Dydaktyka Informatyki T. 20 (2025)

URI dla tej Kolekcjihttps://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/12312

Przeglądaj

Aktualnie wyświetlane 1 - 17 z 17

Practical Implementation of Artificial Intelligence in Cybersecurity, One-Class SVM for Anomaly Detection in Network Traffic
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Wołoszyn, Jacek; Wołoszyn, Michał
The presented material provides a detailed discussion on the implementation of One-Class SVM in Python, including code examples and a sample CSV file containing network flow parameters such as duration, number of packets, and packet sizes. This is a continuation of the article Theoretical Considerations on Artificial Intelligence and Cybersecurity: One-Class SVM for Anomaly Detection in Network Traffic. The authors emphasize the necessity of removing the label column during training, as One-Class SVM is designed to identify anomalous observations based solely on a dataset of normal behavior. The text outlines the key stages of working with the model, including data loading, splitting into training and test sets, scaling, model initialization, and evaluation of results using metrics such as Precision, Recall, and F1-score. It is noted that model evaluation in laboratory conditions may be misleading if only a small number of samples are available. The article also discusses hyperparameter tuning (nu, gamma) and explores potential extensions, including combining One-Class SVM with other algorithms, integration with SIEM systems, and the implementation of real-time streaming data processing.
Theoretical Considerations on Artificial Intelligence and Cybersecurity, One-Class SVM for Anomaly Detection in Network Traffic
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Wołoszyn, Jacek; Wołoszyn, Michał
In this article, One-Class SVM has been highlighted as a particularly valuable approach, as it does not require collecting large datasets of labeled attack samples. Instead, it effectively models normal behavior and identifies significant deviations from the expected pattern. Both theoretical considerations and a Python code example have been presented, demonstrating how such a model can be trained on real or synthetic network data and subsequently used to detect potential anomalies. Additionally, the text includes guidelines for data preparation, covering collection, cleaning, normalization, and potential dimensionality reduction, as well as hyperparameter optimization (including nu and gamma). Furthermore, a mathematical perspective is provided, explaining the role of the weight vector (w), the threshold value (R), and the kernel function, which enables nonlinear mapping and the separation of normal samples from outliers.
Advanced Artificial Intelligence Methods in Cybersecurity, Threat and Anomaly Detection Using Unsupervised Learning Techniques
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Wołoszyn, Jacek; Molga, Agnieszka
Artificial intelligence (AI) is playing an increasingly important role in cybersecurity, enabling faster and more effective detection and response to threats. One of them is the detection of threats and anomalies. Machine learning algorithms process vast amounts of data in real time, detecting unusual patterns that may indicate potential attacks (e.g., DDoS attacks, intrusions, or network scanning attempts). AI-based systems learn what behaviours are the norm for a given environment and then flag any deviations, which can help identify new, unknown threats. The first part discusses the use of machine learning algorithms in the environment of real data. The following parts discuss anomalies in network traffic and the possibilities of using ML techniques, as well as the initial process of data collection and preparation.
Mikrokontrolery využívané na ovládanie stavebníc Lego
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Bánesz, Gabriel; Komárová, Kristína
Príspevok prezentuje prvé výsledky využitia mikrokontorlerov BBC Micro:bit na ovládanie stavebníc Lego. Autori uvádzajú princíp činnosti riadiacej jednotky, ktorá bola vyvinutá na to, aby sa jednoduchým programom dali ovládať niektoré modely zo stavebnice. Vyvinutý systém je určený pre žiakov na základných alebo aj stredných odborných školách pre výučbu programovania a riadenia technických systémov.
Programowanie aplikacji mobilnych w edukacyjnych projektach mechatronicznych
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Szabłowski, Stanisław
W opracowaniu zaprezentowano praktyczne aspekty projektowania aplikacji mobilnych w edukacyjnych systemach mechatronicznych. Przeanalizowano wybrane problemy metodyki i narzędzia programistyczne wspomagające programowanie aplikacji mobilnych. Scharakteryzowano środowisko graficzne MIT App Inventor oraz przeprowadzono analizę i ocenę możliwości uczenia się programowania aplikacji mobilnych. Opisano metodykę projektowania aplikacji na przykładzie edukacyjnego robota mobilnego. W podsumowaniu wskazano środowisko MIT App Inventor, jako wiodące narzędzie do uczenia się programowania.
Kapitał cyfrowy jako czynnik konkurencyjności przedsiębiorstw – wyzwanie dla przedsiębiorstw i systemu edukacji
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Kisiel, Piotr; Krzeszowska, Malgorzata
Artykuł omawia znaczenie kapitału cyfrowego jako kluczowego czynnika konkurencyjności przedsiębiorstw oraz wyzwań, przed którymi stoi system edukacji w Polsce. W dobie szybkiej transformacji cyfrowej umiejętności efektywnego wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK) oraz kompetencje cyfrowe pracowników stają się fundamentem przewagi konkurencyjnej. W artykule podkreślono, że system edukacji powinien dostosować się do potrzeb rynku pracy, kształcąc młodych ludzi w zakresie zarówno umiejętności technicznych, jak i miękkich. Wprowadzona w roku 2024 zmiana podstawy programowej przedmiotów informatycznych kładzie większy nacisk na rozwój kompetencji cyfrowych oraz myślenia komputacyjnego. W artykule wskazano również na rosnące zapotrzebowanie na kapitał cyfrowy w przedsiębiorstwach, które inwestują w rozwój kompetencji swoich pracowników, co przekłada się na wzrost innowacyjności i przychodów.
Studium przypadku w informatyce. Jak uczyć przez realne sytuacje?
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Ciesielka, Marta
Artykuł prezentuje zastosowanie metody studium przypadku w nauczaniu informatyki w szkole podstawowej. Wskazuje, w jaki sposób ta metoda może wspierać rozwój kompetencji kluczowych, takich jak myślenie krytyczne, rozwiązywanie problemów, odpowiedzialne korzystanie z technologii czy współpraca. W pracy przedstawiono praktyczne wskazówki dotyczące projektowania lekcji opartych na studiach przypadków oraz kilka przykładowych opisów studium przypadku, które mogą być wykorzystane w codziennej pracy dydaktycznej.
Automatyzacja procesów biznesowych w dydaktyce kierunków ekonomicznych
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Filipkowski, Piotr; Polańska, Krystyna
Automatyzację procesów biznesowych można dziś potraktować jako sposób na usprawnienie funkcjonowania organizacji i pracy poszczególnych jej członków. W branży IT ma to daleko idące skutki prowadzące do redukcji etatów w niektórych obszarach. Celem artykułu jest pokazanie możliwości włączenia do procesu dydaktycznego zagadnień związanych z automatyzacją procesów biznesowych dzięki standardowemu rozwiązaniu Microsoft Power Automate, które jest jednym z kilku aktualnie dostępnych na rynku usług chmurowych. Najistotniejsze okazuje się jednak pobudzenie kreatywności studentów w odnajdywaniu zastosowań dostępnych standardowych narzędzi programowych.
Holistyczne podejście do nauczania programowania w technikum informatycznym: studium przypadku skuteczności kształcenia opartego na projektach w przygotowaniu do egzaminu INF.03
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Bryniarski, Bartosz
Artykuł prezentuje wyniki obserwacji (2022-2025) efektywności nauczania programowania metodą projektową w technikum informatycznym na grupie 21 uczniów. Holistyczne podejście, polegające na integracji różnych technologii webowych w ramach kompleksowych projektów, pozwoliło osiągnąć 76,2% zdawalności egzaminu INF.03 (wobec szacowanej średniej krajowej 64,71%) przy jednoczesnym rozwijaniu kompetencji istotnych zawodowo: samodzielności, umiejętności korzystania z dokumentacji i integracji różnych technologii. Obserwacje wskazują, że metoda projektowa stanowi efektywną alternatywę dla tradycyjnego modelu kształcenia opartego na powtarzaniu zadań egzaminacyjnych.
Sztuczna inteligencja w pracy z osobami studiującymi na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna w zakresie edukacji informatycznej
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Hetmańczyk, Hewilia; Musioł, Marcin
W krótkim czasie stosowanie oprogramowania i systemów sztucznej inteligencji stało się rzeczywistością edukacyjną szkół wyższych. Zjawisko to niesie ze sobą implikacje zarówno pozytywne, jak i negatywne. Wielu nauczycieli akademickich już dziś wykorzystuje to oprogramowanie w pracy ze studentami, co prowadzi – lub powinno prowadzić – do zmiany sposobów weryfikacji efektów kształcenia, tak aby nie oceniać wyłącznie efektów pracy tego oprogramowania. Kwestie te dotyczą także nauczycieli akademickich prowadzących zajęcia z przygotowywania informatycznego przyszłych nauczycieli wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej.
Edukacja informatyczna w przedszkolu (artykuł przeglądowy)
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Jachym, Wioletta
Wprowadzenie edukacji informatycznej w przedszkolu jest kluczowe dla przygotowania dzieci do funkcjonowania w cyfrowym społeczeństwie. Niniejszy artykuł omawia kompleksowe podejście do planowania nauczania informatyki dzieci w wieku przedszkolnym, uwzględniając cele edukacyjne, formy edukacji informatycznej oraz przegląd narzędzi dydaktycznych. Skupiono się na korzyściach wynikających z wczesnego kontaktu z technologią, takich jak rozwój umiejętności logicznego myślenia, kreatywności i rozwiązywania problemów. Ponadto, artykuł podkreśla znaczenie zastosowania technologii w edukacji przedszkolnej i potrzebę jej równoważenia z innymi formami aktywności.
Strategies for Visual and Textual Communication in the Digital Environment of Higher Education Institutions: A Comparative Study of the University of Peloponnese and the University of Rzeszów
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Karakatsani, Despina; Garwol, Katarzyna
In the era of rapidly developing digital technologies, academic institutions face the challenge of effectively delivering educational content and building a distinctive image and an engaged online community. Visual and textual communication in the digital environment has become a key tool for shaping the university's identity, attracting students and maintaining relationships with stakeholders. The aim of this article is to conduct a comparative analysis of the communication strategies used by the University of Peloponnese in Greece and the University of Rzeszów in Poland. An analysis of the coherence, attractiveness and effectiveness of the visual and textual practices used is conducted based on selected digital channels, such as websites and social media platforms. The analysis highlights similarities and differences in the management, popularity and communication in digital media at both universities, offering insights that can inspire further actions in the virtual sphere.
AI and Cybersecurity – Will AI Become the Shield of the Network?
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Molga, Agnieszka; Wołoszyn, Jacek
The article explores the growing importance of artificial intelligence (AI) in the field of cybersecurity and how AI technologies can enhance network defense against cyber threats. It highlights key areas where AI is already being applied, such as threat detection and analysis, incident response automation, and strengthening security systems through machine learning. The authors emphasize that AI enables rapid and efficient processing of vast amounts of data-essential for real-time network traffic monitoring and threat analysis. With the use of machine learning techniques, it becomes possible to identify patterns that may indicate potential attacks, allowing for proactive protective measures.
AI w społeczeństwie – potencjał, zagrożenia i granice zaufania
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Piecuch, Aleksander
Artykuł porusza aktualne zagadnienia związane ze sztuczną inteligencją. Do tej pory nie udało się wypracować spójnej i powszechnie akceptowalnej definicji w środowiskach naukowych. Nadal kontrowersyjny pozostaje sam termin „inteligencja” w odniesieniu do maszyn, ponieważ wiele cech inteligencji, takich jak emocje i świadomość, nadal przypisuje się wyłącznie ludziom. Moravec zauważa, że komputery są dobre w złożonych obliczeniach, lecz słabe w prostych zadaniach poznawczych. AI jest kluczowym elementem przemysłu 4.0, opartego na automatyzacji i cyfryzacji. Przynosi jednak nie tylko korzyści. Liczne awarie systemów AI doprowadziły już do wypadków i katastrof. Automatyzacja wpływa też na rynek pracy, zagrażając wielu zawodom – zarówno fizycznym, jak i umysłowym. W edukacji AI może być pomocne w wielu przypadkach, ale też pogłębić problemy związane z uczeniem się. Istotne znaczenie w kontekście edukacyjnym ma zjawisko „halucynacji AI”. W korzystaniu z AI należy kierować się zasadą ograniczonego zaufania, tak jak w ruchu drogowym. Narzędzia same w sobie nie są ani dobre, ani złe – kluczowe jest to, jak i w jakim celu są wykorzystywane przez ludzi.
Bańki informacyjne jako narzędzie autokreacji społecznej: od rzeczywistości do iluzji prestiżu
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Mularz, Krystian; Kisilewicz, Katarzyna
Rozwój technologiczny i przełamywanie barier czasoprzestrzennych w komunikacji, charakterystyczne dla społeczeństwa cyfrowego, sprzyjają powstawaniu zjawiska baniek informacyjnych. Narzucane przez algorytmy treści skłaniają ku refleksji na temat wolności wyboru, ponieważ zacierają granicę między tym co jest efektem własnej woli jednostki a informacjami narzucanymi przez sztuczną inteligencję. Ponadto bańki informacyjne sprzyjają polaryzacji społecznej ze względu na regularne oddzielanie jednostki od innych wizji rzeczywistości, co wywołuje konflikty społeczne. Stanowią one również wyzwanie w kontekście kreowania własnego wizerunku oraz poczucia własnej wartości człowieka, który w ponowoczesnym świecie stale dąży do uzyskania prestiżu. Nieustannie promowane przez algorytmy wizje idealnego ciała oraz statusu społecznego negatywnie oddziałują na kondycję psychospołeczną, co stanowi wyzwanie zwłaszcza w odniesieniu do młodzieży. Celem niniejszej pracy jest analiza społeczeństwa ponowoczesnego oraz wyzwań związanych z dostosowywaniem się do obowiązujących oczekiwań społecznych. Ponadto autorzy poruszyli również zagadnienie baniek informacyjnych, analizując ich wpływ na jakość więzi społecznych oraz potencjalne zagrożenia dla zdrowia psychospołecznego.
Wydarzenia historyczne czy rozwój technologiczny – podstawowe wyznaczniki zmian pokoleniowych i ich obecne konsekwencje
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Wysocka, Ewa
Artykuł stanowi wybiórczą refleksję dotyczącą genezy zmian pokoleniowych na podstawie koncepcji autorstwa Jean M. Twenge. Autorka przedstawia krótką charakterystykę świata młodego pokolenia, uwzględniając główny czynnik, jakim jest rozwój technologiczny. Przeprowadza krytyczną analizę technicznego modelu pokoleń, w którym rozwój techniki został uznany za kluczowy czynnik przemian pokoleniowych oraz pierwotne źródło różnic między pokoleniami. Podaje wybrane przykłady zdobyczy technicznych i ich znaczenie dla kształtowania się kolejnych pokoleń. Dokonuje także próby analizy modelu z uwzględnieniem czynników kulturowych: indywidualizmu i spowolnienia cykli życiowych oraz doniosłych zdarzeń (historycznych czy ekonomicznych). Artykuł jest wybiórczą refleksją odnoszącą się do tradycyjnych teorii zmian pokoleniowych w kontekście technicznego modelu pokoleń, w którym największe znaczenie w wyjaśnianiu zmian pokoleniowych ma rozwój technologiczny.
Wstęp
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025-12) Piecuch, Aleksander

Przeglądaj

Ostatnio nadesłane materiały