Potrzeby seniorów na tle zmian sytuacji demograficznej gmin wiejskich Podkarpacia

Abstract

Starzenie się społeczeństwa i świadomość potrzeby aktywizacji osób starszych skłaniają do intensyfikacji działań na rzecz poprawy ich jakości życia, szczególnie na obszarach wiejskich, które wymagają dostosowanej lokalnej polityki senioralnej. Procesy demograficzne i rosnące niezadowolenie seniorów uczyniły ich istotnym podmiotem polityki społecznej na różnych szczeblach. Celem artykułu była identyfikacja potrzeb seniorów zamieszkujących obszary wiejskie Podkarpacia oraz wskazanie przemian demograficznych na tym obszarze jako istotnego uwarunkowania planowania działań odpowiadających na aktualne wyzwania w obszarze lokalnej polityki senioralnej. Dla zrealizowania założonego celu badawczego sformułowano następujące hipotezy badawcze: 1) seniorzy zamieszkujący obszary wiejskie województwa podkarpackiego dostrzegają słaby rozwój gospodarczy gmin, a wraz z wiekiem ich opinie w tym zakresie stają się coraz bardziej krytyczne; 2) seniorzy zgłaszają deficyty w obszarze zaspokojenia zróżnicowanych potrzeb, a zmienność ich poglądów determinowana jest płcią, wiekiem, wykształceniem i sytuacją materialną. W badaniu potrzeb seniorów w gminach wiejskich w województwie podkarpackim, wykorzystano technikę ankiety papierowej (PAPI). Posłużono się specjalnie przygotowanym narzędziem, tj. kwestionariuszem ankiety, który składał się z dwóch części. Pierwszą część stanowiły pytania opisujące respondentów. Druga część zawierała pytania dotyczące lokalnych warunków i potrzeb seniorów mieszkających na obszarach wiejskich. Analiza odpowiedzi respondentów wykazała, że osoby starsze przeciętnie oceniają rozwój gmin, a ich opinie pogarszają się wraz z wiekiem. Wysoko natomiast oceniają obsługę administracyjną, lecz wskazują w największym stopniu na deficyty w zakresie ochrony zdrowia i opieki społecznej. Młodsi seniorzy podkreślają potrzebę rozwoju oferty rekreacyjnej, natomiast kobiety zwracają uwagę na znaczenie integracji międzypokoleniowej. Obserwuje się również spadek zainteresowania seniorów aktywnością publiczną i społeczną.

The ageing of society and the growing awareness of the need to activate older people encourage the intensification of activities aimed at improving their quality of life, especially in rural areas, which require adapted local senior policy. Demographic processes and the growing dissatisfaction of seniors have made them an important subject of social policy at various levels. The aim of this article was to identify the needs of seniors living in rural areas of the Podkarpacie region and to highlight demographic changes in this area as a significant determinant of planning actions to address current challenges in local senior policy. To achieve the research objective, the following research hypotheses were formulated: 1. Seniors living in rural areas of the Podkarpacie Voivodeship perceive the poor economic development of municipalities, and with age, their opinions in this regard become increasingly critical; 2. Seniors report deficits in meeting diverse needs, and the variability of their views is determined by gender, age, education, and financial situation. In the study of the needs of seniors in rural communes in the Podkarpackie Province, the paper survey technique (PAPI) was used. A specially prepared tool was used, i.e. a survey questionnaire, which consisted of two parts. The first part consisted of questions describing the respondents. The second part contained questions regarding local conditions and the needs of seniors living in rural areas. Analyses of the respondents’ responses showed that older people have an average assessment of the development of communes, and their opinions deteriorate with age. Seniors highly evaluate administrative services, but most of all indicate deficits in the area of health care and social care. Younger seniors emphasize the need to develop recreational opportunities, while women draw attention to the importance of intergenerational integration. A decline in seniors’ interest in public and social activity is also observed.