Bogaczyk, Anna2026-03-052026-03-052026-03-18https://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/12251Promotor: prof. dr hab. n. med. Tomasz Kluz ; promotor pomocniczy: dr n. med. Natalia Potocka - 134 s.Rak endometrium jest jednym z najczęstszych nowotworów, głównie w krajach wysokorozwiniętych Europy i Ameryki Północnej. Jego częstość zachorowania ma tendencję wzrostową. W ostatnich latach udowodniono, że na powstawanie raka endometrium mają wpływ mutacje genetyczne, co spowodowało wprowadzenie podziału molekularnego EC w 2013 przez The Cancer Genome Atlas (TCGA). Natomiast do mechanizmów, które regulują ekspresję genów możemy zaliczyć mechanizmy epigenetyczne oraz niekodujące RNA. Jednym z rodzajów niekodujących RNA są mikroRNA (miR), które nie są klasycznymi czynnikami epigenetycznymi, ale odgrywają istotną rolę w regulacji ekspresji genów na poziomie posttranskrypcyjnym. Celem niniejszej pracy było zbadanie związku między ekspresją trzech mikroRNA (miR-21-5p, miR-205-5p i miR-222-3p) w tkance raka endometrium. Celem było również zbadanie stabilność ekspresji SNORD48 i U6, które są często używane jako geny referencyjne w badaniach ekspresji mikroRNA. Grupę badaną stanowiło 111 pacjentek z EC, od których pobrano tkankę nowotworową podczas histerektomii. Do grupy kontrolnej włączono 19 pacjentek poddawanych operacji mięśniaków macicy lub wypadania narządów miednicy mniejszej bez zmian nowotworowych. Wszystkie pacjentki wyraziły pisemną zgodę na udział w badaniu. W celu określenia bezwzględnej ekspresji poszczególnych mikroRNA zastosowano metodę dPCR opierającą się na wykorzystaniu mikroprzepływowych nanopłytek oraz systemu dPCR QIAcuity (Qiagen, Hilden, Niemcy). W tkance raka endometrium miR-205-5p ulegał nadekspresji, podczas gdy ekspresja miR-222-3p i SNORD48 była obniżona w porównaniu z grupą kontrolną. Wykryto statystycznie istotną korelację ekspresji miR-205-5p, U6 i SNORD48 z różnymi stopniami histologicznymi. Ekspresja miR-205-5p wzrasta wraz ze wzrostem zróżnicowania histopatologicznego neoplazja śródnabłonkowa - EIN = 1590, G1 = 3367,2, G2 = 8067 i G3 = 20 360), podczas gdy ekspresja U6 i SNORD spadała od EIN do G2 i wzrasta ponownie w stopniu G3 (U6: EIN = 19 032, G1 = 16 482,4, G2 = 13 642,4, G3 = 133 008; SNORD48: EIN = 97 088, G1 = 59 520, G2 = 43 544, G3 = 227 200). Prezentowane wyniki badań pokazują, że zwiększenie ekspresji miR-205-5p i zmniejszenie ekspresji miR-222- 3p i SNORD48 może wpływać na rozwój raka endometrium. Ponadto zmiany ekspresji miR-205-5p, U6 i SNORD48 mogą być związane z postępem raka endometrium. Wyniki wskazują również, że SNORD48 i U6, powszechnie stosowane jako geny referencyjne, mogą wpływać na rozwój i postęp raka endometrium i dlatego nie powinny być stosowane do normalizacji. Kolejnym etapem badań było porównanie poziomu ekspresji miR-21-5p, miR-205-5p i miR-222-3p w tkankach raka endometrium z poziomem ekspresji w surowicy. Z całej grupy badanej do tego etapu włączono 18 pacjentek oraz całą grupę kontrolną (n=19). Ekspresja została oznaczona zarówno w tkanka endometrium jak i w surowicy z wykorzystaniem dPCR. Zaobserwowano statystycznie istotne różnice dla miR-205-5p tylko w tkance ( p < 0,001) oraz dla miR-222-3p zarówno w tkance ( p = 0,003) jak i w surowicy (p = 0,019). Na podstawie przeprowadzonych analiz wykazano podwyższoną ekspresję miR-205-5p w tkankach raka endometrium oraz obniżoną ekspresję miR-222-3p zarówno w tkankach, jak i w surowicy. Uzyskane wyniki wskazują, że miR-205-5p oraz miR-222-3p mogą pełnić rolę potencjalnych biomarkerów raka endometrium. Spośród nich jedynie miR-222-3p potwierdził istotnie obniżony poziom ekspresji w surowicy, co wskazuje na jego przydatność jako łatwo dostępnego markera w diagnostyce tego nowotworu. Badanie to wymaga potwierdzenia w większej grupie pacjentów i zwiększenia liczby testowanych mikroRNA. Stwarza to nowe możliwości diagnostyczne i poprzez nowe ukierunkowane terapie, daje nam nowe możliwości leczenia.Endometrial cancer is one of the most common cancers, mainly in highly developed countries of Europe and North America. Its incidence is increasing. In recent years, it has been proven that genetic mutations influence the development of endometrial cancer, which resulted in the introduction of the molecular division of EC in 2013 by The Cancer Genome Atlas (TCGA). On the other hand, the mechanisms that regulate gene expression include epigenetic mechanisms and non-coding RNAs. One type of non-coding RNA is microRNA (miR), which are not classic epigenetic factors, but play an important role in the regulation of gene expression at the posttranscriptional level. The aim of this dissertation was to examine the relationship between the expression of three microRNAs (miR-21-5p, miR-205-5p and miR-222-3p) in endometrial cancer tissue. The objective was also to examine the stability of SNORD48 and U6 expression, which are often used as reference genes in microRNA expression studies. The study group consisted of 111 patients with EC, whose tumor tissue was collected during hysterectomy. The control group included 19 patients undergoing surgery for uterine fibroids or pelvic organ prolapse without tumors. All patients gave written consent to participate in the study. The dPCR method based on the use of microfluidic nanoplates and the QIAcuity dPCR system (Qiagen, Hilden, Germany) was applied to determine the absolute expression of individual microRNAs. In endometrial cancer tissue, miR-205-5p was overexpressed, while miR-222-3p and SNORD48 expression were downregulated compared with the control group. A statistically significant correlation of miR-205-5p, U6, and SNORD48 expression with different histological grades was detected. MiR-205-5p expression grew with the increasing histopathological grade (squamous intraepithelial neoplasia - EIN = 1590, G1 = 3367.2, G2 = 8067, and G3 = 20,360), whereas U6 and SNORD expression decreased from EIN to G2 and increased again at G3 (U6: EIN = 19,032, G1 = 16,482.4, G2 = 13,642.4, G3 = 133,008; SNORD48: EIN = 97,088, G1 = 59,520, G2 = 43,544, G3 = 227,200). The outcomes of the study show that increased expression of miR-205-5p and decreased expression of miR-222-3p and SNORD48 may affect the development of endometrial cancer. Moreover, changes in the expression of miR-205-5p, U6 and SNORD48 may be associated with the progression of endometrial cancer. The results also indicate that SNORD48 and U6, commonly used as reference genes, may affect the development and progression of endometrial cancer, and therefore should not be used for normalization. The next stage of the study was to compare the expression level of miR-21-5p, miR-205-5p and miR-222-3p in endometrial cancer tissues with the expression level in serum. From the entire study group, 18 patients and the entire control group (n=19) were included in this stage. The expression was determined in both endometrial tissue and serum using dPCR. Statistically significant differences were observed for miR-205-5p only in tissue (p < 0.001) and for miR-222-3p both in tissue (p = 0.003) and in serum (p = 0.019). Based on the conducted analyses, increased expression of miR-205-5p in endometrial cancer tissues and decreased expression of miR-222-3p in both tissues and serum were demonstrated. The results indicate that miR-205-5p and miR-222-3p may act as potential biomarkers of endometrial cancer. Of these, only miR-222-3p confirmed a significantly reduced level of expression in serum, which indicates its usefulness as an easily accessible marker in the diagnosis of this cancer. This study requires confirmation in a larger group of patients and an increase in the number of tested microRNAs. This creates new diagnostic possibilities and, through new targeted therapies, gives us new treatment options.polAttribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Internationalhttp://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/rak endometriummiR-205-5pmiR-21-5pmiR-222-3pgeny referencyjneendometrial cancerreference genesdoctoralThesis