Ludność żydowska powiatu jarosławskiego w latach 1918 – 1939 - Mazur, Natalia (Uniwersytet Rzeszowski, 2022)
W okresie 1918 – 1939 ludność żydowska odegrała ważną rolę w powiecie jarosławskim. Ramy czasowe rozprawy doktorskiej to okres od zakończenia I wojny światowej do wybuchu II wojny światowej. Zakres terytorialny pracy obejmuje powiat jarosławski w międzywojennych granicach, a w szczególności znajdujące się w jego zasięgu żydowskie gminy wyznaniowe: Jarosław, Pruchnik, Radymno i Sieniawa. Praca ma na celu omówienie procesów zachodzących w ramach społeczności żydowskiej, ale także relacji wyznawców judaizmu z przedstawicielami innych narodowości i wyznań. Analizie poddano strukturę społeczności żydowskiej powiatu jarosławskiego, w odniesieniu do ogółu ludności omawianego powiatu, jak również województwa lwowskiego. Badania objęły liczebność i rozmieszczenie, narodowość i wyznanie oraz ruch naturalny, w ramach którego zestawiono statystykę urodzeń, małżeństw i zgonów Izraelickiego Okręgu Metrykalnego w Radymnie. Wyznawcy judaizmu z powiatu jarosławskiego w okresie międzywojennym, w większości zamieszkiwali w miastach, praca skupia się więc w głównej mierze na analizie obrazu miejskiej społeczności żydowskiej. Rozprawa doktorska porusza zagadnienia aktywności społeczności żydowskiej powiatu jarosławskiego, w dziedzinie gospodarczej i ekonomicznej, pomocowej, społeczno – politycznej i samorządowej, kulturalno – oświatowej oraz sportowej. Ważną część rozważań stanowi omówienie działalności gmin żydowskich, zarówno w sferze religijnej i dobroczynnej, jak również w dziedzinie szkolnictwa czy administracji. Dokonano próby oceny stosunków społeczności żydowskiej z ludnością innych wyznań i narodowości. Losy ludności żydowskiej powiatu jarosławskiego zostały brutalnie przerwane wybuchem II wojny światowej.

Between 1918 and 1939, the Jewish population played an important role in the Jarosław poviat. The time frame for the doctoral dissertation is the period from the end of World War I to the outbreak of World War II. The territorial scope of the work is the Jarosław poviat in the interwar borders, and in particular the Jewish religious communities: Jarosław, Pruchnik, Radymno and Sieniawa. The aim of the dissertation is to discuss the processes taking place within the Jewish community, but also the relations of the Jews with the representatives of other nationalities and religions. The structure of the Jewish community in the Jarosław poviat was analyzed, in relation to the total population of the poviat, in addition to the Lviv voivodeship. The research covered the number and location, nationality and religion as well as natural movement, which compiled the statistics of births, marriages and deaths of the Israeli Register District in Radymno. Jewish people from the Jarosław poviat in the interwar period, lived in cities, so the study focuses on the analysis of the image of the urban Jewish society. The doctoral dissertation deals with the activity of the Jewish community of the Jarosław poviat in the field of economy, social - political, cultural, educational and sports. An important part of the paper is the activity of the Jewish, both in the religious and charitable spheres, as well as in the field of education and administration. An attempt was made to evaluate the relations of the Jewish community with people of other faiths and nationalities. The existence of the Jewish population of the Jarosław poviat was brutally stopped by the outbreak of World War II.
Jewish population of the jaroslaw poviat in the years 1918 – 1939
Promotor: dr hab. Wacław Wierzbieniec, prof. UR - 388 s.
Keywords: Żydzi; powiat jarosławski; dwudziestolecie międzywojenne; II Rzeczypospolita; Jews; jaroslaw poviat; interwar period; Second Republic of Poland