Acta Iuridica Resoviensia nr 4 (51) 2025

URI dla tej Kolekcjihttps://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/12282

Przeglądaj

Aktualnie wyświetlane 1 - 12 z 12

Sprawozdanie z seminarium naukowego grupy badawczej ds. szkody niemająt- kowej pt. „Szkoda niemajątkowa a prawa pacjenta”. Wydział Prawa i Administra- cji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 24 października 2025 r.
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Krzak, Władysław
Częstotliwość zarządzania referendum ogólnokrajowego w Polsce i we Włoszech – uwagi porównawcze
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Woźnicki, Marek
Celem artykułu jest porównanie regulacji konstytucyjnych i ustawowych dotyczących instytucji referendum ogólnokrajowego w konstytucjach Rzeczypospolitej Polskiej oraz Republiki Włoskiej. W ramach przeprowadzonej analizy podkreślono istotne różnice pomiędzy tymi unormowaniami. Włoski model przeprowadzania referendum zakłada, że wniosek obywateli o przeprowadzenie referendum jest wiążący, a referendum dotyczy uchylenia ustawy w całości lub w części. Tymczasem w polskim modelu zarządzania referendum wniosek obywateli nie jest wiążący dla Sejmu, zaś samo referendum ma charakter wstępnego głosowania w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa, które dopiero mogą przyjąć kształt ustawy. Wydaje się, że wspomniane różnice mają decydujący wpływ na częstotliwość zarządzania referendum ogólnokrajowego i postrzeganie tej instytucji w tych państwach.
Administracyjnoprawne aspekty wykonywania zawodu psychologa w dobie zmieniających się oczekiwań dotyczących usług społecznych – wybrane zagadnienia
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Wilkowska-Kołakowska, Dorota
W obliczu dynamicznych zmian w oczekiwaniach społecznych wobec usług psychologicznych, prawna regulacja zawodu psychologa w Polsce nabiera szczególnego znaczenia. Planowana na pierwszy kwartał 2026 roku nowa ustawa o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów ma na celu kompleksowe uregulowanie tej profesji, dostosowując ją do współczesnych realiów i potrzeb społeczeństwa. Celem artykułu jest analiza wybranych regulacji prawnych przewidywanych w projekcie ustawy w zakresie zasad uzyskiwania uprawnień zawodowych w zawodzie psychologa oraz zadań samorządu zawodowego, które są najistotniejsze dla określenia ich wpływu na ochronę praw pacjentów. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, że dwuetapowa weryfikacja kwalifikacji psychologów stanowi niewątpliwie krok w dobrym kierunku, jeżeli chodzi o realizację podstawowego celu regulacji zawodu zaufania publicznego, jakim jest ochrona interesu społecznego wyrażającego się w ochronie zdrowia psychicznego. Administracyjnoprawna regulacja zawodu psychologa w drodze utworzenia samorządu zawodowego również przyczyni się do poprawy jakości świadczonych usług psychologicznych, pod warunkiem takiego jego ukształtowania i wyposażenia w kompetencje, które pozwoliłoby pogodzić realizację interesów tej grupy zawodowej z interesem publicznym.
Roman foreign policy in classical Rome
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Vrana, Vladimir
The terminus technicus “diplomacy” applies to a number of instruments by which states and nations manage their relations and communicate with each other – including a lot of international mechanisms and institutions the role of which is to facilitate above all peaceful coexistence. There was nothing to assure the existence of most of these institutions in the Roman world, where there were no permanent diplomatic missions or delegations of individual states abroad to protect their geopolitical interests and pro- vide the necessary assistance to citizens in an emergency situation abroad. With a “lack” of permanent diplomatic missions in ancient Rome, ad hoc Roman diplomats were sent abroad et vice versa in order to negotiate spe- cific peace treaties to ensure the undisturbed development of Rome’s eco- nomic, trade and cultural relations with surrounding cities, nations or more distant powers.
Oczekiwania i zmiany stawiane administracji publicznej w zakresie systemu zarządzania jakością i sprawnością działań – wybrane zagadnienia
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Romaniuk, Paweł
Podejmując się wysiłku, związanego z naukową oceną zmian zachodzących w samej administracji publicznej, należy zauważyć, że jest to zadanie niezwykle trudne. Jest to spowodowane faktem, że obszar zauważanych zmian jest niezwykle rozległy a zmiany te są rozpatrywane na wielu płaszczyznach, uwzględniając przy tym dorobek różnych dyscyplin naukowych. Stąd bezpośrednim zamierzeniem autora jest wyodrębnienie najważniejszych oczekiwań i wyzwań w stosunku do systemu zarządzania jakością i sprawnością działań administracji publicznej, które w dużej mierze czepią swoje doświadczenia z europeizacji prawa, w szczególności europeizacji prawa administracyjnego. Wskazana zostanie aktualna tematyka zarządzania jakością w administracji publicznej oraz wyodrębnione zostaną założenia de lege ferenda, związane z realnym wpływem na przyszłość w odniesieniu do sprawności administracyjnej.
Związek pomiędzy bikameralizmem a federalizmem na przykładzie drugich izb Parlamentu Australii i Kanady
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Maksymiuk, Magdalena; Grądzka, Ilona
Celem niniejszego artykułu jest wskazanie związku pomiędzy bikameralizmem a federalizmem poprzez analizę drugich izb parlamentów w Australii i Kanadzie. Są to państwa o zbliżonych tradycjach ustrojowych, lecz posiadające odmiennych rozwiązaniach instytucjonalnych. W ujęciu teoretycznym dwuizbowość w systemach federalnych ma na celu zapewnienie reprezentacji jednostek składowych federacji na szczeblu centralnym. W praktyce jednak sposób realizacji tej zasady zależy od wielu czynników, takich jak sposób powoływania członków izby, ich legitymacja polityczna, zakres kompetencji ustawodawczych, a także relacje z izbą niższą. W artykule przeanalizowano konstytucyjną pozycję Senatu Australii oraz Senatu Kanady, a także ich funkcjonowanie w praktyce politycznej. W tym celu zastosowano metodę dogmatycznoprawną, metodę porównawczą. Wyniki analizy wskazują, że choć oba senaty formalnie mają pełnić funkcję reprezentacji federalnej, to tylko Senat Australii w znacznym stopniu realizuje ten cel. W Kanadzie zaś rola drugiej izby parlamentu ma charakter bardziej symboliczny i ulega postępującemu osłabieniu.
Zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie w prawie karnym Arabii Saudyjskiej i Polski – analiza wybranych rozwiązań
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Laskowski, Borys
Opracowanie poświęcone jest analizie wybranych zagadnień związanych z zatrzymaniem i tymczasowym aresztowaniem w prawie karnym procesowym Królestwa Arabii Saudyjskiej, przedstawionych na tle regulacji obowiązujących w Polsce. Punktem odniesienia są przepisy Królewskiego Dekretu M/2 z 26 listopada 2013 r. oraz polskiego Kodeksu postępowania karnego. Autor omawia podstawy prawne pozbawienia wolności, organy uprawnione do jego stosowania, długość trwania środków izolacyjnych oraz dostępne mechanizmy kontroli. Analiza pokazuje, że w Arabii Saudyjskiej decydującą rolę w zakresie stosowania i przedłużania zatrzymania pełni prokurator, a udział sądu w tym procesie ma charakter ograniczony. W porządku prawnym Polski zasadnicze znaczenie przypisuje się natomiast kontroli sądowej i formalnym gwarancjom ochrony jednostki. Porównanie obu systemów pozwala dostrzec, jak różne modele prawne kształtują relację między skutecznością postępowania karnego a ochroną wolności osobistej.
Przygotowanie systemu kierowania bezpieczeństwem narodowym – analiza rozwiązań normatywnych
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Kuczera, Małgorzata
Celem artykułu jest analiza współdziałania pomiędzy dwoma członami egzekutywy w zapewnieniu bezpieczeństwa państwa, zidentyfikowanie procesów decyzyjnych bezpieczeństwa państwa oraz analiza rozwiązań normatywnych dotyczących przygotowania systemu kierowania bezpieczeństwem narodowym, ze szczególnym uwzględnieniem procesu legislacyjnego. Główny problem badawczy zawarto w pytaniu: Czy obowiązujące akty prawne umożliwiają sprawne i skuteczne działanie organów władzy publicznej w sytuacjach nagłych zagrożeń, w warunkach funkcjonowania na stanowiskach kierowania? Prace nad kluczowymi aktami prawnymi, w tym nad rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie przygotowania systemu kierowania bezpieczeństwem narodowym, były wielokrotnie przesuwane, zaś wydane w 2025 r. rozporządzenie w zasadzie powiela rozwiązania zawarte w rozporządzeniu z 2004 r., co wskazuje na wyraźny deficyt koncepcyjny oraz trudności systemowe w wypracowaniu spójnych i efektywnych rozwiązań umożliwiających adekwatne reagowanie na współczesne zagrożenia bezpieczeństwa państwa.
Relacje między Prezydentem RP a Radą Ministrów w koncepcjach politycznych Platformy Obywatelskiej i Prawa i Sprawiedliwości
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Koziełło, Tomasz
Artykuł analizuje zmiany w relacjach pomiędzy dwoma organami władzy wykonawczej w Polsce – Prezydentem RP i Radą Ministrów – które postulowały w swoich koncepcjach politycznych Prawo i Sprawiedliwość oraz Platforma Obywatelska, dwie główne polskie partie polityczne. Składa się z trzech części. W pierwszej została poddana analizie relacja wewnątrz egzekutywy w świetle obowiązujących przepisów konstytucji. W drugiej części zanalizowano koncepcje polityczne PiS, które zmierzały do wzmocnienia roli prezydenta wobec Rady Ministrów. W trzeciej części natomiast przedstawiono koncepcje polityczne PO, które zmierzały do wzmocnienia roli Rady Ministrów wobec prezydenta.
Park kulturowy jako forma decentralizacji ochrony zabytków i opieki nad zabytkami
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Kisilowska, Helena
Park kulturowy jest stosunkowo nową obszarową formą ochrony zabytków, skierowaną do samorządów gmin i miast. W artykule podjęto próbę udowodnienia tezy, że park kulturowy może być efektywną formą prawnej decentralizacji ochrony zabytków i opieki nad nimi. Wskazano na nieprecyzyjność ustawodawstwa w art. 16 i 17 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, co generuje liczne sytuacje konfliktowe i niepotrzebnie obarcza sądy, na co przytoczono liczne przykłady. Podkreślono, że ochrona interesu publicznego nie może odbywać się poprzez nadmierne obciążenie niektórych jednostek, szczególnie przedsiębiorców i usługodawców, co przeczy konstytucyjnej zasadzie równości. Konieczne jest zachowanie właściwych proporcji i zagwarantowanie odpowiednich zabezpieczeń finansowych. Wymaga to doprecyzowania w ustawie zasad sprawiedliwych rekompensat dla właścicieli i posiadaczy obiektów znajdujących się na obszarze parku kulturowego, których prawa i dochody zostają ograniczone, oraz odpowiedzialnego podejścia rad gmin i miast do zakresu ograniczeń i zakazów. Poprawa ustawodawstwa i procedur stworzy korzystniejsze warunki dla społecznej akceptacji parku kulturowego jako zdecentralizowanej formy ochrony zabytków i opieki nad nimi oraz umożliwi lepsze dostosowanie prawnych zasad ochrony do warunków lokalnych.
Narodowy Bank Polski jako organ państwa – uwagi de lege lata
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Grzesik-Kulesza, Małgorzata; Pielak-Sitek, Weronika
Konstytucja RP jednoznacznie stanowi, że Narodowy Bank Polski jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej, co oznacza, że wolą ustrojodawcy było, aby na terytorium Polski działał tylko jeden bank o takim zakresie kompetencji i pozycji ustrojowej. Pojęcie „centralnego banku państwa” jest terminem wykształconym w literaturze poświęconej bankowości i finansom, powstałym w oparciu o powtarzającą się praktykę różnych państw. Doświadczenia państw demokratycznych pozwalają na wniosek, że termin „bank centralny” pociąga za sobą pewne minimum funkcji i właściwości, nierozerwalnie z nim związanych. W literaturze przedmiotu powszechnie akceptowany jest katalog trzech funkcji, a mianowicie banku państwa, banku emisyjnego oraz banku banków. Ostatnia funkcja określa pozycję NBP w systemie bankowym państwa i sprowadza się do możliwości wpływania banku centralnego na funkcjonowanie tego systemu.
Odpowiedzialność podmiotowa za reklamowanie mocnego alkoholu w internecie
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Garbaczewska, Paulina
Artykuł podejmuje dogłębną analizę podmiotowej odpowiedzialności za reklamowanie napojów alkoholowych wysokoprocentowych w Internecie, ze szczególnym uwzględnieniem środowiska mediów społecznościowych. Autorka odwołuje się do przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, definiując pojęcia „reklama”, „promocja” i „publiczność” w kontekście cyfrowym. Praca wskazuje, że publikacja przekazów reklamowych o charakterze publicznym może skutkować odpowiedzialnością administracyjną, karną i cywilną po stronie producentów, agencji reklamowych oraz influencerów. W artykule omawiane są także czynności podejmowane przez organy nadzorcze oraz aktualne orzecznictwo. Szczególną uwagę zwrócono na granice legalnej działalności marketingowej dotyczącej reklamy alkoholu mocnego w internecie.

Przeglądaj

Ostatnio nadesłane materiały