Polityka i Społeczeństwo nr 4(20)/2022
URI dla tej Kolekcjihttps://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/8569
Przeglądaj
Przeglądanie Polityka i Społeczeństwo nr 4(20)/2022 według Tytuł
Aktualnie wyświetlane 1 - 20 z 28
- Wyniki na stronie
- Opcje sortowania
Pozycja Constitutional freedom of assembly and its limitations(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Kubas, EwaIn this publication, the author analyzes the article 57 of the Polish Constitution, which concerns the freedom of assembly and the provisions limiting this freedom. Considerations on the presented topic allow for the conclusion that the freedom of assembly plays an extremely important role in the functioning of a democratic state of law and allows the society to participate in the public debate on many important issues. The analysis shows that this freedom is not, however, absolute and the existing restrictions are necessary for the state and its individual institutions to function efficiently and for the possibility of using other rights and freedoms guaranteed in Poland.Pozycja Criterion for assessing the causes of road accidents according to a specific age group of drivers in Poland based on road incidents occurred in 2020(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Podgórska, Agnieszka; Rajchel, Jan; Kępa, PawełThis research analyses the main causal factors that lead to road accidents. Particular focus has been on the demographics of drivers and in particular on the age group given that younger drivers account for the highest number of road safety-related incident/ accidents and fatalities. Other factors impacting road safety include the adequacy of the national driver training system, legislative requirements and organisational solutions for ensuring road safety. Behavioural and characteristics of drivers are considered as part of the causal analysis.Pozycja Działania rad młodzieżowych miast wojewódzkich w Polsce w obliczu kryzysu migracyjnego i wojny na Ukrainie(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Boratyn, DominikArtykuł stanowi część cyklu publikacyjnego dotyczącego funkcjonowania rad młodzieżowych działających przy jednostkach samorządu terytorialnego. W niniejszej publikacji dokonano analizy zaangażowania rad młodzieżowych w pomoc humanitarną dla uchodźców z Ukrainy w związku z inwazją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w lutym 2022 r. Dodatkowo, w artykule przedstawiono przyczyny konfliktu pomiędzy obydwoma państwami oraz dokonano charakterystyki poszczególnych przedsięwzięć podejmowanych przez rady młodzieżowe w Polsce.Pozycja Etyka dziennikarzy w opinii studentów kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytetu Rzeszowskiego(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Czopek, JakubDziennikarstwo jako forma służby publicznej wymaga od wykonujących tę profesję osób kierowania się pewnymi szczególnymi zasadami etyki zawodowej. To od niej zależy jakość przekazów dziennikarskich, a tym samym także sposób, w jaki odbiorcy tych przekazów poznają rzeczywistość. Celem zaprezentowanych w artykule badań było poznanie opinii studentów dziennikarstwa na temat tego, jak postrzegają oni dziennikarzy pod kątem stosowanych przez nich zasad etycznych w ich pracy nad materiałami informacyjnymi. Badaniami objęto studentów wszystkich roczników dziennikarstwa i komunikacji społecznej Uniwersytetu Rzeszowskiego. Wyniki badań pokazują, że ocena ta jest stosunkowo krytyczna – badani postrzegają dziennikarzy jako okazjonalnie łamiących pewne standardy i kierujących się na równi interesem społecznym, jak i pragmatycznie postrzeganym rozwojem własnej kariery.Pozycja Grzegorz Bonusiak, "Friuli-Wenecja Julijska", „Autonomie Europejskie”, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2022, 150 ss.(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Sierzputowska, KamilaPozycja Haszymidzkie Królestwo Jordanii w konfrontacji z ideologią panarabską (1946–1999). Z badań nad stabilnością polityczną monarchii arabskich(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Wróblewski, BartoszW świecie arabskim od początku lat pięćdziesiątych XX wieku częstym zjawiskiem stały się wojskowe zamachy stanu. W ich wyniku upadło wiele monarchii arabskich, a zastąpiły je republiki. Jednak de facto politykę zdominowała przemoc a reżimy te szybko stały się opresyjnymi dyktaturami. Nowe rządy jako legitymizacji władzy użyły ideologii panarabskiej (przewidującej zjednoczenia Arabów od Maroka aż po Irak). Niewielkie Haszymidzkie Królestwo Jordanii stało się ważnym miejscem konfrontacji między panarabską ideologią a monarchią, która posiadała tradycyjną legitymizację władzy. Od około 1948 roku aż do lat dziewięćdziesiątych XX wieku trwała rywalizacja partii i ruchów politycznych wyznających panarabizm z dworem Haszymidów. Zaowocowała ona ostrymi kryzysami politycznymi w latach 1956–1957, 1966 i 1991. Jej wynikiem była też wojna domowa w 1970 roku. Monarchii jordańskiej udało się, ku zaskoczeniu wielu obserwatorów, przezwyciężyć te kryzysy i wyjść zwycięsko z ideologicznego sporu. Obecnie monarchia zachowała pełnię władzy i prestiżu, tymczasem panarabizm uległ wyraźnej marginalizacji.Pozycja Ilościowa i jakościowa analiza równości w programach zwycięskich ugrupowań w wyborach do Sejmu RP w 2019 roku(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Maj, PrzemysławPrzedmiotem artykułu jest analiza obecności metawartości równość w programach tych komitetów wyborczych, które w rezultacie wyborów w 2019 roku wprowadziły przedstawicieli do Sejmu RP. Celem jest ustalenie stosunku tych ugrupowań do tytułowej wartości. Artykuł ma równoległy cel metodologiczny, którym jest wykazanie możliwości (i zarazem konieczności) badania wartości politycznych jednocześnie w sposób ilościowy i jakościowy. Określenie stosunku ugrupowania względem pewnych wartości ułatwia pozycjonowanie tego podmiotu w obrębie rodzin partyjnych czy istniejących ideologii, co jest istotne w analizie politologicznej. Teoretyczną podstawą artykułu jest kołowy model wartości, wspomagający analizę warstwy aksjologicznej w polityce.Pozycja Implikacje dla bezpieczeństwa ekonomicznego krajowych gospodarek, wynikające z ekspansji przedsiębiorstw międzynarodowych(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Leszczyńska, Małgorzata; Puchalska, KatarzynaCel: Ze względu na swój potencjał ekonomiczno-finansowy przedsiębiorstwa międzynarodowe oddziałują na pozostałe podmioty zagranicznej i międzynarodowej polityki ekonomicznej, w tym zwłaszcza na organizacje międzynarodowe oraz gospodarkę narodową państw przyjmujących. W artykule wpływ ten przedstawiono z punktu widzenia problemu bezpieczeństwa ekonomicznego i niezależności gospodarek narodowych. Stąd jego głównym celem jest próba określenia z tej perspektywy efektów działalności przedsiębiorstw międzynarodowych. Artykuł koncentruje się w szczególności na aspektach wpływu kapitału zagranicznego, w tym bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), na bezpieczeństwo ekonomiczne gospodarek narodowych. Hipoteza: Rosnąca dynamika napływu kapitału zagranicznego może prowadzić do spadku bezpieczeństwa ekonomicznego kraju. Metody: W opracowaniu wykorzystano metodę analizy literatury fachowej, metodę monograficzno-opisową oraz analizy danych statystycznych, które pochodzą z baz danych UNCTAD, IGCC oraz GUS. Okres objęty badaniami to lata 2010–2021. Wnioski: Przeprowadzone badania literaturowe pozwalają stwierdzić, że we współczesnym świecie bezpieczeństwo ekonomiczne jest nie tylko związane z postępem społeczno-ekonomicznym i z możliwościami rozwojowymi poszczególnych państw, ale i z oddziaływaniem otoczenia międzynarodowego, w tym funkcjonowania korporacji transnarodowych, które dysponują znaczną siłą ekonomiczną. Z kolei biorąc pod uwagę badania empiryczne i ocenę sytuacji z perspektywy bezpieczeństwa ekonomicznego, można wskazać, że występuje stosunkowo słaby stopień uzależnienia polskiej gospodarki narodowej od kapitału zagranicznego, pomimo wzrostu dynamiki jego napływu w formie bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Wniosku tego nie można jednak postawić, biorąc pod uwagę perspektywę globalną i dynamicznie zmieniającą się sytuację geopolityczną i gospodarczą. Implikacje dla teorii i praktyki: Wzmagająca się aktywność korporacji transnarodowych na rynkach międzynarodowych jest źródłem współczesnej szerokiej dyskusji naukowej. Problemów dostarcza przy tym zarówno precyzyjne określenie relacji korporacji z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych, jak i diagnoza przejawów ich oddziaływania na międzynarodowe środowisko, w tym także na światową sferę polityczną oraz politykę kraju przyjmującego, a także jego gospodarkę narodową. Oryginalność i wartość: W artykule podjęto próbę oceny wpływu ekspansji przedsiębiorstw międzynarodowych na bezpieczeństwo ekonomiczne i niezależność gospodarki narodowej kraju goszczącego.Pozycja Institution of the plenipotentiary ombudsman for human rights in Tajikistan in the normative and practical dimension(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Szukalski, JerzyThe office of the Plenipotentiary Ombudsman for Human Rights was established in Tajikistan on the basis of a relevant bill adopted on March 20, 2008. Statutory regulations normalize every important issue concerning the organization and modes of operation of the ombudsman. Fundamentally they generally meet the standards of analogous acts in force in democratic states. In the normative dimension, one can only object to the method of selecting the Ombudsman, dependent on the President of Tajikistan, which, in turn, questions his independence from the presidential center of power. On the other hand, in the practical dimension, within the reality of the authoritarian system functioning in Tajikistan, the Ombudsman's institution is a façade and is not able to fulfill the functions for which it was appointed. This is evidenced by the Ombudsman's reports, clearly lacking cases relating to first-generation human rights.Pozycja Kwestie społeczne w myśli politycznej Donalda Tuska(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Tomal, ŁukaszDonald Tusk to jeden z kreatorów polskiej sceny politycznej. Jego powrót do krajowej polityki zwiększył dynamikę zachodzących w niej procesów. Wobec zbliżającej się kampanii wyborczej roku 2023 ważne jest dokonanie analizy założeń społecznej myśli politycznej Donalda Tuska. Autor poświęcił uwagę temu zagadnieniu ze względu na sytuację społeczno-gospodarczą, nasilające się obawy spowodowane wzrostem cen, inflacją i pogarszającą się sytuacją ekonomiczną społeczeństwa. Były premier na początku kariery politycznej promował społeczną myśl liberalną, odejście od PRL-owskiego centralnego zarządzania, ingerencji państwa we wszystkie aspekty życia społecznego i nierealnych zobowiązań socjalnych. W czasie sprawowania funkcji premiera zweryfikował część koncepcji ze względu na pragmatykę rządzenia w warunkach koalicyjnej rzeczywistości oraz konieczność uwzględniania opinii elektoratu. Nadal pozostawał w opozycji wobec niewydolnego i anachronicznego państwa opiekuńczego, prym przyznając narzędziom stymulującym aktywność obywateli, dążących do poprawy własnej sytuacji.Pozycja Międzynarodowe dostawy uzbrojenia i sprzętu wojskowego dla Ukrainy po inwazji dokonanej przez Federację Rosyjską w 2022 roku(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Machniak, ArkadiuszAtak Rosji na Ukrainę spowodował reakcję państw Zachodu, które solidarnie zobowiązały się do udzielenia pomocy walczącej Ukrainie. Postawa państw zachodnich jest bardzo ważna w kontekście niepodległości Ukrainy. Wsparcie wojskowe pomimo dużej skali jest prawdopodobnie niewystarczające dla Ukrainy. Politycy tego państwa apelują o zwiększenie ilości oraz tempa dostaw uzbrojenia. Siły Zbrojne Ukrainy są obecnie całkowite uzależnione od dostaw uzbrojenia, sprzętu wojskowego oraz innych materiałów z państw Zachodu. Armia Ukrainy tylko dzięki takiej pomocy i wsparciu wojskowemu może skutecznie rywalizować z armią Rosji. Po agresji dokonanej przez Rosję wsparcie wojskowe w postaci dostaw broni, sprzętu, amunicji i zaopatrzenia zrealizowały dla Ukrainy poszczególne kraje UE oraz kraje spoza kontynentu europejskiego.Pozycja Modele procesu decyzyjnego w systemowej analizie decyzyjnej(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Kotarba, BogusławDecyzje polityczne są ważnym czynnikiem kształtującym rzeczywistość społeczną. Ponieważ ich konsekwencje dotyczą nie tylko decydentów, ale przede wszystkim jednostek i grup społecznych, będących ich adresatem, badanie ich jest ważne nie tylko w kontekście celów teoretycznych, ale i praktycznych. Jedną z metod badania decydowania politycznego jest analiza decyzyjna. W artykule, który ma charakter przeglądowy, na podstawie literatury przedmiotu scharakteryzowano wybrane modele procesu decyzyjnego w ujęciu systemowym – ważnego etapu podejmowania decyzji. Skoncentrowano się na modelach racjonalnym, inkrementalnym, biurokratycznym (organizacyjnym) oraz aktywności w ramach wspólnoty programowej.Pozycja Możliwości recepcji emigracyjnych wzorców edukacji wojskowej i wychowania obywatelskiego we współczesnych organizacjach proobronnych(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Zapart, RobertW artykule podjęto próbę analizy możliwości wdrożenia emigracyjnych wzorców edukacji wojskowej i wychowania obywatelskiego we współcześnie działających organizacjach pozarządowych o proobronnym profilu. W świetle stawianej w nim tezy zbudowanie międzypokoleniowego pomostu, w ramach którego następuje przekazanie tym ostatnim wiedzy i doświadczeń przymusowego wychodźstwa, może, poprzez odwoływanie się do niekomunistycznych wzorców i tradycji II Rzeczpospolitej, zwiększyć w poszukującym nowych bodźców młodym pokoleniu poziom partycypacji publicznej ze szczególnym uwzględnienie jego aktywnego uczestnictwa w systemie narodowego bezpieczeństwa i stanowić ważny fundament dla budowania etosu służby dla Ojczyzny. Powyższy proces mogą wspierać przedstawione przez autora rekomendacje, oparte na dorobku jednego z emigracyjnych kół wojskowych, Brygadowego Koła Młodych „Pogoń”, oraz zbliżonego profilem jego późniejszego krajowego odpowiednika, Związku Strzeleckiego „Strzelec” Józefa Piłsudskiego. Doświadczenia przymusowego wychodźstwa mogą być również w jakiejś mierze użyteczne dla innych podmiotów realizujących podobne zadania poza granicami własnego kraju.Pozycja Niepraworządne działania Straży Więziennej na tle seksualnym wobec więźniów i ich rodzin na terenie województwa rzeszowskiego (1944–1956) – wybrane przykłady(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Fudali, Dariusz JacekW artykule podjęto próbę zaprezentowania niepraworządnych zachowań i postaw funkcjonariuszy więziennictwa, którzy w latach 1944–1956, pełniąc służbę na terenie ówczesnego województwa rzeszowskiego, dopuszczali się zachowań przestępczych, nieetycznych o podłożu seksualnym. Ofiarami tego rodzaju przestępstw były osoby pozbawione wolności, a także w niektórych sytuacjach członkowie ich rodzin. Sprawcy wykorzystywali swoje stanowisko służbowe, liczyli przy tym na bezkarność i brak konieczności ponoszenia odpowiedzialności służbowej i karnej.Pozycja Podstawy normatywne ochrony praw człowieka w aspekcie powszechnym i europejskim(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Mamiński, MarcinArtykuł ma na celu zwrócenie uwagi na zagadnienie ochrony praw człowieka w aspekcie powszechnym i europejskim w odniesieniu do obowiązujących podstaw normatywnych. Niniejsza praca ukazuje istotę praw człowieka jako przysługujących każdej jednostce poprzez szczegółowe rozważania dotyczące Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, przedstawieniu aktów chroniących prawa człowieka w systemie ONZ, jak i ilustracje znaczenia europejskiego systemu ochrony praw człowieka. Autor skupia uwagę przede wszystkim na powszechności i skuteczności poszanowania praw człowieka.Pozycja Polityka zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami. Wybrane zagadnienia(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Skóra, Michał; Wicherek, DamianNiepełnosprawność jest ważnym problemem występującym w każdym społeczeństwie. Osoby z niepełnosprawnościami należą do kategorii osób o dużym ryzyku wykluczenia społecznego, w tym również na rynku pracy. W pierwszej części artykułu autorzy wyjaśnili znaczenie pojęcia „osoba niepełnosprawna”. W kolejnych częściach omówione zostały podstawy prawne wolności wyboru pracy w Konstytucji RP oraz regulacjach Międzynarodowej Organizacji Pracy i Organizacji Narodów Zjednoczonych. Ponadto zwięźle przybliżono możliwości zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami na otwartym i chronionym rynku pracy. Autorzy zwrócili również uwagę na możliwość wykorzystania nowych form zatrudnienia w kontekście aktywizacji tej grupy społecznej.Pozycja Preventive control of the constitutionality of laws from 1997 to 2020 – a comparative analysis(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Hadała-Skóra, Anna; Piękoś, KarolThe President of the Republic of Poland, by virtue of Article 122(3) of the Constitution of the Republic of Poland of 2 April 1997, has the exclusive competence to initiate preventive control of regulations before the Constitutional Tribunal aimed at examining their constitutionality. The essence of this action is to seek to check those regulations that raise doubts in the President's mind as to their compatibility with the Constitution. Legal regulations concerning the procedure for removing inconsistencies are set out both in the Constitution of the Republic of Poland and in the Regulations of the Sejm. This article will present an analysis of practice within the framework of the examined issue.Pozycja Społeczeństwo a prawo konstytucyjne. O roli socjologii prawa w prawie konstytucyjnym(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Czeczot PiotrSocjologia jako jedna z nauk społecznych jest nauką empiryczną i swoje badania opiera na faktach. Socjologowie posługują się także pojęciem faktów społecznych, oznaczającym sposoby postępowania dające się wyodrębnić spośród różnych zachowań powszechnych w społeczeństwie. Są to jednak zjawiska, które swoimi cechami wyraźnie różnią się od zjawisk badanych przez inne nauki. W niniejszej pracy autor zechciał przyjrzeć się dokładniej wpływowi socjologii prawa na szeroko rozumiane prawo konstytucyjne, bowiem w ostatnich latach nie poświęcało się w literaturze wiele uwagi temu zagadnieniu. W niniejszej pracy autor, opierając się na definicji prawa konstytucyjnego sensu largo, a więc nieograniczającej się jedynie do analizy ustawy zasadniczej, spróbuje wskazać, jak istotną rolę w dogmatycznym badaniu tej dziedziny prawa pełni socjologia i jej metody badawcze. W pierwszej kolejności w pracy omówione zostaną przykłady ukazujące, jak istotną rolę pełni socjologia prawa w stanowieniu nowego oraz interpretowaniu już obowiązującego prawa – na przykładzie prawa wyznaniowego, prawa samorządu terytorialnego, prawa stanów nadzwyczajnych. Omówienie to zostanie wsparte odesłaniami do przykładów prawodawstw różnych państw oraz powołaniem się na opinie różnych teoretyków prawa. Następnie autor przejdzie do jeszcze szerszego ujęcia prawa konstytucyjnego, bowiem z perspektywy konstytucjonalizmu międzynarodowego, a więc aktów prawa międzynarodowego, także tych uznawanych przez niektórych za konstytucje międzynarodowe i ich socjologiczno-prawnej analizy. Rozważania przedstawione w pracy mają na celu wykazanie, jak istotną rolę we współczesnej nauce o prawie konstytucyjnym pełnią nauki socjologiczne.Pozycja Spór polityczny między PiS i PO wokół modelu integracji europejskiej(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Sanecka-Tyczyńska, JoannaSpór o model integracji europejskiej oraz wokół pojawiających się raz po raz propozycji reform i zmian Unii Europejskiej stały się jedną z głównych osi konfliktu w polskiej polityce. Celem artykułu jest analiza poglądów politycznych dwóch głównych podmiotów tego sporu – Prawa i Sprawiedliwości (nurt konserwatywny) oraz Platformy Obywatelskiej RP (nurt liberalny). Przedstawiciele obu nurtów ideowych, mimo znacznych różnic aksjologicznych, opowiadali się za integracją europejską. O ile PiS prezentowało postawę eurorealistyczną, o tyle poglądy polityków PO można określić mianem euroentuzjastycznych. Do ostrych sporów dochodziło wtedy, kiedy trzeba było doprecyzować zakres i zasięg integracji europejskiej oraz model UE, co de facto sprowadzało się do debaty wokół roli i znaczenia państwa narodowego w stosunkach międzynarodowych. W pracy szczególnie eksponowana jest teoretyczna warstwa myśli politycznej, gdyż akceptacja realistycznego lub liberalnego paradygmatu stosunków międzynarodowych przez badane partie była równoznaczna z poparciem dla określonego modelu Unii Europejskiej. Kluczowe wydawało się również zbadanie przydatności oraz wagi takich wartości politycznych, jak państwo i jego suwerenność, tożsamość zbiorowa czy bezpieczeństwo, a także ich związku z pożądaną wizją UE.Pozycja Stanowisko Afganistanu wobec przyjęcia instrumentów międzynarodowej ochrony praw człowieka, cz. II: lata 1973–1989(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022-12) Cenda-Miedzińska, KlaudiaArtykuł stanowi drugą część cyklu opracowań ukazujących drogę, jaką pokonał Afganistan na rzecz przyjęcia międzynarodowego instrumentarium ochrony praw człowieka. Na podstawie aktów prawa krajowego i międzynarodowego, a także źródeł historycznych dokonano analizy uwarunkowań, które w okresie funkcjonowania Republiki Afganistanu doprowadziły do przyjęcia bądź odrzucenia przez państwo międzynarodowych traktatów dotyczących praw człowieka. Głównym celem badawczym jest ukazanie zmian na arenie politycznej państwa i wewnętrznego porządku prawnego, które warunkowały przystąpienie do międzynarodowego instrumentarium ochrony praw człowieka. Szczególną uwagę poświęcono sytuacji państwa w kontekście stosunków międzynarodowych, w tym wpływu Związku Radzieckiego na rządy Afganistanu.