Faksymile drzeworytu japońskiego przy zastosowaniu technik cyfrowych do tworzenia matryc ksylograficznych - Machowski, Jacek (Instytut Sztuk Pięknych, Kolegium Nauk Humanistycznych, Uniwersytet Rzeszowski, 2022)
Technika drzeworytu japońskiego (z jap. mokuhanga) jest stosunkowo mało rozpowszechniona w Europie. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest niska dostępność specjalistycznych narzędzi i materiałów niezbędnych do wykonywania prac w tej technice. W ramach tego projektu postanowiłem poszukać zastępczych materiałów i narzędzi. Za cel obrałem próbę wykonania faksymile już istniejących prac z zastosowaniem grawerki laserowej, jak również przetestowanie dostępniejszych materiałów do tworzenia matryc drzeworytniczych oraz papierów graficznych.
Faksymile drzeworytu japońskiego przy zastosowaniu technik cyfrowych do tworzenia matryc ksylograficznych
Konkluzja Technika grawerowania laserowego ma pewne ograniczenia, z powodu których nie wszystkie oryginalne drzeworyty można reprodukować z ich detalami. Ograniczeniami nieprzekraczalnymi w przypadku urządzenia, do którego miałem dostęp, była wielkość plamki lasera co powodowało, że nie ma możliwości nacinania cieńszych linii niż 0,4 mm. Jednakże ze względu na obfite występowanie tych maszyn (np. punkty pieczątkarskie i grawernie) i ich szybkość pracy (a co za tym idzie – koszty uzyskania reprodukcji) polecałbym tę technikę do wykonywania faksymile mniej wymagających grafik. Również w przypadku potrzeby wykonania stosunkowo tanich i niekoniecznie najwyższych jakościowo faksymile, można stanowczo rozważyć tę technikę. Uważam, że wspomniana technologia mogłaby się bardzo dobrze sprawdzić przy tworzeniu gadżetów reklamowych czy materiałów promocyjnych lub „suwenirów” muzealnych. Innym bardzo ciekawym zastosowaniem jest edukacja plastyczna. W ramach mojego zainteresowania tematem drzeworytu japońskiego miałem przyjemność prowadzić serię warsztatów m.in. na uczelniach artystycznych i w szkołach plastycznych. Nieocenionym ułatwieniem było przygotowywanie dla kursantów gotowych matryc techniką grawerowania laserowego. W tym celu wykonałem cyfrową kopię obrazu autorstwa Ichijô Narumi, a następnie wykonałem ponad 30 matryc techniką grawerowania bitmapowego, na których kursanci uczyli się procesu druku. Do nauki wycinania klocków drzeworytniczych wykorzystywałem grawerowanie wektorowe, lekko nacinając klocki, tak aby wspomóc pracę początkujących drzeworytników. Podobnie rzecz ma się w wykorzystywaniu cyfrowych maszyn grawerujących we współczesnych pracach artystycznych. Uwzględniając ograniczenia technologiczne, z dużym sukcesem można wprowadzić opisaną technologię do własnej pracy twórczej. Odnosząc się do oceny przydatności różnych gatunków papieru do techniki drzeworytu japońskiego oraz biorąc pod uwagę sposób oceny, zarekomendowałbym: Fedrigoni, Betulla Woodstock, 285 g/m²; Canson, Canson Mi Teintes – gris chiné 160 g/m²; Fabriano Ingres – szary, 90 g/m²; Awagami Editioning Papers, Kitakata Select, 90 g/m²; Fabriano Ingres – terra, 90 g/m²; Fabriano Ingres – żółty, 90 g/m² (jeżeli chodzi o techniczne właściwości tych papierów). Jednak jak już pisałem w podsumowaniu działu dot. badania papieru, podczas doboru papieru do projektu, uważam, że należy wziąć więcej czynników pod uwagę, niż tylko poziom precyzji odwzorowania. Choć ta cecha na pewno jest jedną z istotniejszych w procesie druku. W celu ułatwienia ewentualnych przyszłych badań zdigitalizowałem w wysokiej rozdzielczości: wszystkie próbki badanych papierów; reprodukcje prac, dla których tworzyłem faksymile; reprodukcje uzyskanych faksymile; plik produkcyjny matrycy do badania papieru; pliki produkcyjne do tworzenia matryc dla faksymile, wraz z parametrami niezbędnymi do tworzenia matryc. Wszystkie pliki dostępne są na zasadach otwartych na serwerze: https://ln5.sync.com/dl/f8aff4d30/q4x6j9si-saa3jiuv-nvdy8e2n-7j6wsnf4
Keywords: mokuhanga; drzeworyt japoński; grafika warsztatowa; printmaking; grafika artystyczna; ukiyo-e; grawerowanie laserowe; ksylografia; drzeworyt; faksymile; woodblock; Woodblock printing; tradycyjny drzeworyt japoński; współczesny drzeworyt japoński; traditional Japanese woodblock print; Japanese woodblock print; Japanese woodblock; Japanese graphic arts