Gorazd-Dziuban, Paulina2026-04-152026-04-152026-04-23https://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/12449Promotor: prof. dr hab. Zbigniew Pianowski - 499, 1080, 189 s.Rozprawa doktorska dotyczy stanu badań archeologiczno-architektonicznych najstarszych kompleksów klasztornych jakie funkcjonowały na ziemiach pierwszych Piastów. Stąd też ważne było nakreślenie skąd w ogóle wywodził się monastycyzm, jak rozwijał się w Europie Zachodniej i jak dotarł na obszar domeny Piastowskiej. Ten aspekt porusza rozdział I („Narodziny ruchu monastycznego w świecie chrześcijańskim”). Ważną kwestią jaką opisuje praca jest także analiza poszczególnych zgromadzeń takich jak Benedyktyni, Cystersi, Zakonnicy Regularni, Dominikanie oraz Franciszkanie, gdzie poruszono tematykę narodzin zakonów, ich struktury (zarówno męskich jak i żeńskich), rozwoju architektury oraz przybycia na ziemie polskie. Tym co stanowi trzon pracy jest katalog (tom II cz. 1 i 2) zawierający alfabetyczne opracowanie 43 klasztorów z rozbiciem na opisy historyczne, podział na poszczególne budowle, jakie wchodziły w skład kompleksów Podsumowaniem pracy jest szczegółowa analiza obejmująca poszczególne zgromadzenia, gdzie osobno przedstawiono rozwój architektoniczny kościoła, klasztoru oraz towarzyszącym im zabudowań.The doctoral dissertation concerns the state of archaeological and architectural research on the oldest monastic complexes that existed in the lands of the early Piast dynasty. Therefore, it was important to outline the origins of monasticism, its development in Western Europe, and its arrival in the Piast domain. This aspect is addressed in Chapter I ("The Birth of the Monastic Movement in the Christian World"). Another important issue discussed in the dissertation is the analysis of specific orders such as the Benedictines, Cistercians, Canons Regular, Dominicans, and Franciscans. This includes the origins of the orders, their structures (both male and female), architectural development, and their arrival in Polish lands. The core of the dissertation is a catalogue (Volume II, parts 1 and 2), which contains an alphabetical study of 43 monasteries. Each entry includes historical descriptions, a breakdown of the buildings that made up the complexes. The concluding part of the dissertation is a detailed analysis of each order, with separate presentations of the architectural development of the churches, monasteries, and their accompanying structures.polAttribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Internationalhttp://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/Architektura romańskaklasztorymonastycyzmbadania archeologiczno-architektoniczneRomanesque architecturecloistersmonasticismarcheological and architectural researchdoctoralThesis