Rezerwaty przyrody w parkach krajobrazowych województwa wielkopolskiego

Abstract

Ze względu na unikalne walory przyrodnicze parków krajobrazowych ich powierzchnie często pokrywają się w różnym zakresie z innymi ustawowymi formami ochrony przyrody. W granicach parków krajobrazowych województwa wielkopolskiego są to, obok obszarów chronionego krajobrazu i obszarów Natura 2000, także rezerwaty przyrody. Przedstawiono analizę występowania, zarządzania i ochrony rezerwatów przyrody w parkach krajobrazowych województwa wielkopolskiego wykonaną na podstawie obowiązujących przepisów prawnych. W 8 parkach krajobrazowych tego województwa znajduje się 25 rezerwatów przyrody, położonych głównie na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa administrowanych przez PGL Lasy Państwowe. Przeważają wśród nich rezerwaty leśne fitocenotyczne, chroniące ekosystemy leśne i borowe, oraz rezerwaty krajobrazowe, chroniące różne ekosystemy krajobrazów naturalnych. Rezerwaty florystyczne to głównie rezerwaty roślin zielnych i krzewinek, a rezerwaty faunistyczne to rezerwaty chroniące ptaki. Podział rezerwatów w zależności od dominującego przedmiotu ochrony i głównego typu ekosystemu jest bardzo istotny, bo pozwala wprowadzić jednoznaczne granice przedmiotowe między typami rezerwatów przyrody. Tworzenie, likwidacja, ochrona i zarządzanie rezerwatami przyrody oraz wydawanie decyzji administracyjnych na zasadach i w zakresie określonych w przepisach o ochronie przyrody należą do zadań regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Przy pracach związanych z ochroną rezerwatów przyrody znajdujących się w granicach parku krajobrazowego regionalny dyrektor ochrony środowiska może współpracować z dyrektorem parku krajobrazowego, ale nie ma w tym zakresie ustalonego ustawowo obowiązku. Na terenie zarządzanym przez PGL Lasy Państwowe znajdującym się w granicach parku krajobrazowego zadania z zakresu ochrony przyrody wykonuje samodzielnie miejscowy nadleśniczy, zgodnie z ustaleniami planu ochrony parku krajobrazowego uwzględnionym w planie urządzania lasu. Kompetencje dyrektora parku krajobrazowego są więc w tym przypadku wyraźnie ograniczone. Lokalizacja rezerwatu przyrody w granicach parku krajobrazowego nie zapewnia mu dodatkowej, bardziej kompleksowej ochrony. Za niezbędne należy uznać wypracowanie nowych metod zarządzania parkami krajobrazowymi oraz nowych zasad oceny faktycznego wpływu parków krajobrazowych na ochronę przestrzeni.

Due to the unique natural values of landscape parks, their boundaries often overlap to varying degrees with other statutory forms of nature conservation. Within the boundaries of the landscape parks in the Wielkopolska Region, these include not only protected landscape areas and Natura 2000 sites, but also nature reserves. This article presents an analysis of the occurrence, management, and protection of nature reserves in the landscape parks of the Wielkopolska Region, based on current legal regulations. The 8 landscape parks in the Wielkopolska Region contain 25 nature reserves, located primarily on land owned by the State Treasury and managed by the National Forest Holding “The State Forests”. The majority of these are phytocenotic forest reserves, which protect forest and coniferous ecosystems, and landscape reserves, which protect various natural landscape ecosystems. Floristic reserves are mainly reserves for herbaceous plants and shrubs, while faunistic reserves are reserves that protect birds. Classifying nature reserves based on their primary conservation objective and main ecosystem type is very important because it allows for the establishment of clear boundaries between different types of nature reserves. The establishment, dissolution, protection, and management of nature reserves, as well as the issuance of administrative decisions in accordance with the principles and scope set forth in nature conservation regulations, are among the responsibilities of the regional director of environmental protection. When carrying out work related to the protection of nature reserves located within the boundaries of a landscape park, the regional director of environmental protection may cooperate with the director of the landscape park, but there is no statutory obligation for such an action. Within the area managed by the National Forest Holding “The State Forests” located within the boundaries of the landscape park, nature conservation tasks are carried out independently by the local forest district manager, in accordance with the provisions of the landscape park conservation plan incorporated into the forest management plan. The landscape park director’s authority is therefore clearly limited in this case. Thus, it is essential to address issues related, among other things, to the development of new methods for managing landscape parks and the assessment of the actual impact of landscape parks on the conservation of natural areas. The fact that a nature reserve is located within the boundaries of a landscape park does not provide it with additional, more comprehensive protection. It is pivotal to develop new methods for managing landscape parks and new guidelines for assessing the actual impact of landscape parks on the protection of the landscape.