Utopie i dystopie w kinematografii science fiction po roku 1989. Studium historyczno-kulturoznawcze - Kutyła, Damian (Uniwersytet Rzeszowski, 2019)
Zakres tematyczny niniejszej pracy obejmuje recepcję utopizmu w kinematografii science fiction na przełomie XX i XXI wieku. W swojej rozprawie za cezurę przyjąłem rok 1989, gdyż to właśnie od tego czasu zauważalna staje się ewolucja filmowych obrazów science-fiction, biorących na swój warsztat artystyczny zjawisko utopizmu. Rozprawa dzieli się na trzy części. Część pierwsza – Geneza i klasyfikacja toposu utopii ma charakter stricte filozoficzny. Jest ona przekrojowym, opisowo-analitycznym opracowaniem, opisującym zagadnienie utopizmu, i jego zastosowanie w odniesieniu do ponadczasowego marzenia o „nowym wspaniałym świecie”. Część druga – Utopizm a kino science-fiction - charakterystyka po roku 1989 ma charakter historyczny, a ściślej mówiąc historiograficzny. Tym samym w sposób opisowoanalityczny nakreśla metodologię przeprowadzanych badań. Część trzecia – Audiowizualne formy przedstawiania utopii w filmach science fiction po roku 1989 ma charakter kulturoznawczy, a ściślej mówiąc, filmoznawczy. Ta część pracy skoncentrowana jest na opisowym ujęciu przejawiania utopizmu w kinematografii fantastyczno-naukowej w badanym okresie przełomu XX i XXI stulecia. Do rozprawy dołączony jest aneks zawierający wybrane kadry z filmów analizowanych w rozprawie.

The thematic scope of this work includes the reception of utopianism in science fiction cinematography at the turn of the 20th and 21st centuries. In my dissertation for the caesura, I accepted the year 1989, because it is from that time that the evolution of film science-fiction images taking part in artistic artistic phenomena of utopianism is noticeable. The dissertation is divided into three parts. Part one - The genesis and classification of the utopian topos is strictly philosophical. It is a cross-sectional, descriptiveanalytical study describing the issue of utopianism, and its application in relation to the timeless dream of a "new wonderful world". Part two - Utopism and science-fiction cinema - characteristics after 1989 are historical, or more accurately historiographic. Thus, in a descriptive-analytical manner, it outlines the methodology of the conducted research. Part three - Audiovisual forms of depicting utopias in science fiction films after 1989 are of a cultural-cultural nature, or, to be more precise, of film-making. This part of the work is focused on a descriptive approach to the presentation of utopianism in science-fiction cinematography in the studied period of the turn of the 20th and 21st centuries. The dissertation is accompanied by an annex containing selected frames from the films analyzed in the dissertation.
Utopias and dystopias in science fiction cinematography after 1989. Historical and cultural studies
Promotor: prof. dr hab. Leszek Gawor - 294 s.
Keywords: utopia; dystopia; kinematografia; rok 1989; sciencefiction; cinematography; year 1989