Napoleona Cybulskiego teoria przewrotów społecznych - Gawor, Leszek (Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025)
W artykule omówiono krytykę „prądów reformatorskich” Cybulskiego (uznanego autorytetu w dziedzinie biologii), szczególnie socjalizmu (bolszewizmu), szerzących się według bezmyślnego naśladownictwa w Europie początku XX w. Prądy te autor uznaje za wynik pobłądzenia człowieka w interpretacji świata i zagubienia jego gatunkowej natury. Na nich to, ogólnie, opierają się wszelkie przewroty społeczne. W swojej krytyce pozostaje wszak pozytywistycznym optymistą i wierzy w przezwyciężenie wszelkich ideowych aberracji (socjalizmu, jak i światopoglądu religijnego) oraz powrót do pragmatyzmu w życiu społecznym.

The article discusses Cybulski’s (a recognized authority in the field of biology) criticism of “reform currents”, especially socialism (Bolshevism), spreading across Europe at the beginning of the 20 th century through mindless imitation. He considers these trends to be the result of man’s confusion in interpreting the world and losing touch with his own species. According to Cybulski, all social upheavals are generally based on such misconceptions. In his criticism, he remains a positivist optimist and believes in overcoming all ideological aberrations (socialism and the distorted religious worldviews) and a return to pragmatism in social life.
Napoleon Cybulski’s Theory of Social Upheavals
Niniejszy artykuł jest poprawioną wersją rozdziału, pod tym samym tytułem, książki: L. Gawor, Polska myśl historiozoficzna I połowy XX wieku, wyd. UR, Rzeszów 2005, s. 18–34.
Keywords: Cybulski N.; naturalizm; pozytywizm; przewrót społeczny; socjalizm; teoria naśladownictwa; Napoleon Cybulski; imitation theory; naturalism; positivism; social upheaval; socialism