Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego

Witamy w Repozytorium UR - cyfrowym archiwum rejestrującym dorobek naukowy i dydaktyczny środowiska akademickiego UR.

W repozytorium przechowywane są oraz udostępniane różnego rodzaju materiały naukowe i dydaktyczne (artykuły, monografie, czasopisma, materiały konferencyjne, raporty, rozprawy doktorskie). Dostęp do wszystkich materiałów zgromadzonych w repozytorium jest otwarty, a archiwizowanie publikacji odbywa się samodzielnie przez pracowników i doktorantów Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Jeśli jesteś pracownikiem i chcesz dodać własne publikacje możesz od razu się zalogować wykorzystując swoje dane logowania z innych systemów uczelnianych (Wirtualna Uczelnia, EOD). Spowoduje to automatyczne utworzenie konta w Repozytorium, po czym postępuj zgodnie z instrukcją. Będąc doktorantem UR najpierw ZAREJESTRUJ się w serwisie. Jeżeli zamierzasz jedynie przeglądać materiały skorzystaj z wyszukiwarki lub indeksu u góry strony, albo przejrzyj zbiory wyszczególnione poniżej.

Zbiory w Repozytorium UR

Wybierz Zbiór, aby przeglądać jego Kolekcje.

Aktualnie wyświetlane 1 - 7 z 7

Ostatnio nadesłane materiały

Działalność dydaktyczna i wychowawczo-opiekuńcza szkół podstawowych w Tarnowie i w powiecie tarnowskim w latach 1945–1975. Studium z problematyki szkolnictwa podstawowego w Polsce Ludowej
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025) Juśko, Paweł
Niniejsza praca podejmuje problematykę badawczą związaną z działalnością dydaktyczno-wychowawczą szkół podstawowych w Polsce w latach 1945–1975. Pod względem terytorialnym przedmiot badań został zawężony do obszaru miasta Tarnowa i powiatu tarnowskiego. Natomiast uzasadnieniem przyjętej w badaniach chronologii są ramy czasowe, w których istniał powiat tarnowski jako jednostka podziału administracyjnego w Polsce Ludowej. Głównym celem pracy jest analiza procesu nauczania i wychowania realizowanego przez szkoły podstawowe miasta Tarnowa i powiatu tarnowskiego w latach 1945–1975. Rozprawa koncentruje się na rekonstrukcji i charakterystyce najważniejszych czynników i warunków pracy dydaktyczno-wychowawczej szkół, uwzględniając specyfikę „okresu peerelowskiego”, jak również dokonując ich kontekstaulizacji w odniesieniu do tendencji i zjawisk zachodzących w omawianym okresie w oświacie podstawowej Polski Ludowej. Poszczególne zagadnienia składające się na treść kolejnych rozdziałów opisano ukazując perspektywę ich ewolucji, na tle zasadniczych przeobrażeń wynikających z ówczesnej polityki oświatowej państwa polskiego. Są to następujące zagadnienia: ogólna organizacja i rozwój szkolnictwa podstawowego w Tarnowie i powiecie tarnowskim; praca dydaktyczna szkół; działalność wychowawczo-opiekuńcza szkół; miejsko-powiatowy nadzór pedagogiczny nad działalnością dydaktyczno-wychowawczą szkół i nauczycieli; zaangażowanie szkół w wydarzenia i akcje polityczne, a także w przemiany społeczno-ustrojowe w kontekście oddziaływań wychowawczych; praca bibliotek szkolnych i rozwój czytelnictwa szkolnego. Opracowanie jest monografią historyczno-pedagogiczną. Posłużono się w nim przede wszystkim metodami przyjętymi w naukach historycznych. Jest też pierwszym monograficznym ujęciem tak sformułowanego problemu badawczego. Podstawową bazę źródłową stanowiły materiały archiwalne pochodzące z archiwów państwowych, kościelnych i szkolnych. Zasadnicza jej cześć uzyskana została w wyniku kwerendy w oddziale tarnowskim Archiwum Narodowego w Krakowie. Ponadto wykorzystane zostały archiwalia z: Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie, Archiwum Kuratorium Oświaty w Krakowie, Archiwum Diecezjalnego w Tarnowie, Archiwum Związku Nauczycielstwa Polskiego Oddział w Tarnowie, Archiwum Domu Tarnowskiego Sióstr Urszulanek, a także archiwów wybranych szkół podstawowych z terenu Tarnowa i powiatu tarnowskiego. Oprócz tego do przeprowadzenia badań wykorzystano materiały o charakterze normatywnym oraz statystycznym, jak również prasę ogólnopolską i lokalną, a także periodyki wydawane przez Ministerstwo Oświaty. Do zbudowania właściwej narracji użyto także bogatej literatury przedmiotu. Rozwój szkolnictwa podstawowego w okresie Polski Ludowej był w całości podporząd-kowany celom politycznym wyznaczanym mu przez partię komunistyczną. Szkoła podstawowa jako instytucja wychowująca miała przygotowywać młode pokolenie do uczestnictwa w budowie ustroju socjalistycznego, a także kształtować w nim silny emocjonalny stosunek do klasy robotniczej i władzy ludowej. Aby sprostać realizacji tego zadania polska przedwojenna szkoła powszechna musiała przejść fundamentalną przebudowę systemową i programową w oparciu o wzory oraz praktykę oświatową i pedagogiczną zaczerpniętą ze Związku Radzieckiego. Przebudowa ta była zależna od wielu elementów składowych, jak również wymagała działań dłu-gofalowych, tym bardziej że oczekiwania i postulaty nomenklatury partyjnej zostały szybko skonfrontowane z realiami wyniszczonego wojną i zdegradowanego cywilizacyjnie kraju. Z biegiem lat szkoła podstawowa stała się jednak częścią składową systemu quasi-totalitarnego państwa, w którym rządzący wyznaczali jednolite reguły obejmujące wszystkie dziedziny funkcjonowania społeczeństwa i dążyli do zaprogramowania całokształtu życia ludzi według określonego jednego scenariusza. Stąd omawiane w pracy trzy dekady działalności szkolnictwa podstawowego – od 1945 do 1975 roku – były okresem intensywnych i burzliwych przemian, bezpośrednio i intensywnie oddziałujących na pracę dydaktyczno-wychowawczą szkół i nauczycieli. Analizując działalność dydaktyczną i wychowawczą szkół podstawowych Tarnowa i powiatu tarnowskiego w latach 1945–1975 należy stwierdzić, iż wpisywała się ona w powyższy model oraz podlegała zjawiskom i procesom zachodzącym w państwie i społeczeństwie. W ostatecznej konkluzji należy stwierdzić, że dorobek szkolnictwa podstawowego Tarnowa i powiatu tarnowskiego w zakresie sprecyzowanego w tytule przedmiotu badań był znaczący, choć obciąża go silnie balast ideologiczny wynikający z faktu, iż całokształt zadań szkół związanych z nauczaniem i wychowaniem był wówczas podporządkowany polityce oświatowej państwa rządzonego przez partę komunistyczną.
Fumigacja gazowym ozonem roślin jagody kamczackiej oraz haskapu japońskiego jako alternatywna metoda ochrony roślin przed chorobami grzybowymi oraz poprawy jakości owoców i wydłużenia czasu ich przechowywania
(Uniwersytet Rzeszowski, 2026-05-29) Basara, Oskar
Celem rozprawy była ocena skuteczności fumigacji gazowym ozonem jako alternatywnej metody ochrony roślin przed chorobami grzybowymi u wybranych odmian jagody kamczackiej i haskapu japońskiego w latach 2021–2024. Badano wpływ ozonu na fizjologię roślin, jakość i trwałość owoców oraz możliwości mikrorozmnażania haskapu. Ozonowanie w większości nie wpływało istotnie na parametry fizjologiczne roślin, a przy testowanych dawkach nie wykazywało efektu fitotoksycznego. Najlepszą kondycję roślin uzyskano przy stężeniu 5 ppm przez 1–3 minuty. Ozonem może poprawiać wartość biologiczną owoców – zwiększała zawartość związków fenolowych (o ok. 11,5%) oraz potencjał antyoksydacyjny. Najkorzystniejsze efekty uzyskano przy dawce 5 ppm3 minuty. Ozonowanie wpływało także na właściwości mechaniczne owoców, zwiększając ich odporność na uszkodzenia i poprawiając trwałość przechowalniczą. Najlepsze rezultaty uzyskano również przy dawce 5 ppm przez 3 minuty. Wykorzystanie modeli uczenia maszynowego umożliwiło skuteczniejsze przewidywanie odporności owoców. Dodatkowo wykazano możliwość mikrorozmnażania haskapu japońskiego. Najlepsze efekty uzyskano przy zastosowaniu BA (1 mg·dm⁻³) oraz niskiej temperatury w aklimatyzacji, szczególnie dla klonu ‘139-24’. Wyniki wskazują, że odpowiednio dobrane dawki ozonu mogą skutecznie wspierać ochronę roślin, poprawę jakości owoców i ich trwałości.
Vis essentialis i entelechia. Caspara F. Wolffa oraz Hansa A.E. Driescha parametryczny wymiar świata organicznego
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2024) Szkutnik, Dariusz A.
Książka podejmuje analizę koncepcji Caspara Friedricha Wolffa oraz Hansa Driescha, interpretując je jako próby parametrycznego ujęcia procesów biologicznych poprzez odwołanie do ogólnych, względnie stałych czynników wyjaśniających rozwój organizmów. Autor koncentruje się przy tym na pojęciach vis essentialis oraz entelechii, ujmując je jako kategorie przyrodnicze w sensie heurystycznym. Kluczowe znaczenie ma jednak wyraźne zastrzeżenie, że pojęcie „parametru przyrodniczego” pełni w analizie wyłącznie funkcję narzędzia interpretacyjnego. Nie implikuje ono przypisania Wolffowi ani Drieschowi operowania w pełni mierzalnymi i operacjonalizowalnymi wielkościami, lecz służy rekonstrukcji ich intencji metodologicznych. Intencje te polegały na dążeniu do ujęcia zjawisk biologicznych w sposób analogiczny do procedur właściwych naukom ścisłym, w których procesy opisywane są za pomocą stałych oraz uniwersalnych zależności. W tym ujęciu Wolff poszukiwał czynnika odpowiedzialnego za genezę i organizację struktur żywych, rozumianego jako ogólna zasada przyczynowa. Driesch natomiast podejmował próbę uchwycenia czynnika regulującego rozwój organizmu, nadając mu formę zbliżoną do parametrów znanych z fizyki. Obaj badacze łączyli zatem obserwację empiryczną z dążeniem do konstruowania uogólnionych modeli wyjaśniających, zmierzających do identyfikacji prawidłowości o potencjalnie predykcyjnym charakterze. Autor podkreśla jednocześnie, że proponowane przez nich koncepcje nie spełniają współczesnych kryteriów naukowości, przede wszystkim ze względu na ograniczone możliwości ich operacjonalizacji i empirycznej weryfikacji. Niemniej jednak zostają one ukazane jako istotny etap w rozwoju biologii - moment przejścia od opisu fenomenologicznego do prób systematycznego, teoretycznie ugruntowanego wyjaśniania procesów życiowych. W tej perspektywie pojęcie parametru przyrodniczego pełni funkcję klucza interpretacyjnego, umożliwiającego uchwycenie epistemologicznego sensu tych dążeń.
Wpływ muzyki i preferencji muzycznych na aleksytymię wśród osób pozbawionych wolności uzależnionych od alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych.
(Uniwersytet Rzeszowski, 2026-06-12) Osak, Piotr
Rozprawa doktorska dotyczy wpływu muzyki i preferencji muzycznych na poziom aleksytymii wśród osób uzależnionych odbywających karę pozbawienia wolności. Aleksytymia, rozumiana jako trudność w rozpoznawaniu, nazywaniu i regulowaniu emocji, stanowi istotny problem kliniczny i resocjalizacyjny w tej grupie. Badanie przeprowadzono w Zakładzie Karnym w Rzeszowie na próbie 100 osadzonych, z podziałem na grupę uczestniczącą w oddziaływaniach muzykoterapeutycznych oraz grupę porównawczą. Zastosowano kwesQonariusze PAQ i STOMP oraz autorską ankietę. Uzyskane wyniki sugerują, że udział w muzykoterapii może wiązać się z obniżeniem poziomu aleksytymii, zwłaszcza w obszarze rozpoznawania i opisywania emocji pozytywnych. Zaobserwowano także zależności między preferencjami muzycznymi a funkcjonowaniem emocjonalnym. Wyniki nie mają charakteru rozstrzygającego, jednak wskazują na potencjalne znaczenie muzyki jako wsparcia procesów regulacji emocji i rozwoju kompetencji emocjonalnych w warunkach izolacji penitencjarnej.
Postępowanie fizjoterapeutyczne w neurologii dorosłych i dzieci
(Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2025) Guzik, Agnieszka; Wolan-Nieroda, Andżelina; Leszczak, Justyna
Zaburzenia neurologiczne są istotnym problemem medycznym i społecznym, prowadzącym do ograniczeń w funkcjonowaniu ruchowym, poznawczym oraz społecznym pacjentów w każdym wieku. Dynamiczny rozwój nauk medycznych sprawia, że rola fizjoterapeuty w rehabilitacji neurologicznej staje się coraz bardziej złożona i wieloaspektowa, obejmując nie tylko terapię, ale również diagnostykę, edukację oraz działania profilaktyczne. Podręcznik Postępowanie fizjoterapeutyczne w neurologii dorosłych i dzieci został przygotowany z myślą o studentach fizjoterapii oraz praktykujących specjalistach. Jego celem jest przekazanie aktualnej wiedzy dotyczącej badania fizjoterapeutycznego, planowania procesu usprawniania oraz doboru odpowiednich metod terapeutycznych dostosowanych do wieku pacjenta i stopnia zaawansowania schorzenia. Publikacja uwzględnia odmienność postępowania terapeutycznego u dzieci i dorosłych. W przypadku dzieci szczególny nacisk położono na rozwój psychomotoryczny, plastyczność mózgu oraz współpracę z rodziną, natomiast u dorosłych podkreślono znaczenie aktywizacji funkcjonalnej, neuroplastyczności oraz adaptacji do zmian wynikających z choroby. Treści zawarte w książce opierają się na aktualnych wytycznych, wynikach badań naukowych oraz doświadczeniu klinicznym autorów. Oprócz klasycznych metod terapeutycznych przedstawiono również nowoczesne podejścia, w tym techniki neurorozwojowe oraz wykorzystanie technologii wspomagających. Każdy rozdział wzbogacono o praktyczne ćwiczenia i pytania kontrolne, umożliwiające utrwalenie wiedzy. Podręcznik stanowi kompleksowe źródło wiedzy oraz praktyczny przewodnik w codziennej pracy fizjoterapeuty, wspierając proces poprawy jakości życia pacjentów neurologicznych.