Zaburzenia przetwarzania słuchowego u uczniów ze spektrum autyzmu jako czynnik wpływający na sukcesy szkolne i komunikacyjne - Urban-Rafałek, Adrianna (Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025)
Uczniowie z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) często zmagają się z trudnościami w zakresie komunikacji, interakcji społecznych oraz funkcjonowania w środowisku szkolnym. Jednym z mniej oczywistych, ale bardzo istotnych czynników wpływających na ich funkcjonowanie są zaburzenia przetwarzania słuchowego (Auditory Processing Disorder – APD/CAPD). Choć nie są one wpisane w kryteria diagnostyczne ASD, często współwystępują i mogą znacząco pogłębiać problemy edukacyjne i komunikacyjne. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie trudności w zakresie przetwarzania dźwięków, w tym dźwięków mowy na poziomie centralnym, u uczniów z autyzmem, mechanizmów komunikacyjnych osób z ASD, w tym ukazanie zjawiska przetwarzania słuchowego na podstawie doświadczeń autorki w pracy z taką grupą uczniów, oraz wskazanie, jak te procesy wpływają na rozwój językowy i komunikacyjny omawianej grupy uczniów. Tekst ma także na celu przedstawienie istotnego związku między przetwarzaniem słuchowy a nabywaniem kompetencji językowych u osób z ASD. Zaburzenia w tym zakresie mogą wpływać na całość zachowań językowych przejawianych przez osoby z autyzmem w różnych sytuacjach życia codziennego oraz determinować ich sukcesy szkolne. Autorka podkreśla, że usprawnianie percepcji słuchowej i doskonalenie przetwarzania słuchowego są istotne w kontekście pracy z uczniami z autyzmem, zaś poprawa tych umiejętności może przyczynić się do lepszego rozwoju kompetencji językowych i komunikacyjnych tychże osób. Sposób, w jaki uczniowie z ASD przetwarzają bodźce słuchowe, wpływa na ich zdolność rozumienia i używania języka. Problemy w tym zakresie mogą prowadzić do trudności w spójności wypowiedzi i pojmowaniu pytań, co jest podstawowym elementem umiejętności interakcyjnych oraz nabywania umiejętności szkolnych.

Central Auditory Processing Disorder (CAPD) refers to difficulties in effectively processing auditory information in the central nervous system despite normal peripheral hearing. In students with Autism Spectrum Disorder (ASD), abnormalities in auditory processing are frequently observed, including deficits in dichotic listening, temporal processing, auditory scene analysis, speech‐in‐noise perception, and auditory attention (Kujala, Lepistö, & Näätänen, 2013; O’Connor, 2012). The aim of this article is to synthesize current knowledge on the nature and determinants of auditory processing disorders in ASD and their impact on academic achievement and communication outcomes. The paper outlines the functional profile of difficulties, educational consequences (especially in reading, writing, language learning, and comprehension), implications for social communication, and provides recommendations for functional assessment and intervention in school and counseling settings. Terminological and methodological controversies surrounding CAPD diagnosis are also discussed, along with directions for future research. The article is a review enriched with practical recommendations tailored to the Polish educational and psychological‐pedagogical counseling context.
Auditory processing disorders in students with autism spectrum disorder as a factor influencing school and communication success
Keywords: CAPD; przetwarzanie słuchowe; spektrum autyzmu; edukacja; komunikacja; auditory processing; autism spectrum disorder; education; communication