Działania nocne w doktrynie i praktyce Wojska Polskiego w latach 1921–1939 - Czekaj, Fryderyk (Uniwersytet Rzeszowski, 2018)
Rozprawa dotyczy zagadnień z zakresu historii wojskowości, a dokładnie rzecz biorąc problematyki działań nocnych w doktrynie i funkcjonowaniu odrodzonego Wojska Polskiego w latach 1921–1939. Praca ma charakter analityczny. Temat został zobrazowany zarówno pod kątem teoretycznym, to jest w odniesieniu do realizowanych szkoleń, jak i poprzez próbę oceny praktycznego zastosowania odpowiednich założeń Wojska Polskiego w praktyce bojowej we wrześniu 1939 roku. Podstawowym celem badawczym było sprawdzenie jakie miejsce w doktrynie, regulaminach, a także programie szkoleniowym oraz w myśli wojskowej międzywojennych sił zbrojnych II Rzeczpospolitej odgrywały działania noce. Ważną część pracy stanowi analiza i ocena sześciu wybranych przykładów nocnych działań bojowych prowadzonych przez tak zwane wielkie jednostki – reprezentatywnych polskich związków taktycznych piechoty, kawalerii i broni pancernej – podczas kampanii wrześniowej 1939 roku. Doboru formacji dokonano pod kątem różnorodnych doświadczeń odpowiednich dywizji piechoty, czy brygad kawalerii i brygady pancernej. W rezultacie autor podjął się ustalenia na ile szkolenie i przygotowanie do działań w warunkach nocnych okazało się skuteczne oraz adekwatne do zadań, jakie polskie wojska realizowały na polu walki podczas pierwszego miesiąca wojny światowej. Dysertacja składa się z sześciu rozdziałów.

angielskim (max 1400 znaków) The dissertation concerns the problems related to the military history, in particular the nighttime operations in the doctrine and functioning of the reborn Polish Army between 1921–1939. The dissertation is analytical. The subject presents both the theoretical aspect with respect to the conducted trainings and the attempt to evaluate the practical application of appropriate assumptions in the combat practice in September 1939 by the Polish Army. The basic research objective was the examination of what role the nighttime operations played in the doctrine, the regulations, the training program and military thought of the mid war military forces of the 2nd Republic of Poland. The analysis and evaluation of the six selected examples of nighttime operations, conducted by the so called giant units – typical Polish infantry, cavalry and armor tactical units – during the September 1939 Campaign constitute a significant part of the dissertation. The selection of the particular formations is based on the varied experience of the infantry divisions, cavalry brigades or armored brigade. Consequently, the author attempts to evaluate how effective and adequate the training and preparation to the tasks realized by the Polish armed forces in the battlefield in the first month of the World War proved to have been. The dissertation is comprised of six parts – chapters.
Nighttime operations in the doctrine and practice of the Polish Army between 1921–1939
Promotor: prof. dr hab. Grzegorz Ostasz, 379 s.
Keywords: II RP; historia; wojsko; kampania wrześniowa; Second Polish Republic; history; army; September campaign