Jagodzka, Magdalena Ewa2026-03-042026-03-042026-03-27https://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/12250Promotor: prof. dr hab. Oksana Weretiuk - 288 s.Celem rozprawy jest zbadanie reprezentacji postaci pozaludzkich w wybranych współczesnych kanadyjskich powieściach anglojęzycznych, opublikowanych od końca lat 90. XX wieku. Perspektywą krytyczną przyjętą w pracy są studia na zwierzętami. Rozprawa ma na celu przedstawienie różnorodnych metod ukazywania zwierząt w tekstach literackich, ze szczególnym uwzględnieniem pozaludzkiej wyjątkowości, która może służyć jako narzędzie do zacierania tradycyjnych granic między tym, co ludzkie, a tym, co pozaludzkie. Analiza obejmuje poziomy fizyczny i dyskursywny, w tym fabułę, postacie, narratorów i narrację, a także środki stylistyczne wykorzystywane do odtworzenia nieludzkich aktorów i ich języka. Ponadto zestawienie faktów naukowych z literackimi reprezentacjami, podważa kulturowe stereotypy dotyczące istot nieludzkich. Metodologia badawcza opracowana w rozdziale 1 ukazuje, jak zakres badawczy studiów nad zwierzętami koresponduje z teoriami krytycznymi, takimi jak feminizm, studia postkolonialne, ekokrytyka oraz studia nad traumą, a także z badaniami etologicznymi i behawioralnymi. Rozdział 2 przedstawia kontekst historyczny rozwoju obecności istot pozaludzkich w literaturze terytorium dzisiejszej Kanady. Część analityczna składa się z czterech rozdziałów, w których omówiono następujące powieści: Come, Thou Tortoise (2010) autorstwa Jessica Grant, A Beautiful Truth (2013) Colina McAdama, trylogię MaddAddam (Oryx and Crake [2003], The Year of the Flood [2009], MaddAddam [2013]) Margaret Atwood, powieść Fauna (2010) Alissy York, The Animals (2022) Cary’ego Fagana oraz A Recipe for Bees (1998) Gail Anderson-Dargatz.The dissertation examines the representations of nonhuman characters in selected contemporary Canadian novels in English published since the closing years of the 1990s from the perspective of animal studies. The dissertation endeavours to present diverse methods of portraying animals in literary texts, paying special attention to nonhuman particularity that might serve as a tool to blur traditionally enforced human-nonhuman borders. The analysis covers physical and discursive levels, including plot, characters, narrators and narration, as well as the stylistic devices employed to recreate nonhuman actors and their language. Furthermore, juxtaposing scientific facts with the literary representations, burdened by anthropomorphisation and symbolism, challenges cultural stereotypes about nonhumans.The research methodology elaborated in Chapter 1 draws on various theories, including feminist literary studies, postcolonialism, ecocriticism, and trauma studies, as well as interdisciplinary studies on animal language, cognitive abilities, emotions, and pain perception. Chapter 2 presents a historical context for the development of nonhuman presence in literature from the territory of present-day Canada. The analytical part is comprised of four chapters that examine following novels: Jessica Grant’s Come, Thou Tortoise (2010), Colin McAdam’s A Beautiful Truth (2013), Margaret Atwood’s MaddAddam trilogy (Oryx and Crake [2003], The Year of the Flood [2009] MaddAddam [2013]), Alissa York’s Fauna (2010), Cary Fagan’s The Animals (2022), and Gail Anderson-Dargatz’s A Recipe for Bees (1998).engAttribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Internationalhttp://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/współczesna literatura kanadyjskastudia nad zwierzętamiposthumanizmzwierzęta w literaturzeContemporary Canadian literatureAnimal studiesposthumanismanimals in literaturedoctoralThesis