkach masowego przekazu oraz mediach społecznościowych zbadano cechy kolaboracji i oporu na wspomnianych obszarach. Wykazano, że mimo zaangażowania lokalnych kolaborantów, rosyjscy okupanci nie powierzali im kluczowych stanowisk w administracji okupacyjnej. Opór ludności lokalnej przybierał różne formy – od działań cywilnego sprzeciwu, rozpowszechniania materiałów agitacyjnych, aż po tworzenie oddziałów partyzanckich. Badanie tej problematyki przyczynia się do pełniejszego i bardziej kompleksowego przedstawienia przebiegu rosyjsko-ukraińskiej wojny we wszystkich jej aspektach.
Obiekty zbiorowej ochrony ludności jako komponent infrastruktury obronnej państwa – zarys problemu
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Górski, Paweł
W artykule przedstawiono wykładnię teoretyczną dotyczącą roli i znaczenia infrastruktury obronnej państwa w dobie realnych zagrożeń bezpieczeństwa militarnego Polski. Szczególną uwagę poświęcono aktualnej interpretacji i klasyfikacji, istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa ludności cywilnej, komponentów infrastruktury obronnej państwa, jakimi są obiekty zbiorowej ochrony. W artykule podjęto także próbę diagnozy stanu ilościowego i jakościowego budowli ochronnych (schronów i ukryć) oraz miejsc doraźnego schronienia w Polsce. Wskazano również przykłady dobrze rozwiniętej infrastruktury zbiorowej ochrony ludności z krajów nordyckich. Wyniki badań potwierdziły, że w Polsce konieczne jest odtworzenie skutecznego systemu budowli ochronnych.
Analiza treści wyborów prezydenckich w USA 2024: główne tematy kampanii
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Dolinko, Kiril
Artykuł zawiera analizę głównych tematów amerykańskiej kampanii prezydenckiej 2024 r., w tym zagadnienie migracji, gospodarki, praw kobiet, bezpieczeństwa międzynarodowego i rywalizacji USA z Chinami. W tekście dokonano analizy treści programów wyborczych, debat oraz danych sondażowych. W opinii autora wybory prezydenckie w USA w 2024 roku uwidoczniły głębokie podziały społeczne i ideologiczne amerykańskiego społeczeństwa. Polaryzacja społeczeństwa determinuje politykę wewnętrzną USA, definiując kierunki przyszłego rozwoju kraju i bezpośrednio wpływa na jego politykę zagraniczną.
Przekształcenia wielkości okręgów wyborczych w wyborach do rad gmin na gruncie Kodeksu wyborczego
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-07) Buczkowski, Łukasz
Rozstrzygnięcie w sprawie wielkości okręgów wyborczych stanowi decyzję o szczególnym znaczeniu politycznym, przyczyniającą się do zwiększenia lub zmniejszenia szans wyborczych poszczególnych uczestników postępowania wyborczego. Wielkość okręgu wyborczego, przekładając się na poziom tzw. progu naturalnego, może w istocie decydować o wykluczeniu określonych komitetów wyborczych z udziału w podziale mandatów, doprowadzając do deformacji woli wyborców. Celem artykułu jest prześledzenie i ocena przekształceń odnośnych przepisów, obowiązujących w wyborach do rad gmin na gruncie Kodeksu wyborczego. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że zgłaszane w tym zakresie propozycje, ukierunkowane na realizację doraźnych celów politycznych wnioskodawców, obejmowały szerokie spektrum rozwiązań, przekonujące o braku wykrystalizowanej koncepcji w odniesieniu do wielkości okręgów wyborczych.

Przeglądaj

Ostatnio nadesłane materiały