Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego

Witamy w Repozytorium UR - cyfrowym archiwum rejestrującym dorobek naukowy i dydaktyczny środowiska akademickiego UR.

W repozytorium przechowywane są oraz udostępniane różnego rodzaju materiały naukowe i dydaktyczne (artykuły, monografie, czasopisma, materiały konferencyjne, raporty, rozprawy doktorskie). Dostęp do wszystkich materiałów zgromadzonych w repozytorium jest otwarty, a archiwizowanie publikacji odbywa się samodzielnie przez pracowników i doktorantów Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Jeśli jesteś pracownikiem i chcesz dodać własne publikacje możesz od razu się zalogować wykorzystując swoje dane logowania z innych systemów uczelnianych (Wirtualna Uczelnia, EOD). Spowoduje to automatyczne utworzenie konta w Repozytorium, po czym postępuj zgodnie z instrukcją. Będąc doktorantem UR najpierw ZAREJESTRUJ się w serwisie. Jeżeli zamierzasz jedynie przeglądać materiały skorzystaj z wyszukiwarki lub indeksu u góry strony, albo przejrzyj zbiory wyszczególnione poniżej.

Zbiory w Repozytorium UR

Wybierz Zbiór, aby przeglądać jego Kolekcje.

Aktualnie wyświetlane 1 - 7 z 7

Ostatnio nadesłane materiały

Cechy morfofunkcjonalne kandydatów na żołnierzy Jednostek Wojsk Specjalnych w czasie terenowego etapu selekcji.
(Uniwersytet Rzeszowski, 2026-04-27) Krawczyk, Grzegorz
Celem pracy była identyfikacja wybranych cech morfologicznych, motorycznych i psychomotorycznych kandydatów do Jednostek Wojsk Specjalnych (JWS) orazokreślenie ich związku z wynikiem procesu selekcyjnego. Badania przeprowadzono wśród 87 kandydatów, z których 49 ukończyło pozytywnie proces selekcji, a 38 zakończyło go niepowodzeniem. W ramach badań dokonano kompleksowej oceny kandydatów do JWS, obejmującej parametry morfologiczne, motoryczne i psychomotoryczne. Analizie poddano podstawowe cechy somatyczne, takie jak wysokość i masa ciała oraz skład ciała. Sprawność fizyczną oceniono w zakresie siły (siła ścisku dłoni, siła maksymalna w teście IMTP), skoczności (wyskoki pionowe SJ i CMJ), szybkości (sprint na 30 m i 100m), zwinności (test T-test Agility) oraz wytrzymałości tlenowej i beztlenowej (bieg na 3000 m i test RAST). Dodatkowo wykonano zestaw prób sprawności specjalnej specyficznych dla warunków wojskowych, m.in. wejście po linie, podciąganie na drążku, uginanie ramion na poręczach, wall ball, przeskoki przez ścianę, bieg 10×10 m, siad z leżenia tyłem czy pływanie na dystansie 200 m. Ocenie podlegała również równowaga statyczna mierzona na platformie dynamometrycznej. Zdolności psychomotoryczne badano przy użyciu zestawu testów komputerowych Test2Drive, obejmujących m.in. czas reakcji prosty i z wyborem, koordynację wzrokowo-ruchową, antycypację przestrzenną i ruchową oraz funkcjonowanie uwagi. Analiza wykazała, że pozytywne ukończenie selekcji do JWS było częstsze u kandydatów wyższych, o większej FATP_P1, co sprzyjało adaptacji do obciążeń terenowych. Istotnym predyktorem sukcesu okazała się także wydolność tlenowa oceniana biegiem na 3000 m, odzwierciedlająca poziom VO2max. Kluczową rolę odgrywały również parametry siły kończyny dolnej prawej (IMTP), szybkościowe i psychomotoryczne, takie jak sprint 20–30 m oraz czasy motoryki w testach SIRT, CHORT i HECOR.
Stan badań najstarszej architektury monastycznej na ziemiach Polski
(Uniwersytet Rzeszowski, 2026-04-23) Gorazd-Dziuban, Paulina
Rozprawa doktorska dotyczy stanu badań archeologiczno-architektonicznych najstarszych kompleksów klasztornych jakie funkcjonowały na ziemiach pierwszych Piastów. Stąd też ważne było nakreślenie skąd w ogóle wywodził się monastycyzm, jak rozwijał się w Europie Zachodniej i jak dotarł na obszar domeny Piastowskiej. Ten aspekt porusza rozdział I („Narodziny ruchu monastycznego w świecie chrześcijańskim”). Ważną kwestią jaką opisuje praca jest także analiza poszczególnych zgromadzeń takich jak Benedyktyni, Cystersi, Zakonnicy Regularni, Dominikanie oraz Franciszkanie, gdzie poruszono tematykę narodzin zakonów, ich struktury (zarówno męskich jak i żeńskich), rozwoju architektury oraz przybycia na ziemie polskie. Tym co stanowi trzon pracy jest katalog (tom II cz. 1 i 2) zawierający alfabetyczne opracowanie 43 klasztorów z rozbiciem na opisy historyczne, podział na poszczególne budowle, jakie wchodziły w skład kompleksów Podsumowaniem pracy jest szczegółowa analiza obejmująca poszczególne zgromadzenia, gdzie osobno przedstawiono rozwój architektoniczny kościoła, klasztoru oraz towarzyszącym im zabudowań.
Zmodyfikowane dendrymery PAMAM jako skuteczne systemy transportu leków przeciwnowotworowych
(Uniwersytet Rzeszowski, 2026-04-29) Wróbel, Konrad
Nowotwory złośliwe stanowią grupę chorób o zróżnicowanej etiologii, przebiegu oraz rokowaniu. Stanowią one jedną z wiodących przyczyn zgonów w krajach rozwiniętych. Dodatkowo nowotwory złośliwe w zaawansowanych stadiach są źródłem uporczywych dla pacjentów onkologicznych objawów, które w znaczącym stopniu przyczyniają się do ograniczenia ich aktywności społecznej oraz pogorszenia jakości życia. Z uwagi na różnorodność mechanizmów leżących u podstaw rozwoju nowotworów, przebieg choroby jest często nieprzewidywalny a rezultaty leczenia niesatysfakcjonujące. W dodatku dostępne formy leczenia często niosą ze sobą szereg działań niepożądanych, które wywierają negatywny wpływ na zdrowie oraz samopoczucie pacjenta. Uciążliwe skutki uboczne mogą istotnie wpływać na ograniczenie skuteczności terapii. Wychodząc naprzeciw wyzwaniom terapii nowotworów złośliwych opracowywane są nowoczesne metody terapii, których głównym założeniem jest personalizacja leczenia. Istotą tej koncepcji jest dopasowanie aktywności leku do specyfiki molekularnej danego nowotworu. Można to osiągnąć m.in. poprzez wprowadzanie do leczenia substancji selektywnie hamujących zdefiniowane ścieżki przekazywania sygnału zaangażowane w rozwój nowotworu, łączenie leków z przeciwciałami skierowanymi przeciw specyficznym dla nowotworu antygenom oraz wykorzystaniu nanocząsteczkowych systemów transportu leków. Systemy te mogą być dodatkowo modyfikowane przez przyłączanie do nich ligandów dla receptorów ulegających nadeskpresji w komórkach nowotworów oraz poprzez przyłączanie do nich leków przeciwnowotworowych wiązaniami wrażliwymi na działanie pH. Strategia taka może dodatkowo poprawić selektywność leczenia przyczyniając się do wzrostu jego efektywności przy jednoczesnym ograniczeniu działań niepożądanych. Celem publikacji wchodzących w przedłożony cykl było zastosowanie dendrymerów poliamidoaminowych (PAMAM) różnych generacji jako systemów transportu leków przeciwnowotworowych oraz kombinacji zawierających kilka leków o różnym mechanizmie działania. Dendrymery były modyfikowane poprzez zablokowanie powierzchniowych grup aminowych przez alkohole polihydroksylowe oraz biotynę. Założeniem była poprawa rozpuszczalności oraz selektywności wnikania nośników wraz z lekami do komórek nowotworowych. Leki do dendrymerów przyłączano kowalencyjnie poprzez wykorzystanie różnych ścieżek syntezy, które zostały opisane w dalszej części. W jednej z publikacji do otrzymania koniugatów zastosowano innowacyjną ścieżkę 62 syntezy pozwalającą na przyłączanie fosforanów leków do PAMAM wiązaniem fosforoamidowym, tak aby uwalnianie leków było zależne od niskiego pH. Otrzymane koniugaty leków/kombinacji leków ze zmodyfikowanymi PAMAM były następnie badane na modelach komórkowych celem określenia ich aktywności biologicznej. W badaniach tych wykazano, że dendrymery zmodyfikowane przez przyłączenie polioli i/lub biotyny przyczyniają się do wzmocnienia aktywności przeciwnowotworowej przyłączonych do nich leków. Wykazano także, że kombinacje wielolekowe mogą wykazywać addycję aktywności przeciwnowotworowej. Dodatkowo odkryto, że stosowanie mieszaniny koniugatów jednolekowych zawierających różne leki może w określonym stosunku stechiometrycznym wykazywać istotną selektywność efektu względem komórek nowotworu. Wykazano również, że nowa strategia syntezy koniugatów z wykorzystaniem wiązania fosforoamidowego pozwala otrzymać związki wykazujące stałość składu w środowisku wodnym, z których uwalnianie leków zależne jest od niskiego pH. Wyniki otrzymane w cyklu publikacji mogą stanowić podstawę dla opracowania nowych terapeutyków wykazujących dużą aktywność przeciwnowotworową przy jednocześnie wyższej selektywności.
Opinie i perspektywy wykorzystania alternatywnych napędów samochodowych
(Uniwersytet Rzeszowski: Południowo-Wschodni Oddział Polskiego Towarzystwa Inżynierii Ekologicznej z siedzibą w Rzeszowie, 2025-12) Urbaś, Miłosz; Topczewska, Jadwiga
Celem pracy było zbadanie opinii na temat alternatywnych źródeł napędu, w szczególności samochodów elektrycznych. W badaniu wykorzystano ankietę internetową, w której udział wzięło 167 respondentów, głównie osoby młode (18–24 lata) i aktywne zawodowo. Analiza wykazała, że 93% ankietowanych posiada własny pojazd, z czego 89% to samochody z silnikiem spalinowym. Pojazdy hybrydowe i elektryczne stanowią zaledwie 3,7%. Według respondentów, zalety samochodów elektrycznych to nowoczesna technologia (19,6%), ekologia (18,8%) oraz cicha i komfortowa jazda (18,8%). Wśród wad wskazywano niedostateczną liczbę stacji ładowania (21,5%), krótki zasięg (21,3%), problem utylizacji baterii (18,8%) oraz wysoką cenę zakupu (18,6%). Wyniki wskazują, że mimo rosnącej świadomości ekologicznej, decyzje konsumentów wciąż ograniczają czynniki praktyczne i ekonomiczne. Transformacja rynku motoryzacyjnego wymaga nie tylko rozwoju technologii, ale również zwiększenia dostępności infrastruktury i edukacji społeczeństwa w zakresie korzyści płynących z elektromobilności.
Zastosowanie obrazowania wątroby metodą elastografii rezonansu magnetycznego i elastografii SWE w USG u chorych z mukowiscydozą po leczeniu przyczynowym
(Uniwersytet Rzeszowski, 2026-04-21) Kucharska-Miąsik, Iwona
Wstęp: Mukowiscydoza (CF) jest jedną z najczęstszych chorób genetycznych autosomalnych recesywnych wywołanych mutacjami w białku tworzącym kanał chlorkowy w błonie komórkowej – CFTR. Zaburzenia białka CFTR prowadzą do schorzeń wątroby i dróg żółciowych, określanych jako choroba wątroby związana z mukowiscydozą (CFLD – cystic fibrosis liver disease). Modulatory CFTR to leki wiążące się z białkiem CFTR, zwiększające przewodnictwo chlorkowe w błonie komórkowej. Prezentowana praca naukowa wykorzystuje dwie metody elastografii: SWE w badaniu USG (Shear Wave Elastography) oraz MRE (Magnetic Resonance Elastography) do oceny uszkodzenia wątroby u pacjentów z CF przed i po leczeniu modulatorami CFTR. Badanie MR umożliwia także ilościowy pomiar stłuszczenia wątroby (%) z wykorzystaniem techniki „IDEAL IQ”. Cel pracy: Nadrzędnym celem badania jest wykorzystanie elastografii jako kluczowej metody w nieinwazyjnej diagnostyce uszkodzenia i włóknienia wątroby u chorych z CF. Cele szczegółowe: 1. Ocena zmian w wątrobie u pacjentów z CF z wykorzystaniem metody SWE, MRE i MR „IDEAL-IQ” oraz porównanie wyników z grupą kontrolną 2. Ocena zmian w wątrobie u pacjentów z CF po leczeniu modulatorami CFTR w porównaniu do badań przed włączeniem leczenia z wykorzystaniem metod SWE i MRE oraz oceny stłuszczenia wątroby w badaniu MR „IDEAL-IQ” 3. Ocena monitorowania uszkodzenia wątroby u pacjentów z CF przy użyciu nieinwazyjnych metod SWE i MRE Materiał i metody: Do badania włączono 84 osoby: 41 (48.8%) pacjentów z CF, 22 kobiety (53,66%) i 19 mężczyzn (46,34%), w wieku 5-39 lat (średnia 19,95), którzy w latach 2020-2022 byli leczeni i diagnozowani w Klinice Alergologii i Mukowiscydozy Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie. Grupę kontrolną stanowiło 43 (51.2% badanych) zdrowych ochotników: 28 kobiet 65,12% i 15 mężczyzn 34,88%, w wieku 8-39 lat (średnia 20,93). Sztywność wątroby była mierzona w SWE (u wszystkich uczestników badania, w grupie z CF przed włączeniem leczenia modulatorami CFTR) i MRE u wszystkich ochotników oraz 27 pacjentów z CF przed włączeniem leczenia. Stopień stłuszczenia wątroby zmierzono wykorzystując technikę „IDEAL IQ”. Badanie MRE wykonano do 3 m-cy od badania SWE. Pomiar sztywności wyrażono w kPa (SWE i MRE), stłuszczenie w % (MR „IDEAL IQ”). Kontrolne SWE objęło 38 z 41 wyjściowo badanych pacjentów z CF (19 kobiet -50% i 19 mężczyzn -50%), wiek 8-42 lat (średnia 22,39). Łącznie 30 pacjentów (78,95 %) badanej grupy objęto leczeniem modulatorami CFTR – grupa leczona (w tym 14 kobiet – 46,67%, 16 mężczyzn – 53,33%, wiek 8-42 r.ż, (średnia 21 lat), 8 pacjentów (21,05%) nie otrzymywało terapii - grupa kontrolna (5 kobiet – 62,5%, 3 mężczyzn -37,5%, wiek 11-42 lata., średnia 27 lat). W grupie leczonej kontrolne SWE wykonano od 28 do 54 miesięcy od poprzedniego badania USG (średnia 36,6 m-cy). Czas od rozpoczęcia leczenia do kontrolnego badania USG wynosił od 12 do 33 miesięcy (średnia 29,9 m-cy). Kontrolne badanie MRE wykonano u 24 pacjentów z CF z 27 badanych wyjściowo, do analizy włączono 22 badania (12 kobiet - 54,54%, 10 mężczyzn- 46,46%, wiek 11-42 lat, średnia 24 lata). 17 pacjentów z badanej grupy (77%) zostało objętych leczeniem (9 kobiet – 53%, 8 mężczyzn – 47%, wiek 14-35 lat. średnia wieku 22 lata), 5 pacjentów (23%) nie włączono do leczenia. U wszystkich pacjentów wykonano pomiar stłuszczenia wątroby (MR „IDEAL IQ”). Do analizy w grupie z CF wykorzystano wiek, płeć, BMI, AspAt, AlAt, spirometrię, podczas badania wyjściowego jak i kontrolnego. Wyniki: Badanie SWE wykazało wyższą medianę sztywności wątroby w całej grupie z CF (Mdn = 5.27 kPa; IQR: 4.26 kPa – 6.81 kPa). W grupie kontrolnej (Mdn = 4.14 kPa; IQR: 3.43 kPa – 4.86 kPa), (p < 0.001). Pacjenci z CF <18 r.ż. wykazali wyższą medianę sztywności w SWE (Mdn = 4,66 kPa; IQR 4,11 kPa – 4,99 kPa), w porównaniu z pacjentami >18 r.ż. (Mdn = 3,78; IQR 3,39 kPa – 4,55 kPa), (p – 0,019). Częstość występowania sztywności wątroby >5 kPa (SWE) w grupie z CF wyniosła 41.46%, w grupie kontrolnej 0%; p<0.001. Badanie MRE nie wykazało istotnej różnicy w sztywności wątroby między całą grupą z CF a grupą kontrolną (p – 0,764). MRE potwierdziło podwyższoną medianę sztywności u pacjentów z CF <18 r.ż. (Mdn = 2.27 kPa; IQR: 1.93 kPa – 2.51 kPa) w porównaniu z pacjentami z CF >18 r.ż (Mdn = 1.74 kPa; IQR: 1.56 kPa – 2.06 kPa), (p = 0.017). Mediana stłuszczenia wątroby w badaniu MR „IDEAL IQ” w grupie z CF Mdn = 5.90% (IQR: 3.00 –16.25%), w grupie kontrolnej Mdn=2.58% (IQR: 1.80 – 3.20 %); (p <0.001). Częstość występowania stłuszczenia wątroby ≥6.5% (MR “IDEAL IQ”) u wszystkich pacjentów z CF - 48.15%, u pacjentów z CF <18 r.ż. - 77.78%, u dorosłych >18 r.ż z CF – 33.33%; p = 0.046. Pacjenci z CF <18 r.ż. wykazują wyższe wartości stłuszczenia wątroby (%) w badaniu MR „IDEAL IQ” (Mdn = 14.90%, IQR: 12.30 – 24.10%), w porównaniu pacjentami >18 r.ż. (Mdn = 4.75%; IQR: 2.65 – 7.33 %), (p = 0.048). Nie wykazano związku włóknienia weryfikowanego w badaniu MRE ze stłuszczeniem (CI 95%: - 0,02-0,03; p=0,639). Wiek w latach i przynależność do grupy wiekowej <18 r.ż. wyłaniają się jako predyktory częstości występowania włóknienia wątroby (OR = 0,83; 95% CI 95%: 0,68 – 0,95; p=0,023). SWE w połączeniu z MRE zwiększa szanse wykrycia nieprawidłowości w wątrobie i pozwala skuteczniej wykluczyć CFLD. Najlepsze wyniki wydajnościowe uzyskano dla progu MRE >2,7 kPa z punktem odcięcia USG 11,06 kPa (czułość - 0,67, swoistość - 0,92, suma czułości i swoistości 1,58, przy AUC 0,86). Dokładność SWE w wykrywaniu włóknienia wątroby dla MRE >2,7 kPa wyniosła 0,89. Dla progu MRE >1,9 kPa punkt odcięcia 4,86 kPa (czułość 0,79, swoistość 0,77 i AUC 0,76). Badanie kontrolne SWE po leczeniu modulatorami CFTR nie wykazało istotnej statystycznie zmiany sztywności wątroby. Podczas pierwszej wizyty mediana sztywności była nieznacznie wyższa w grupie leczonej (Mdn=4,91 kPa, IQR: 4,35 kPa – 6,06 kPa) w porównaniu z grupą kontrolną (Mdn=4,39 kPa, IQR: 3,43 kPa –5,33kPa), (p=0,204). Podczas drugiej wizyty wartości sztywności pozostały podobne między grupami, z Mdn=4,93 kPa (IQR: 4,09 kPa – 6,00 kPa) w grupie leczonej i Mdn=4,87 kPa (IQR: 2,72 kPa – 6,86 kPa) w grupie kontrolnej (p=0,463). Analiza wewnątrzgrupowa nie wykazała istotnej różnicy zmiany sztywności w SWE po leczeniu (wyjściowo Mdn=5,12 kPa, IQR: 4,35 kPa – 6,45 kPa; po leczeniu Mdn=4,93 kPa, IQR 4,09 kPa - 6,00 kPa), (p=0,590). W grupie leczonej odnotowano istotny wzrost mediany FEV1 (% wartości należnej) z Mdn=90,50% (IQR: 71,25 – 100,25%) do Mdn=98,00% (IQR: 82,50 – 112,25 %), (p=0,010) oraz wzrost mediany FEV1/FVC (%) z Mdn=81,72% (IQR: 72,67–94,50%) do Mdn=96,00% (IQR: 81,75–98,75%), (p=0,001). Analiza obejmująca tylko grupę leczoną wykazała wzrost mediany BMI (kg/m²) z Mdn=18,77 kg/m² (IQR: 17,32–21,42 kg/m²) do Mdn=20,63 (IQR: 19,44–23,94 kg/m²),(p < 0,001). Nie wykazano istotnych zmian dotyczących różnic poziomów AspAt i AlAt pomiędzy grupą badaną i kontrolną porównując badanie wyjściowe i badanie kontrolne. Analiza zmian sztywności wątroby z wykorzystaniem modelu RLM (model regresji liniowej) nie wykazała wpływu na zmianę sztywności takich czynników jak typ mutacji, wiek, płeć, BMI, CFRD, stłuszczenie wątroby w wyjściowym badaniu USG, zwłóknienie wątroby czy powiększenie śledziony podczas wyjściowego badania USG. Również odstęp czasowy między badaniem wyjściowym a kontrolnym oraz odstęp czasowy między rozpoczęciem leczenia a kontrolnym badaniem SWE nie wpłynął istotnie na zmianę sztywności wątroby w badaniu SWE. Analiza zmian w grupie 17 pacjentów leczonych modulatorami CFTR wykazała istotny wzrost sztywności wątroby w kontrolnym MRE z Mdn=1,88 kPa (IQR: 1,59 kPa – 2,28 kPa) do Mdn=2,54 kPa (IQR: 2,28 kPa – 2,72 kPa), (p=0,001). Na podstawie analizy regresji nie wykazano wpływu na sztywność i stłuszczenie wątroby (MRE i MR „IDEAL-IQ”) takich czynników jak płeć, czas od włączenia leczenia oraz czas między wyjściowym i kontrolnym badaniem MRE. W kontrolnej spirometrii po leczeniu odnotowano wzrost parametru FEV1%, z Mdn=82,00% (IQR: 70,00–96,00 %) do Mdn=99,00% (IQR: 87,00–114,00 %) (p=0,007). Znaczną poprawę wykazano w zakresie zmiany wskaźnika masy ciała (BMI), który zwiększył się z Mdn=18,16 kg/m² (IQR: 17,41–19,36 kg/m²) do Mdn=21,55 kg/m² (IQR: 19,43–23,74 kg/m²), (p=0,001), zmniejszył się odsetek pacjentów z niedożywieniem (BMI<18,5 kg/m2), spadając z 52,94% do 5,88% (p=0,013). Wnioski: 1. Ocena sztywności wątroby na podstawie wyników badań SWE i MRE pozwala zróżnicować pacjentów z CF z uszkodzeniem wątroby oraz ze zdrową wątrobą. 2. Skuteczna terapia modulatorami CFTR u pacjentów z CF zwiększa konieczność wykorzystywania nieinwazyjnych metod wykrywania stopniowych zmian w nasileniu CFLD. 3. Nieinwazyjne metody SWE i MRE oraz MR „IDEAL-IQ” umożliwiają ocenę wątroby u pacjentów z CF. 4. Odnotowano istotny statystycznie wzrost BMI po leczeniu oraz poprawę parametrów oddechowych FEV1% i FEV1/ FVC%